Ajahn Chah Subhatto
To read in English: Copy a few pages at a time, and paste them in Claude AI’s message box after typing “Translate to English.” You will be surprised how well Claude AI translates Thai Dhamma to English.
หลวงพ่อชา
บันทึกประวัติส่วนหนึ่ง รวบรวมและเรียบเรียงโดย
ต.ป. เตชปัญโญ
วัดหนองป่าพง อุบลราชธานี
จากหนังสือ “ตถตา” ชุมนุมศึกษาพุทธธรรมศิริราช
ตีพิมพ์เมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๕
บันทึกต้นเรื่องด้วยความรู้น้อย ปัญญาไม่กว้างไกล ข้าพเจ้าถึงได้ใช้เวลาเป็นสิบปีในการรวบรวมคำสอนของท่านอาจารย์ชา หรือที่คนส่วนมากรู้จักกันในนาม “หลวงพ่อชา” แห่งวัดหนองป่าพงอุบลราชธานี สาเหตุที่เป็นไปได้ยากมากในการเก็บกำคำสอนของท่านนั้นก็ เนื่องมาจาก “หลวงพ่อชา” ท่านไม่ใช่นักเทศน์และนักปาฐกถา ซึ่งท่านมักจะพูดอยู่เสมอว่า ท่านมิได้เป็นเช่นนั้นจริงๆ แต่ท่านเป็นพระนักปฏิบัติ ชอบหลีกเร้นอยู่ตามป่าเขาชีวิต เบื้องต้นของท่านในหนทางแห่งผ้ากาสาวพัสตร์นี้ เริ่มจากป่า เพราะอาศัยความมานะบากบั่นของตัวท่านเองตั้งแค่แรกเริ่มจนถึงที่สุด จึงทำให้ท่านยืนอยู่ได้ในบัดนี้ คำสอนของท่านก็คือ คำสอนที่พระพุทธองค์สอน และการที่บุคคลจะเข้าถึงคำสอนของพระพุทธองค์ได้อย่างแท้จริงนั้น ก็เพราะด้วยการปฏิบัติที่ต้องประกอบด้วยวิริยะอุตสาหะ ความพากเพียรพยายามตลอดทั้งศรัทธาและปัญญา ดังนั้นเพราะเหตุที่กล่าวแล้ว เราจึงได้เข้ามาอยู่ในเส้นทางแห่งคำสอนของท่านคนผู้ได้ฟังธรรมะจากหลวงพ่อชาโดยตรง ไม่ว่าจะเป็นครั้งคราวใดๆ ก็ตาม ย่อมจะสังเกตเห็นได้ว่า ท่านมีลักษณะอันเป็นพิเศษอยู่ในตัวของท่านอย่างหนึ่ง นั่นคือ กิริยาท่าทางอันเยือกเย็นของท่าน ข้อนี้เป็นข้อสำคัญในการดึงดูดและเร้าใจผู้ฟังให้คล้อยตามธรรมะในถ้อยคำของท่าน แม้ว่าจะเป็นคำพูดอย่างสามัญและง่าย แต่ก็กินใจได้เป็นอย่างที่สุด แต่ในเวลาเดียวกันคำสอนของท่านในครั้งนั้นๆ ก็ไม่อาจถอดรูปออกมาตีพิมพ์ เป็นอักขระวรรคตอนได้เลย ถึงแม้ว่าในบางครั้งคำสอนของท่านจะถูกนำมาพิมพ์ก็ต้องมีความพยายามในการตัดต่อเพิ่มเติมแล้วๆ เล่าๆอย่างยากเย็นแท้ที่จริงแล้วไม่ว่าใครก็ตามที่จะกล่าวว่า เป็นผู้สามารถเข้าใจวิธีการและแนวทางแห่งคำสอนของท่านได้ดี นั่นเป็นการไม่สมควรอย่างยิ่งเลยทีเดียว เพราะวิธีการและแนวทางของท่านก็ย่อมจะเป็นของท่าน อยู่กับท่าน และแสดงออกได้ในตัวท่าน คำสอนของหลวงพ่อชา ส่วนใหญ่จะไม่อ้างหลักปริยัติหรือทฤษฏี ท่านจะไม่เคยเตรียมธรรมะคำสอนไว้ล่วงหน้าสำหรับสอนศิษย์ แต่ธรรมะที่ท่านแสดงจะเป็นธรรมะที่ออกจากใจในส่วนลึกของท่านแท้ๆ หลัก “ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว” เป็นพื้นฐานที่ท่านให้แก่คนระดับต้นๆ สำหรับความในใจของท่านจริงๆ แล้ว “ความว่างเปล่าที่ปราศจากสิ่งที่จะยึดมั่นถือมั่น” คือหัวใจของท่านในแนวทางของท่านจะไม่ปฏิเสธ เรื่องการเกิดการตาย แต่ไม่ได้มุ่งไปที่ความเชื่อในเรื่องการเกิดการตาย ท่านเคยกล่าวว่า “ถ้า เชื้อยัง เหลืออยู่ ไฟก็จะติดได้อยู่” และถ้าบุคคลมารู้เรื่อง “สมมุติ” อย่างแจ้งชัด เมื่อนั้นวิมุติ คือ ความหลุดพ้น ก็จะปรากฏขึ้นมาทันที ท่านซ้ำซากในเรื่องหลังการแสดงธรรมะด้วยวิธีการเปรียบเทียบ คือ การยกตัวอย่างให้ผู้ฟังเข้าใจง่ายๆ ในเรื่องที่เกี่ยวด้วยธรรมะนั้น เป็นวิธีการที่ท่านชอบใช้ที่สุด และบ่อยครั้งที่ผู้ฟังจะได้รับความซาบซึ้งใจในธรรมะ จากการตอบปัญหาของท่าน ตามปกติแล้วธรรมะจากการตอบปัญหาของท่านจะมีลักษณะเด่นกว่าการอธิบายธรรมะตามธรรมดา เพราะฉะนั้นผู้ที่ได้รับความเข้าใจชัดที่สุด และประทับใจที่สุดในธรรมะของท่าน ก็คือ ผู้ที่เข้าพบท่านด้วยปัญหา สมัยก่อนในคราวที่ท่านมุ่งมั่นและเอาจริงเอาจังอยู่กับการสอนศิษย์ ท่านมักจะแสดงธรรมใต้ต้นไม้ หลังจากเวลากลางวันเพื่อการรับแขก ครั้นตกเย็นบรรดาพระเณรสานุศิษย์ก็จะรวมกันใต้ต้นไม้ เราฟังธรรมกันจนเกือบจะถึงเที่ยงคืน ในครั้งก่อนนั้นพอถึงวันพระ เราจะอดนอนกันครึ่งคืน จะเป็นการสวดสาธยายและฟังธรรม อีกครึ่งคืน เราจะทนอยู่กันจนสว่าง ขั้นตอนสุดท้ายในการจำศีล คือ ทำวัตรเช้าการศึกษาและปฏิบัติธรรมตามแนวทางของหลวงพ่อชาค่อนข้างจะหนัก ซึ่งเมื่อก่อนต่างกับสมัยปัจจุบันบ้างพอสมควร ข้อแรกที่หลวงพ่อชาเข้มงวดก็คือ ศีลและวัตรปฏิบัติ (เดินจงกรมและนั่งสมาธิ) สำหรับการแก้อารมณ์ของศิษย์ในระหว่างที่เกิดปัญหา นั่นสุดแล้วแต่กาล สถานะและโอกาส กับวิธีการเฉพาะที่จะทำต่อบุคคลของท่านข้าพเจ้ามีความหวังอยู่บ้างว่า บทรวบรวมคำสอนของหลวงพ่อชาชุดที่เห็นปรากฏอยู่นี้ คงจะพอทำความเข้าใจใน “ทางเดิน” ที่ถูกต้องแก่ท่านบ้าง อย่างชนิดที่มากกว่าน้อย ความจริงแล้วคำสอนชุดนี้ยังไม่ครบและ เรียบร้อยดี เพราะดูจะเป็นเหมือนกับว่า เป็นแนวทางเบื้องต้นเท่านั้น ดังที่จะปรากฏว่า เป็นคำสอนบทที่หนึ่ง ข้าพเจ้าพิจารณาเห็นว่า เมื่อมีเหตุปัจจัยพร้อม ก็ให้ทยอยเผยแพร่ออกไปตามเวลาที่มาถึง ในคราวต่อไปจึงค่อยเป็นบทต่อไป ซึ่งขณะนี้ยังไม่สมบูรณ์พร้อมนัก สำหรับบทที่สองและสามจึงจะเป็นเรื่องที่เกี่ยวกับสมาธิและปัญญา ตลอดทั้งแนวความคิดและทัศนะในเรื่องของตัวสัจจธรรมตามทางที่ท่านสอนและในฐานะของผู้เก็บ บันทึก รวบรวมคำสอนของท่านในครั้งนี้ ขอพระธรรมอันประเสริฐ จงเกิดมีแก่ท่านทั้งหลายโดยทั่วกันต.ป. เตชปัญโญวัดหนองป่าพง อุบลราชธานีผู้รวบรวม เรียบเรียง30 พฤศจิกายน 2524
บทที่ 1
คืนซึ่งหลังจากพระ เณร เลิกจากสวดมนต์ทำวัตรเย็นกลับที่พักแล้ว หลวงพ่อชาได้ทิ้งระยะให้ห่างพอควร ประมาณว่า ยังไม่ได้เวลาหลับนอน ท่านจึงเริ่มเดินออกสำรวจดูความเป็นอยู่ภายในวัด และการปฏิบัติทำความเพียรของพระเณรสานุศิษย์ของท่าน นี้คือ กิจวัตรเก่าแก่อย่างหนึ่งที่ท่านเคยดำเนินมา
สมัยนั้น วัดหนองป่าพงยังอยู่ในสภาพป่าเป็นส่วนมาก ข้อนี้ข้าพเจ้าประสงค์จะกล่าวว่า สภาพภายในวัดของท่านยังไม่มีสิ่งก่อสร้างอะไรมากนัก ซึ่งต่างจากสมัยที่เจริญแล้วมากมาย ที่ที่ท่านกำลังเดินไปนั้นอยู่ถัดจากกลุ่มต้นมะม่วงใหญ่อายุนับร้อยๆ ปีไปทางทิศใต้ของวัด คืนนั้นเป็นคืนข้างขึ้น ดวงจันทร์ส่องแสงลงมากระทบใบไม้และพื้นคืนเป็นแสงสุกสกาวพร่างพราว พวกใบไม้ฉายเงาของมันลงมาเป็นหย่อมๆ สุดแล้วแต่ว่าช่องว่างของอากาศกับมันจะถี่ห่างกันอย่างไร
ลำแสงของดวงจันทร์ที่ทอลงมาท่ามกลางแนวป่าแถบนั้นดูช่างงดงามยิ่งนัก หลวงพ่อชา เดินตรงไปที่กุฏิ เล็กๆ หลังหนึ่งโดยอาศัยแสงจันทร์ เป็นเครื่องส่องทาง ท่านเคยกล่าวว่า ถ้าเราไม่มีจิตคิดประทุษร้ายใครๆ แล้ว อำนาจแห่งเมตตาธรรมนั้นเองที่จะเป็นเครื่องป้องกันภัยให้ ท่านตั้งจิตไว้ว่า เราไปดีไม่มีเวรภัย สัตว์ทั้งหลายจงอย่าได้เบียดเบียนกันเลย ว่าดังนี้แล้วก็ไป
ครั้นถึงกึ่งทาง ท่านก็พลันเหลือบไปเห็นอะไรสักอย่างหนึ่ง สังเกตเห็นว่ามีสีดำมาก ขนาดของมันโตเท่าโคนขาผู้ใหญ่ นอนขวางทางอยู่ ปลายทั้งสองข้างซุกอยู่ในป่าคนละด้าน ท่านเล่าว่า รู้ได้ทันทีว่า เป็นงู มันใหญ่ผิดธรรมดามาก พอท่านเห็นดังนั้น ท่านก็หยุดเดิน พิจารณาอยู่ครู่หนึ่ง แล้วจึงพูดว่า
“นั่นใครกัน? ถ้าจะหลีกก็หลีกไปเสีย เราไม่มีไฟส่องทางนะ ประเดี๋ยวก็จะเหยียบเอาเท่านั้น”
ครั้นท่านว่าอย่างนั้นแล้ว งูนั้นก็ค่อยๆ เลื้อยหายไป
หลายวันต่อมาผู้ใหญ่ลาซึ่ง เป็นโยมพี่ชายของท่านก็มาถวายจังหัน เขาได้ชวนเอาแม่พัดมาจากบ้านก่อด้วย ได้ความว่า เขาว่าวัดของท่านอาจารย์ทุกข์ยากลำบากมาก มันขาดแคลนไปทุกอย่าง นับตั้งแต่อาหารการขบฉันของพระ เณร เป็นต้นไป ชาวบ้านแถบนี้ก็เป็นคนยากจน เขาว่าแม่พัดเป็นคนทรง พอจะพูดคุยกับพ่อด่างได้ จึงชวนมาด้วย หวังจะให้มาขอเงินพ่อด่าง เอามาสร้างวัด
ปกติแล้วแม่พัดจะพูดภาษากลางไม่เป็น พูดเป็นแต่ภาษาอีสาน วันนั้นพอมาถึง แม่พัดก็เดินไปทางต้นไม้ใหญ่ต้นหนึ่ง อยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของวัด ซึ่งเชื่อกันว่าพ่อด่างผู้เป็นเจ้าที่เจ้าทางอาศัยอยู่ที่นั่น ครั้นไปถึง แม่พัดก็พูดเป็นภาษากลางขึ้นมาทันที เรียกหาพ่อด่างราวกับว่าแกเป็นคนภาคกลาง เพิ่งมาถึงอย่างนั้น ผู้ใหญ่ลากับใครบางคนก็ไปด้วย ทราบว่ากว่าแม่พัดจะได้พบกับพ่อด่าง ก็เป็นเวลานานพอสมควรทีเดียว
แม่พัดถามพ่อด่างว่า ไปไหนมา ?
พ่อด่างว่า ไปโรงครัว เพื่อรับข้าวก้นบาตรจากพระมา
ถ้อยคำที่ทั้งสองฝ่ายพูดจากัน ดูสนิทสนมราวกับว่า เป็นคนเคยรู้จักกันมาก่อน พ่อด่างยังได้เล่าว่า เคยบวชเป็นชีปะขาวรักษาศีลอยู่กับท่านอาจารย์ถึง 3 ปี แต่ไปไม่ไหวจึงสึกออกมา
คนหนึ่งถามว่า ทำไมจึงสึกเสียเล่า ? ทำไมไม่บวชไปให้ตลอดรอดฝั่ง ?
พ่อด่างตอบว่า ไม่ไหวจริงๆ ท่านอาจารย์พาปฏิบัติไม่หยุดเสียที ประเดี๋ยวพาทำเพียร ประเดี๋ยวก็พาทำอันนั้นอันนี้ไม่เสร็จสักที จึงคิดกลัว สู้ไม่ไหว จึงอยู่ไม่ได้
จากนั้นผู้ใหญ่ลาจึงว่า อยากขอเงินพ่อด่างบ้าง จะเอามาสร้างวัดให้ท่านอาจารย์เผยแผ่ศาสนาต่อไป วัดจะได้เจริญ
ครั้นพ่อด่างได้ฟังดังนั้น ก็ปฏิเสธเสียงแข็ง แต่จะส่ายหน้าด้วยหรือไม่ ก็ไม่ทราบ แล้วกล่าวกับผู้ใหญ่ลาว่า นายไม่ต้องร้อนใจ อย่าวุ่นวายไปเลย ต่อไปในภายหน้า คนทั้งหลายเขาจะมาสร้างให้ท่านเอง ไม่ว่าท่านอาจารย์จะสร้างประโยชน์อะไรในวัดวาพระศาสนานี้ ก็จะมีคนมาช่วยท่าน
และคำทำนายของพ่อด่างนี้ก็เป็นจริงในยุคต่อมา
แม้ว่าวัดของท่านอาจารย์จะไม่มีตู้รับบริจาค เช่นวัดอื่นๆ และไม่มีการเรี่ยไรใดๆ ทั้งสิ้น แต่ชาวบ้านชาวเมืองทั้งหลายที่มาต่างก็มีความเลื่อมใส และยื่นมือเข้าช่วยเหลือกิจการของวัดเป็นอย่างดีเสมอมิได้ขาด
อยู่มาวันหนึ่ง ชาวบ้านก่อได้ซักถามพ่อด่างผ่านแม่พัดว่า เพราะอะไรปกติพ่อด่างดุร้ายมาก มักจะทำอันตรายข่มขู่ชาวบ้านอยู่เสมอ ใครไปป่าพง เพื่อตัดหญ้าถางพงหรือต้นไม้ฟืนมาหาเลี้ยงชีวิต เป็นต้องถูกพ่อด่างทำร้ายเอาทั้งนั้น และเมื่อเร็วๆนี้ พ่อด่างก็มายิงชาวบ้านด้วยปืน
พวกเขาเล่าว่า
เย็นวันหนึ่ง ขณะที่คนครอบครัวๆ หนึ่งกำลังนั่งล้อมวงกินข้าวกันอยู่นั้น พลันก็มีเสียงปืนดังขึ้นหนึ่งนัด ทุกคนได้กลิ่นแก๊ปไหม้เหม็นตลบอบอวลไปทั่วทั้งบ้าน พอสิ้นเสียงปืน ชายคนที่เป็นหัวหน้าครอบครัวก็ผงะหงายล้มลงไปนอนกับพื้น คล้ายกับว่าถูกกระสุนปืนเข้ากลางลำตัวเต็มแรง แต่มันแปลกตรงที่ว่า เขาไม่ได้รับบาดเจ็บอะไรเลย และไม่มีบาดแผลแม้แต่น้อย
ชาวบ้านใกล้เคียง พอได้ยินเสียงปืนก็รู้ว่ามีคนยิงกัน จึงพากันตรูมายังบ้านที่เกิดเหตุต้นเสียง ต่างช่วยกันวิ่งโอบล้อมบริเวณนั้นเพื่อ เสาะหาคนร้าย แต่เขาเหล่านั้นก็ผิดหวัง เพราะจะหาแม้แต่รอยเท้าของคนร้ายก็ไม่มี
พ่อด่างกล่าวว่า คนที่ข้ายิง มันเป็นคนหลอกลวงคดโกง มันไม่ทำตามสัญญาที่ให้ไว้กับข้า เมื่อก่อนมันอยากจะไปทำนาที่ใกล้ๆ กับข้าอยู่ มันก็ไปขออนุญาตจากข้า มันสัญญาว่าจะมาทำบุญอุทิศให้ข้าทุกปีกับพระที่ป่าพง จะทำให้ทุกปีมิให้ขาดขอแต่ให้มันได้ทำนาที่นั่นได้โดยปลอดภัย ขออย่าให้ข้าทำอันตรายมันกับคนของมันเลย ข้าก็อนุญาตให้มันทำได้ แรกๆ มันก็ทำตามสัญญาดี แต่ต่อมามันกลับไม่ทำเอาเฉยๆ เสียอย่างนั้น..แบบนี้มันโกงข้า ข้าจึงเอาปืนมายิงมัน ให้มันรู้สำนึกเสียบ้าง
พ่อด่างเล่าอย่างเคียดแค้นเดือดดาล และถามคนเหล่านั้นว่า พวกเอ็ง เห็นฤทธิ์ปืนของข้าบ้างหรือยัง? อยากจะลองอีกไหม?
ชาวบ้านถามต่อไปอีกว่า ทำไมพ่อด่างจึงเที่ยวรังควานแต่ชาวบ้าน ทีท่านอาจารย์ไม่ทำอะไรให้ท่านกลัวบ้าง?
พ่อด่างตอบว่า ท่านอาจารย์ข้าก็ทำ แต่ว่าท่านไม่กลัว ถ้าไม่เชื่อ เอ็งไปตามท่านก็ได้ว่า วันนั้นท่านพบงูใหญ่ขวางทางอยู่ใช่ไหม?
วันต่อมา ผู้ใหญ่ลาและชาวบ้านจึงมาเล่าเรื่องที่ได้ซักถามพ่อด่างให้หลวงพ่อชาฟัง พอทุกคนได้ฟังท่านเล่าถึงเหตุการณ์ในคืนนั้น ต่างก็พิศวง งงงวย ไม่คิดว่าเรื่องจะเป็นไปได้ถึงเพียงนี้
ข้าพเจ้าจะขอเล่าเรื่องนี้ต่อไปอีก
ความเดิมนั้นมีอยู่ว่า ในสมัยก่อน เมืองอุบลมีผู้เป็นใหญ่อยู่คนหนึ่งชื่อหม่อมเจียง ที่อยู่ของหม่อมเจียงอยู่ในใจกลางเมือง เรียกวังสงัด สมัยนั้นเมืองอุบลยัง เป็นหัวเมืองบ้านนอกอยู่ห่างไกลความเจริญ เส้นทางคมนาคมไปมายังหัวเมืองต่างๆ โดยเฉพาะที่จะไปมาค้าขายกับกรุงเทพฯนั้นไม่มีที่หวัง เป็นทางทุรกันดารมาก เต็มไปด้วยป่าดงพงไพร และสัตว์ร้ายเสือป่านานาชนิด พวกคนเฒ่าคนแก่ เล่ากันอยู่เสมอว่าการที่จะค้าขายทางเมืองไทยนั้นจะต้องไปเป็นกลุ่ม ภาษาท้องถิ่นสมัยก่อนเรียกกรุงเทพว่า เมืองไทย เส้นทางที่จะไปเมืองไทยนั้น นอกจากภัยจากสัตว์ป่าแล้ว ยังเต็มไปด้วยเชื้อร้ายคือโรคห่า ชาวบ้านสมัยก่อนเรียกไข้ป่าหรือมาลาเรียว่าโรคห่า หรือไข้ผิดผี เพราะถือว่าผีป่าทำ ดังนั้น การเดินทางจึงต้องพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน ใครมีสินค้า สุกร แกะแพะ ม้า วัว ควาย อะไรจะขายก็ เอามารวมกัน ไปด้วยกันเป็นกองคาราวาน
การเดินทางสมัยนั้นใช้เวลาเดินทางเป็นแรมเดือน พอขายสินค้าหมดก็รอนแรมกลับมาดังเก่า ค่ำที่ไหนก็นอนที่นั่น เพราะฉะนั้นเสบียงกรังจึงต้อง เตรียมไปให้พร้อม ซึ่งส่วนใหญ่ก็เป็นข้าวสารของแห้ง
อยู่มาวันหนึ่ง ชาวบ้านก่อพากันไปพบหม่อมเจียง ณ ที่อยู่ของท่าน พวกเขาพากันแจ้งว่า ยายมลถูกยายโม่ลักทรัพย์ 3 ตำลึง ยายมลเป็นเจ้าของบ้าน เลี้ยงยายโม่ผู้แม่กับนางพัดผู้ลูกไว้ เป็นส่วย (แปลว่าคนรับใช้) เมื่อยายโม่ลักทรัพย์นั้น คนของยายมลจับได้ จึงนำส่งหม่อมเจียงให้พิจารณาโทษ
ครั้นหม่อมเจียงได้ฟังดังนั้น ก็ให้คิดสงสารคนทั้งสองเป็นอันมาก จึงกล่าวกับคนทั้งหลายเหล่านั้นว่า
ฉันสงสารคนทั้งสองนี้ที่เป็นคนเข็ญใจ เพราะความเข็ญใจจึงทำให้ทำอะไรเบาแก่ความเช่นนั้น ทรัพย์ 3 ตำลึงนั้นมีค่าน้อย แต่ชีวิตคนมีค่ามากกว่า ถึงชั่วช้าอย่างไร ก็พอที่จะว่ากล่าวกันได้ ฉันว่า ถ้าฉันจะรับเอาทั้งสองคนนี้ไว้อบรมสั่งสอนในทางดี ให้เขาอยู่กับฉันที่นี่ ใครจะเห็นดีหรือคัดค้านอย่างไร?
คนทั้งหลายได้ฟังดังนั้นก็มีความยินดี และ เห็นจริงด้วยคนมีค่ากว่าทรัพย์ซึ่งก็เพียงไม่กี่ตำลึง ดังนั้น ทุกคนจึงยอมยกโทษให้สองคนแม่ลูก และมอบไว้ให้อยู่ในความดูแลปกครองของหม่อมเจียงต่อไป
ต่อมาอีกไม่นานนัก หม่อมเจียงมีอันต้องย้ายกลับไปอยู่กรุงเทพฯ จึงชวนยายโม่กับนางพัดไปอยู่ด้วย เพราะรู้ใจของสองคนแม่ลูกแล้วว่า เป็นคนดีและสัตย์ซื่อ แต่ยายโม่ไม่ขอไปด้วย เพราะ เห็นว่าตนชราแล้ว อีกไม่กี่ปีก็คงจะตาย ถ้าจะตายก็ขอให้ตายอยู่กับบ้านเกิดเมืองนอนดีกว่า อย่าต้องให้ไปด้วยเลย
หม่อมเจียงก็ยอม แต่จะขอเอานางพัดผู้บุตรยายโม่ไปด้วย ยายโม่ก็ยอม
หม่อมเจียงจึงย้ายครอบครัวไปกรุงเทพฯและเอานางพัดไปด้วย ฝ่ายยายโม่ครั้นเขาไปกันเสียแล้ว แกก็กลับมาอยู่บ้านก่อเช่นเคย แต่จะอยู่กับใครไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด และจะเป็นบุญหรือกรรมของนางพัดอย่างไรไม่ทราบ เพราะระหว่างทางที่หม่อมเจียงพาไปนั้น นางพัดก็ตาย ( คำว่าตายเป็นคำพูดของคนท้องถิ่นอีสาน มิได้หมายเอาแต่ตายเข้าโลงอย่างเดียว แต่คนมีไข้อาการปางตายก็ เรียกว่าตายเหมือนกัน และบางทีก็ตายไปจริงๆ แต่กลับฟื้นคืนมา)
ครั้นนางพัดเป็นเช่นนั้น หม่อมเจียงจึงจำต้องส่งกลับมาให้ยายโม่ที่บ้านก่อ พอให้คนมาส่งแล้ว หม่อมเจียงยังคิดถึงเด็กอยู่ จึงใช้ให้คนมารับนางพัดไปอีก นางพัดก็ไป แต่พอถึงกึ่งทางก็ตายอีก คนมารับจึงส่งกลับคืน ต่อมาหม่อมเจียงก็ให้คนมารับเอาไปอีก แต่นางพัดก็เป็นอยู่เช่นเดิม เป็นอยู่อย่างนี้ถึงสามครั้งสามหน ในที่สุดจึงเป็นอันว่า นางพัดไม่อาจจะไปอยู่กับหม่อมเจียงได้
ต่อมาหม่อมเจียงก็ตาย ครั้นตายจึงมาทรงนางพัดด้วยความห่วงใย อยากให้นางพัดมีกินมีใช้ เพราะได้เคยเลี้ยงดูมาแต่ก่อน ได้ว่ากล่าวสั่งสอนมาแต่เด็กจึงเอ็นดูสงสาร นางพัดจึงเป็นคนทรงพอมีรายได้เลี้ยงชีวิตสืบมา ส่วนยายโม่แม่นั้นตายแล้ว
กล่าวถึงดงป่าพง ดงแห่งนี้เป็นดงใหญ่ อยู่ทิศตะวันตกของบ้านก่อ มีแหล่งน้ำอยู่ที่นี่แห่งหนึ่ง เป็นที่อาศัยของพวกสัตว์ป่า มีเสือและช้าง เป็นต้น พอได้ดื่มกิน แหล่งน้ำนี้มีชื่อว่าหนองป่าพง ที่ชื่อว่าหนองป่าพง เพราะอยู่ในเขตดงป่าพง ซึ่งว่ากันว่า ดงแห่งนี้มีต้นพงชุกชุมหนาแน่น ต่อมาบริเวณป่าใหญ่แถบนี้ก็หมดไป เพราะคนเข้าทำมาหากิน ยังเหลืออยู่แต่ป่าแห่งนี้เท่านั้น
สมัยก่อนดงใหญ่แห่งนี้เป็นจุดกลางป่าของขบวนช้างโขลงหนึ่ง นายโขลงชื่อด่าง นายด่างผู้นี้ความจริงมิใช่เป็นใหญ่เสียทีเดียว แต่เป็นลูกน้องของพ่อเลี้ยง เจ้าของช้างอีกทีหนึ่ง พ่อเลี้ยงนั้นอยู่อำเภอหล่มสัก จังหวัดเพชรบูรณ์ นายด่างทำหน้าที่เป็นนายโขลงแทน นำลูกน้องบริวารยกขบวนไปคล้องช้างจาก เขตโพธิพระลาย แขวงเมืองจำปาศักดิ์ ประเทศลาวสมัยก่อนโน้น เพื่อเอาไปขาย ทุกครั้งขบวนช้างของนายด่างจะต้องมาพักที่ดงป่าพงแห่งนี้ ทั้งขาขึ้นขาล่อง
ต่อมานายด่างก็ได้ยินกิตติศัพท์ว่า พ่อเลี้ยง นายของตัวตายเสียแล้ว ครั้นรู้ดังนั้น นายด่างจึงตัดสินใจไม่กลับไปบ้านของเจ้าของช้างอีก ช้างโขลงนี้จึงตกเป็นกรรมสิทธิ์แก่ตัว นายด่างได้ลงรากปักฐานอยู่ ณ ดงแห่งนี้สืบมา
ว่ากันว่าอุปนิสัยของนายจ้างหรือพ่อด่างผู้นี้เป็นคนดี นิยมนำคณะไปส่งส่วยเมืองโคราชอยู่เสมอ อยู่มานายด่างตายกลายเป็นเทพารักษ์อยู่ ณ ดงแห่งนี้ มีคำเล่าลือกันว่า พ่อด่างมีสมบัติคือ ทองคำและ เงินฝังไว้ที่นี่มากมาย แต่ไม่มีใครเลยจะสามารถยืนยันได้ว่า ฝังอยู่ที่ใด หรือมันอาจจะเป็นเพียงคำเล่าลือกันเท่านั้น พ่อด่าง เทพารักษ์นี้ศักดิ์สิทธิ์นัก ผู้ใดบังอาจบุกรุก เข้ามาตัดไม้ทำลายป่า กลับไปบ้านก็ตาย
และทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของดงแห่งนี้ มีหนองน้ำอยู่อีกแห่งหนึ่งชื่อ หนองงูเหลือม หนองนี้ก็อยู่ในเขตอนุรักษ์ของพ่อด่างด้วยเหมือนกัน ใครล่วงล้ำเข้ามาจับปลาฆ่าสัตว์ ครั้นกลับถึงบ้านก็ตาย เพราะเหตุนั้นจึงมีธรรมเนียมอย่างหนึ่ง ชาวบ้านแถบนี้ถือกันว่า ถ้าอยากจะไปจับปลามากิน ต้องหาดอกไม้ธูปเทียนไปขอขมาลาโทษพ่อด่างก่อน ครั้นทำพิธีบวงสรวงแล้วให้รอดูจนกว่าพ่อด่างจะมาบอกอนุญาตทางความฝัน จึงให้หามากินได้ ถ้าไม่อย่างนั้น ขืนดื้อรั้นไป กลับถึงบ้านก็ตาย ชาวบ้านทั้งหลายต่างก็กลัวอำนาจความศักดิ์สิทธิ์อย่างมาก
ฝ่ายนายกาน มีนา จึงมาปลูกเรือนอยู่ใกล้ป่าพง ซึ่งเป็นเวลาที่หลวงพ่อชา เข้ามาอยู่ที่นี่แล้ว อยู่มาวันหนึ่ง เวลากลางคืน ปรากฏว่ามีหินลูกรังก้อนไม่โตนัก ตกใส่หลังคาบ้านของเขา แล้วจึงหล่นลงมา อีกครู่หนึ่งก็ตกลงมาอีก และเป็นอยู่เช่นนั้นทีแรกเจ้าของบ้านคิดว่า คนคงมาหยอกล้อหรือไม่ก็เกลียดชัง จึงมากลั่นแกล้ง เมื่อเขาออกมาแอบดูก็ไม่เห็นใคร เหตุการณ์เช่นนี้เกิดขึ้นถึงเช้า จนเป็นที่โจษจันกันไปทั่ว เจ้าของเก็บหินประหลาดเอาไว้ได้มากมาย พอเรื่องนี้ได้ยินไปถึงทหาร พวกเขาสนใจก็พากันมา วันหนึ่งพวกเขาเอาคนมาล้อมบ้านนายกานเข้าไว้แต่หัวค่ำ กะว่า คนจะไม่สามารถขว้างปาวัตถุสิ่งใดเข้าไปถึงได้ พวกเขามากันหลายคน ตอนนั้นเป็นตอนเย็น
เวลาได้ผ่านไปช้าๆ ความมืดของราตรีได้เข้ามาปกคลุมไปทั่วบริเวณนั้น ทุกคนต่างรอคอยเหตุการณ์ที่กะว่าจะเกิดขึ้น ทุกคนอยากทราบว่า ใครคือเจ้าของหินประหลาดเหล่านั้น และมันก็เกิดขึ้นจริงๆ เพราะทันใดนั้นหินก้อนหนึ่งก็ตกลงมาถูกหลังคาสังกะสี ทำให้เกิดเสียงดังขึ้น จนใครๆ ก็ได้ยิน ใครคนหนึ่งวิ่งพรวดออกไปจากที่ซ่อน เขาตามไปดูสิ่งนั้น ก็แน่ละ มันคือหินลูกรังธรรมดานั่นเอง
เขากลับออกมายังที่เดิม เพียงชั่วอึดใจเดียวหินก็ตกลงมาอีก ใครๆ ในที่นั้นต่างอยากจะร้องออกมาดังๆ ว่า “มึง เป็นใครกันโว้ย” เจ้าหมอนั่น มันเป็นใครกันผีหรือคน? และหินประหลาดนั้นก็ยังคงหล่นลงมา เรื่อยๆ มันไม่ใช่คนแน่แล้ว ถ้าเป็นคนมีหรือจะไม่เห็นตัว และหินที่ตกลงมานั้น มันลงมาในลักษณะหล่น มิใช่ถูกขว้างปา ทุกคนหัวเสียออกมาและพากันกลับไป พวกเขาลงความเห็นเหมือนกับชาวบ้านว่า “พ่อด่าง”
หรือว่าพ่อด่าง เทพารักษ์คิดอยากจะช่วยท่านอาจารย์สร้างโบสถ์ชั่วคราวสักหลังหนึ่ง ที่เป็นเหตุให้หินประหลาดเหล่านั้นมีมา และคล้ายกับว่าจะ เป็นจริงอย่างนั้น เพราะต่อมาหินเหล่านั้นก็ได้ถูกนำมาใช้ทำเป็นหินปูโบสถ์หลังเก่าในวัด
เรื่องราวต่างๆ ที่ข้าพเจ้านำมาเล่าในที่นี้ดูคล้ายกับว่าจะเป็นเรื่องเหลวไหล แต่หากว่าสิ่งเหล่านั้นมันก็เป็นธรรมชาติที่ปรากฏอยู่ในโลกอย่างหนึ่ง ซึ่งอาจจะเรียกว่า มันเป็นปรากฏการณ์ของโลกก็ได้ อย่างไรก็ตาม ถึงแม้ว่าสิ่ง เหล่านั้นจะมีอยู่แต่ในทางพระพุทธศาสนาก็ยังถือว่า เป็นเรื่องของอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา อยู่นั่นเอง ราวพุทธที่แท้จะต้องมีพระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ที่รู้เรื่อง อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา อย่างแจ่มแจ้งเป็นที่พึ่ง จะไม่พึ่งรุกขเจดีย์ ป่าไม้ ภูเขาและจอมปลวกหรือบรรดาภูตผีและ เทวาอารักษ์ ชาวพุทธที่แท้จะต้องมีธรรมะอยู่ในจิตใจ จึงจะทำตัวให้เป็นที่พึ่งของตัว และสามารถพึ่งตัวเองไปได้ตลอดกาลนาน
ครั้งหนึ่งศาสตราจารย์ผู้ใฝ่ธรรมท่านหนึ่ง มากราบคารวะหลวงพ่อชาที่วัดของท่าน ท่านก็ได้ให้การต้อนรับแก่ศาสตราจารย์ท่านนั้นตามสมควร จากนั้นท่านจึงปรารภถึงเรื่องราวในอดีตว่า วัดหนองป่าพงเป็นมาอย่างไร ข้อความที่ท่านทั้งสองสนทนากันนั้น พอจะตัดทอนออกมาได้ดังนี้
ท่าน “วัดป่าพงนี้สมัยก่อนลำบากมาก ที่แห่งนี้เป็นดงใหญ่ เป็นที่อยู่ของพวกช้างพวกเสือต่างๆ มีหนองน้ำอยู่แห่งหนึ่งสำหรับสัตว์ป่าทั้งหลายมาอาศัยกิน อาตมามาอยู่ที่นี่ทีแรกไม่มีอะไรทั้งนั้น มีแต่ป่า ถนนหนทางอะไรอย่าไปพูดถึง การไปมาลำบากมาก ที่ที่พวกชาวนาเขาทำนาก็อยู่ไกล เขาไม่กล้าเข้ามาใกล้ป่านี้ พออาตมาเข้ามาอยู่แล้ว จึงมีคนมาทำนาใกล้ๆ เขาถือกันว่า เจ้าที่ที่นี่แรงมาก พวกที่เข้ามาตัดไม้ตัดฟืนในป่านี้ มักจะมีเหตุให้ล้มตายกันโดยมาก เจ้าที่ที่นี่แต่ก่อนเป็นนายโขลงช้าง พาลูกน้องไปคล้องช้างมาขาย ผ่านไปผ่านมาอยู่แถบนี้เสมอ และในที่สุดจึงตั้งหลักฐานอยู่ที่นี่ รักษาดงแห่งนี้ไว้ ป่ามันจึงพอมีเหลือจนอาตมาได้มาอาศัย ถ้าไม่อย่างนั้นป่าไม้หมดไปนานแล้ว”
ท่านศาสตราจารย์ “ท่านครับ แล้วทำไมเจ้าที่ที่ว่านี่ เขาจึงไม่ไปผุดไปเกิดสักทีเล่าครับ? เขาทำอะไรอยู่ที่นี่? หรือว่ามันเป็นอย่างไรกัน?”
ท่าน “ก็เหมือนคนบวชไม่ได้นั่นแหละ” 1
คำตอบสั้นๆ ของท่านทำให้ท่านศาสตราจารย์นื่งอึ้งไปครู่หนึ่ง แล้วจึงพยักหน้า เป็นการยอมรับ และพูดว่า “ถูกของท่าน อันนี้ถูกของท่าน”
ท่าน “อุปาทาน อำนาจของอุปาทานมันทำให้ยึดติดอยู่ มันเป็นอยู่อย่างนั้นเอง”
ท่านศาสตราจารย์พิจารณาอยู่ด้วยใจจดจ่อ ไม่ได้ถามอะไรอีกต่อไป และยังคงผงกศีรษะขึ้นๆ ลงๆ อยู่อย่างนั้น
เรื่องที่เกี่ยวกับพ่อด่าง เทพารักษ์นี้ยังมีที่เล่ากันอีกมากมาย แต่ เรื่อง เหล่านั้นมิใช่เรื่องที่มีความสำคัญอะไรมากนัก ที่ข้าพเจ้านำมากล่าวก็เพื่อจะให้ระลึกถึงอดีตหนหลังของสถานที่ที่ท่าน (หลวงพ่อชา ) เข้ามาตั้งรกรากอยู่ทีแรก เท่านั้น ข้อใหญ่ใจความของทั้งหมดนั้นคือ เรื่องต่างๆ ที่ข้าพเจ้าจะนำมาเล่าต่อไปนี้
ในปีพุทธศักราช 2522 หลวงพ่อชาได้รับนิมนต์ไปสหรัฐอเมริกา ครั้งนั้นท่านได้ไปเยี่ยมสำนักปฏิบัติธรรมของพระชาวคริสต์สำนักหนึ่ง โดยการนำของศิษย์ฆราวาสของท่านผู้หนึ่ง และมีพระภิกษุชาวอเมริกันติดตามไปด้วย ณ สำนักคริสเตียนแห่งนั้น ท่านได้พบกับบาทหลวงชรา เจ้าสำนักท่านหนึ่ง ซึ่งท่านทำหน้าที่เป็นผู้ต้อนรับ หลังจากที่ได้สนทนากันมากพอสมควรแล้ว และกำลังเดินชมวัด ท่านจึงได้กล่าวกับบาทหลวงชรานั้นว่า
“ธรรมที่แท้จริงไม่มีใครเป็นเจ้าของ ไม่ใช่ของใคร แต่เพราะความหลงผิด พอพระ เยซูไปพบเข้า เขาก็ว่า เป็นของพระเยซู พอพระพุทธเจ้าไปพบเข้า เขาก็ว่าธรรมะของพระพุทธเจ้า นั่นคือความโง่ของคนธรรมดา ความจริงแล้ว ธรรมะที่แท้ไม่ใช่ของใคร ธรรมะเป็นของธรรมชาติ เป็นสัจจธรรม ไม่มีชาติชั้นวรรณะ ไม่มีใครเป็นเจ้าของ เป็นสิ่งที่ผู้ปฏิบัติจะรู้เห็นได้ด้วยตนเอง”
เมื่อบาทหลวงชราได้ฟังท่านพูดอย่างนั้น ก็รู้สึกยินดีมาก ตรงเข้ามากอดท่าน และมีท่าทางเต็มไปด้วยความร่าเริง เบิกบาน แสดงความหมายว่า เราทั้งสองไม่มีอะไรผิดแปลกแตกต่างกัน ธรรมชาติอันบริสุทธิ์อย่างเดียวกันเป็นสิ่งที่เรามุ่งหวัง
ท่านเล่าว่า บาทหลวงชราดีใจจนถึงกับจูบแก้มท่าน และแสดงความบริสุทธิ์ใจออกมาให้เห็น ท่านเล่าพลางหัวเราะประหนึ่งว่า เหตุการณ์เหล่านั้น มันเพิ่งจะผ่านไปเมื่อครู่นี้เอง
“จะต้องให้รู้ด้วยตนเอง ธรรมะที่แท้จริงเหมือนรสของแอ๊ปเปิ้ล เรื่องรสของแอ๊ปเปิ้ล เราฟังดูเฉย ๆ ก็ไม่รู้ จะไม่รู้ว่า มันหวานหรือมันเปรี้ยวอย่างไร? นอกจากเราลองชิมแอ๊ปเปิ้ลนั้นแล้ว นั่นแหละ…จึงจะรู้แจ้งว่า รสของมันเป็นอย่างไร? อร่อยไหม? ไม่ต้องไปถามใครอีกแล้ว ปัญหามันจบที่ตรงนั้นเอง”
นี้เป็นส่วนหนึ่งของคำสอนที่ท่านให้แก่คนทุกชาติทุกภาษา
ครั้งหนึ่ง มีคนกลุ่มหนึ่งมาถามปัญหาท่าน เป็นปัญหาเรื่องชาติหน้าภพหน้า เขาสงสัยว่า คนตายแล้วเกิดหรือไม่? ซึ่งปัญหานี้เป็นที่ถกเถียงกันมากในวงการนักศาสนาทั้งหลาย ต่อไปนี้เป็นคำถามของพวกเขา และคำตอบของท่าน
ผู้ถาม “หลวงพ่อครับ ชาติหน้ามีจริงไหม?”
ท่าน “ถ้าบอกจะเชื่อไหมล่ะ?”
ผู้ถาม “เชื่อ”
ท่าน “ถ้าเชื่อ…คุณก็โง่”
ผู้ถาม “คนตายแล้วเกิดไหม?”
ท่าน “จะเชื่อไหมล่ะ? ถ้าเชื่อ…คุณโง่หรือฉลาค?”
แล้วท่านจึงสอนต่อไปว่า…
“หลายคนมาถามอาตมา เรื่องนี้ อาตมาก็ถามเขาอย่างนี้เหมือนกันว่า ถ้าบอกแล้วคุณจะเชื่อไหม? ถ้าเชื่อคุณก็โง่ เพราะอะไร ก็เพราะมันไม่มีหลักฐาน-พยานอะไรที่จะหยิบมาให้ดูได้ ที่คุณเชื่อเพราะคุณเชื่อตามเขา คนเขาว่าอย่างไร คุณก็เชื่ออย่างนั้น คุณไม่รู้ชัดด้วยปัญญาของคุณเอง คุณก็โง่อยู่ร่ำไป ทีนี้ถ้าอาตมาตอบว่า คนตายแล้วเกิด หรือว่า ชาติหน้ามี อันนี้คุณต้องถามต่อไปอีกว่า ถ้ามี พาผมไปดูหน่อยได้ไหม? เรื่องมันเป็นอย่างนี้ มันหาที่จบลงไม่ได้ เป็นเหตุให้ทะเลาะทุ่มเถียงกันไปไม่มีที่สิ้นสุด
ที่นี้ ล้าคุณถามว่าชาติหน้ามีไหม? อาตมาก็ถามว่าพรุ่งนี้มีไหม? ถ้ามีพาไปดูได้ไหม?อย่างนี้ คุณก็พาไปดูไม่ได้ ถึงแม้ว่าพรุ่งนี้จะมีอยู่ แต่ก็พาไปดูไม่ได้ อย่างนี้ เป็นต้น ถ้าวันนี้มี พรุ่งนี้ก็ต้องมี แต่สิ่งนี้มันเป็นของที่จะหยิบยกเอามาเป็นวัตถุตัวตนให้เห็นไม่ได้
ความจริงแล้ว พระพุทธองค์ท่านไม่ให้เราตามไปดูถึงขนาดนั้น ไม่ต้องสงสัยว่าชาติหน้ามีหรือไม่มี ไม่ต้องไปถามว่า คนตายแล้วจะ เกิดหรือไม่เกิด… อันนั้นมันไม่ใช่ปัญหา มันไม่ใช่หน้าที่ของเรา หน้าที่ของเราคือ เราจะต้องรู้จักเรื่องราวของตัวเองในปัจจุบัน เราต้องรู้ว่า เรามีทุกข์ไหม? ถ้าทุกข์ มันทุกข์เพราะอะไร? นี้คือสิ่งที่เราจะต้องรู้ และ เป็นหน้าที่โดยตรงที่เราจะต้องรู้ด้วย พระพุทธเจ้าท่านสอนให้เราถือเอาปัจจุบันเป็นเหตุของทุกอย่าง เพราะว่าปัจจุบันเป็นเหตุของอนาคต คือถ้าวันนี้ผ่านไป วันพรุ่งนี้มันก็กลายมาเป็นวันนี้นี่เรียกว่าอนาคตคือพรุ่งนี้ มันจะมีได้ก็เพราะวันนี้เป็นเหตุ ทีนี้อดีตก็เป็นไปจากปัจจุบัน หมายความว่า ถ้าวันนี้ผ่านไป มันก็กลายเป็นเมื่อวานนี้เสียแล้ว นี่คือเหตุที่มันเกี่ยวเนื่องกันอยู่ฉะนั้น พระพุทธเจ้าท่านจึงสอนให้เราพิจารณาเหคุทั้งหลายในปัจจุบัน เท่านี้ก็พอแล้ว ถ้าปัจจุบันเราสร้างเหตุไว้ดี อนาคตมันก็จะดีด้วย อดีตคือวนนี้ที่ผ่านไป มันย่อมดีด้วย และที่สำคัญที่สุดคือ ถ้าเราหมดทุกข์ได้ในปัจจุบันนี้แล้ว อนาคตคือชาติหน้าก็ไม่จำเป็นที่จะต้องพูดถึง”
คนหนึ่งพูดว่า “กลัวว่าชาติหน้าจะไม่ได้เกิด”
ท่าน “นั่นแหละยิ่งดี กลัวมันจะเกิดเสียด้วยซ้ำไป”
แล้วท่านจึงพูดต่อไปว่า…
“ในครั้งพุทธกาล สมัยที่พระพุทธเจ้ายังทรงมีชีวิตอยู่ มีพราหมณ์คนหนึ่งมีความสงสัยว่า คนตายแล้วไปไหน? คนตายแล้วเกิดอีกหรือไม่? แกจึงมาหาพระพุทธเจ้า ถามว่าคนตายแล้วเกิดไหม? ถ้าพระองค์ตอบได้ก็จะมาบวชด้วย แต่ถ้าตอบไม่ได้หรือไม่ตอบ แกก็จะไม่บวช แกว่าของแกอย่างนั้น พระพุทธเจ้าจึงตอบว่า มันเป็นเรื่องอะไรของฉันเล่า พราหมณ์จะบวชหรือไม่บวช มันเป็นเรื่องพราหมณ์ ไม่ใช่เรื่องของฉัน พระองค์ตรัสว่า ถ้าตราบใดที่พราหมณ์ยังมีความเห็นว่า มีคนเกิดหรือมีคนตาย คนตายแล้วเกิด หรือคนตายแล้วไม่เกิด ถ้าพราหมณ์ยังมีความเห็นอยู่อย่างนี้ พราหมณ์ก็จะเป็นทุกข์ทรมานอยู่อีกหลายกัลป์ ทางที่ถูกนั้น พราหมณ์จะต้องถอนลูกศรออกเสียบัดนี้ พระพุทธเจ้าท่านว่า ความจริงแล้วไม่มีใครเกิดไม่มีใครตาย พราหมณ์คนนั้นฟังไม่รู้เรื่อง และจนกว่าแกจะได้เรียนรู้เรื่องอนิจจัง ทุกขัง อนัตตาให้เข้าใจถ่องแท้เสียแล้วนั่นแหละ จึงจะเข้าใจคำพูดของพระองค์ได้ นั่นจึงจะเรียกว่า การรู้เห็นตามเป็นจริงด้วยปัญญา เป็นการเชื่อด้วยปัญญา พระพุทธ เจ้าสอนอย่างนี้ ไม่ได้สอนว่า ให้เชื่อว่าคนตายแล้วเกิดหรือไม่เกิด ชาติหน้ามีหรือไม่มี อย่างนั้นไม่ใช่เรื่องเชื่อหรือไม่เชื่อ จะถือเอาเป็นประมาณไม่ได้ จะถือเอาเป็นหลักเกณฑ์ไม่ไค้ ดังนั้นที่คุณถามว่า ชาติหน้ามีไหมนั้น อาตมาจึงถามคุณว่า ถ้าบอกแล้วคุณจะ เชื่อไหม? ถ้าเชื่อ โง่หรือฉลาด?อย่างนี้เข้าใจไหม? ให้เอาไปคิดดูเป็นการบ้านนะ “
คราวหนึ่งอีก ที่ เมืองนอก มีแหม่มฝรั่งคนหนึ่งถามท่านว่า คนตายแล้วไปไหน?ท่านได้ฟังจึงเป่าเทียนที่อยู่ใกล้ๆ นั้นให้ดับไป และถามหล่อนว่า
“เทียนดับแล้วไปไหน”
หล่อนรู้สึกงุนงงในคำตอบของท่านมาก แต่ไม่ได้พูดอะไรออกมา ท่านจึงถามอีกว่า
“พอใจหรือยัง? ที่ตอบปัญหาอย่างนี้”
หล่อนตอบว่า “ไม่พอใจ”
ท่านจึงว่า “เราก็ไม่พอใจในคำถามของเธอเหมือนกัน”
ใครคนหนึ่งถามว่า “หลวงพ่ออายุเท่าไร?”
ท่านตอบว่า “ไม่มีอายุ” 4
อีกครั้งหนึ่งมีคนถามท่านว่า “ปีนี้หลวงพ่ออายุได้เท่าไหร่?”
ท่านตอบว่า “พอดี” 5
มีคนมากมายมาหาท่าน บ้างก็มาขอพร เพื่อปรารถนาให้สำเร็จในสิ่งที่ตนมุ่งหวัง บ้างก็มาขอให้ท่านแผ่เมตตา เพื่อบุตรของตนสอบเข้ามหาวิทยาลัยได้ บ้างก็มาถามปัญหาในชีวิต การครองเรือน และบางคนมาเพื่อฟังธรรมจากท่าน ที่ขอมาพักอยู่ชั่วคราว เพื่อฝึกปฏิบัติภาวนาก็มี
ในบรรดาบุคคลประ เภทต่างๆ เหล่านั้น ที่ดินทางลัดที่สุด ก็เห็นจะได้แก่พวกสุดท้าย แต่บางกลุ่มหรือบางคนมาเพื่อให้เห็นท่านเท่านั้นก็มี
วันหนึ่ง ชายคนหนึ่งมาเพื่อจะได้เห็นท่าน ได้เวลาพอแล้ว เขาจึงลากลับ ก่อนจะกลับเขาคลานเข้าไปหมอบอยู่แทบเท้าท่าน และขอให้ท่านรดน้ำมนต์ให้ สักครู่หนึ่ง เขาจึงได้ยินท่านพูดออกมาว่า
“วันนี้ไม่ได้ต้มน้ำร้อน”
ท่านสอนอีกว่า…
“คนมาขอน้ำมนต์ เราคิดว่า ที่นี้ต้องเอาน้ำร้อนเดือดๆ รดให้ คนกิเลสหนาทั้งนั้น รดให้มันหนังพองไปเลย ต้องสอนกันเจ็บๆ บ้าง เราบอกให้ภาวนาไม่เอา ชอบเอาแต่น้ำมนต์ ขอรดน้ำมนต์เพื่อจะได้ช่วยขจัดปัดเป่า ผ่อนคลายอย่างนั้นอย่างนี้ ที่ให้ไปนั้น เราให้ไปตามประสีประสาอย่างนั้นเอง ที่นี้มา จะเอาน้ำร้อนรดให้ คนมันยังเป็นเด็กก็เป็นอย่างนี้กันทั้งนั้น น้ำมนต์จะช่วยอะไรใครได้ ถ้าได้ดังใจก็หัวเราะ ถ้าไม่ได้ดังใจก็ร้องไห้ มันเป็นแต่อย่างนั้นกันทุกคน ดังนั้น คนส่วนมากในโลกจึงมีแต่คนโง่ ผู้มีปัญญา เขามักจะมาหาทางพ้นทุกข์ แสวงหาทางปฏิบัติให้เกิดปัญญาจริงๆ รู้ธรรมะ มีธรรมะอยู่ในใจ เขาก็เป็นคนสงบระงับ สอนตัวเองได้ทุกเวลา ก็สบายเท่านั้น ไมต้องหัวเราะ ไม่ต้องร้องไห้”
อีกครั้งหนึ่ง ท่านพูดเกี่ยวกับน้ำมนต์ว่า
“เมื่อมีคนมาขอน้ำมนต์ อาตมาห้ามแล้วห้ามอีก ห้ามมาหลายสิบปีแล้ว แต่เขาไม่ยอมเชื่อฟัง ห้ามไม่ได้…น้ำมนต์นั้น ความจริงก็คือน้ำธรรมดาๆ นี่เอง แต่คนเราติดกันเหลือเกิน พากันหลงงมงายไปหมด เขาคิดว่ามันช่วยเหลือเขาได้จริงๆ
สมัยนั้น ไปภาวนาใหม่ๆ ยังไม่รู้เรื่องอะไรถูก อะไรผิด เรียกว่ายังไม่รู้หนทางปฏิบัติ เคยเห็นพระหลวงตาองค์หนึ่งท่านมีลูกประคำ เส้นยาวๆ ไม่รู้ว่าเอาลูกอะไรทำ
เรามานั่งคิดถึงหลวงตาองค์นั้น อยากจะได้ลูกประคำอย่างท่านมาลองดู
พอดีวันหนึ่ง พวกลิงมาหักกิ่งตะแบกเล่นอยู่ใกล้กับกุฏิของเราบนภูเขา ลูกตะแบกมันจึงหล่นลงมา เราก็โชคดีได้ลูกตะแบกเอามาภาวนา นับลูกตะแบกไปด้วย สวดมนต์ไปด้วย สวดอิติปิโสร้อยแปด พอครบร้อยแปดทีหนึ่ง ก็ทิ้งลูกตะแบกทีหนึ่ง จบรอบหนึ่งก็ทิ้งลูกหนึ่ง ทำอยู่อย่างนี้
จึงมาคิดว่า เราทำอย่างนี้เพื่ออะไรกัน?
พอคิดได้ดังนั้น จึงเลิกวิธีนับลูกตะแบก
พอถึงวันรุ่งขึ้น มีคนมาขอน้ำมนต์ เราจึงเอาลูกตะแบกมาล้างในน้ำมนต์ให้เขา ดีอกดีใจกันใหญ่ เขาว่าอย่างนี้ก็วิเศษเลย
เราได้แต่หัวเราะ คิดว่า พวกนี้มันโง่เหลือเกิน ไม่รู้เรื่องรู้ราวเอาเสียเลย”
ครั้งหนึ่งมีคนมาหาท่านและถามว่า “พระธาตุมีจริงไหมดรับ?”
ท่านตอบว่า “ไม่รู้โว้ย”
ท่านกล่าวกับพระเณรสานุศิษย์ของท่านว่า
“คนทุกวันนี้สู้กระรอกกระแตไม่ได้ กระรอกกระแตนั้นมันรู้จักผลไม้ต้นไหนหวานหรือไม่หวาน เช่นพวกลูกยาง มะไฟ มะ เขืออะไร เหล่านี้ ถ้าต้นไหนเถาไหนหวาน เราไม่ได้กิน มันกินหมด เราโง่กว่ามัน
ผมจึงว่าคนทุกวันนี้สู้กระรอกกระแตไม่ได้ เพราะคนไม่ค่อยรู้จักถูกรู้จักผิด ไม่รู้ว่าอะไรควรเชื่อหรือไม่ควรเชื่อ เขาว่าอะไรดีก็ดี เขาว่า พระธาตุดีก็วิ่งมาหาพระธาตุ เขาว่าพระเจ้าเมตตรัยเกิดแล้ว ก็วิ่งไปดู เขาว่าพระองค์นั้น พระองค์นี้ เป็นพระอรหันต์ ก็เฮโลกันไปทำบุญทำทาน เหมือนพวกอยู่ปริวาสนั่นแหละ วัดไหนจัดปริวาสแล้วคนไปกันเยอะ เขาประกาศว่า ทำบุญกับพระบริสุทธิ์ มันได้บุญมาก พระอยู่กรรมพ้นอาบัติแล้วท่านเป็นพระบริสุทธิ์ ใครทำบุญตอนนี้ดีมาก คนก็เชื่อ พากันไปทำบุญให้ทานวุ่นวาย
มันจะบริสุทธิ์อย่างไร?
พระยังไม่หมดกิเลส
พระบริสุทธิ์จริงๆ ก็ต้อง เป็นพระหมดกิเลส
นั่นมันพระต้องอาบัติ เป็นพระนักโทษ เพิ่งจะพ้นโทษออกจากคุกจากตะรางมาใหม่ๆ จะว่ามันบริสุทธิ์ได้อย่างไร?
คนจนไม่ฉลาด ไม่มีปัญญา มันเป็นอย่างนั้นแหละ คนที่จะรู้เรื่องได้ถูกได้ตรงจริงๆ นั้น ไม่มี อยู่ปฏิบัติกันไปให้สงบระงับนั้น ทำไม่เป็น มันจึงสู้พวกกระรอกกระแตไม่ได้
ผมเคยพูดกับพวกกรุงเทพฯ ที่มาว่า ทุกวันนี้มีแต่คนชอบทำบุญ เป็นนักแสวงบุญ แต่ไม่มีคนละบาป บุญก็ทำ บาปก็ไม่ทิ้ง นั่นคือคนไม่รู้จักดีไม่รู้จักชั่ว จึงวิ่งกันไปวุ่นวาย
เราพาปฏิบัติอย่างนี้เขาไม่ชอบ บางคนว่ามันขาดประโยชน์…หัวโบราณ เขาว่าอย่างนี้ก็มี
วันนั้นมีพระรูปหนึ่งมาจากกรุงเทพฯ มาเห็นพระวัดป่าพงปฏิบัติกันเงียบๆ รักษาวินัยเก่าๆ ข้อวัตรเก่าๆ ผ้าสีเศร้าหมอง ท่านมาเห็นแล้วจึงว่า อยู่เป็นพระโบราณอย่างนี้ก็ดีเหมือนกันนะ ท่านว่าอย่างนี้ คิดดูซิว่าโง่ไหม?”
วันหนึ่ง ท่านพูดกับพระเณรว่า
“ในครั้งพุทธกาล คราวที่พระพุทธเจ้าตรัสรู้ใหม่ๆ ท่านไปสอนสาวก จนมีสาวกเกิดขึ้นในพระศาสนามากมาย คราวแรกๆ มีไม่กี่องค์ ท่านจึงบอกว่าให้แยกกันไปเผยแพร่ธรรมะ ไปสอนประชาชนให้เขารู้ธรรมะรู้ข้อปฏิบัติ ทีนี้การไปนั้นท่านไม่ให้ไปเป็นกลุ่ม เพราะมีพระน้อย ท่านให้ไปองค์ละทาง ทีนี้เรามาคิดดูซิว่า พระที่ท่านส่งไปประกาศพระศาสนานั้นเป็นพระชนิดไหน? พระที่ไปสอนประชาชนคราวนั้นท่านเป็นพระอรหันต์ เป็นผู้ไม่ติดอยู่ในมนุษย์สมบัติ ไม่ติดในสวรรค์สมบัติ ท่านไม่ติดอยู่ในอะไรๆทั้งหมดแล้ว…ท่านจึงไปท่านปฏิบัติตัวของท่านเองก่อน ปฏิบัติจนรู้เห็นธรรมะได้จริงๆ แล้วท่านจึงไปสอนคนอื่น ธรรมะที่ไปประกาศนั้นเป็นของบริสุทธิ์ เพราะท่านปฏิบัติได้บริสุทธิ์แล้ว
แต่ดูทุกวันนี้ซิ พระเราเป็นอย่างไร?
เราชอบพูดกันว่า ต้องไปประกาศศาสนา ไปโปรดสัตว์ แต่ดูๆ แล้ว เห็นแต่ให้สัตว์มันโปรดทั้งนั้น เราไปเทศน์โปรดเขา แต่เขาโปรดเราไม่รู้เรื่อง ไม่ทันไรวิ่งออกไปเสียแล้ว
ดังนั้น ผมสอนให้ปฏิบัติกันไปเรื่อยๆ อย่ากระตือรือร้นในการที่จะสอนคนอื่นเลย สอนตัวเราเองก่อน ถ้าเราสอนตัวเราได้แล้ว ทำตัวเองให้หมดกิเลสได้แล้ว นั่นแหละพระศาสนาเจริญแล้ว เราจะไปสอนคนอื่นตามกาลตามสมัยก็ทำได้ และธรรมะนั้นก็เป็นของบริสุทธิ์ด้วย
ในคราวนั้น คนเขานิมนต์ครูบาจารย์ทองรัตน์ไปเทศน์สองธรรมาสน์ ท่านก็ไป เขานิมนต์ไปเทศน์ที่ไหน ไปทั้งนั้น
คราวนั้นได้เทศน์คู่กับท่านพระครูองค์หนึ่ง พอท่านตั้งคำถามมา ครูบาจารย์ทองรัตน์ท่านก็เทศน์ไปตามเรื่องราวของท่าน ไม่ตอบให้ตรงกับปัญหาเขาสักที ไม่สนใจด้วยว่า จะตั้งกระทู้ถามข้อไหน? เขาถามมาอย่าหนึ่ง ท่านก็เทศน์ของท่านไปอย่างหนึ่ง พูดแต่เรื่องการปฏิบัติของท่าน ทำให้ท่านพระครูจนปัญญา ไม่รู้จะถามอย่างไรให้ท่านจนแต้มได้ ครูบาจารย์ทองรัตน์ท่านมีนิสัยแปลกมาก
มีอยู่คราวหนึ่งเขานิมนต์ไปเทศน์สองธรรมาสน์อีกเหมือนกัน ท่านก็ไป..ไม่เคยกลัว
คราวนี้ดูเหมือนเทศน์คู่กับท่านมหาองค์หนึ่ง เป็นพระไปเรียนมาจากกรุงเทพฯ ตอนไปนั้น ครูบาจารย์ทองรัตน์ท่านไปถึงก่อน ท่านเป็นพระเถระผู้ใหญ่แต่ต้องไปนั่งรอ ต่อมาท่านมหาองค์นั้นก็มาถึง ท่านขี่ม้ามา พอถึงก็จะขึ้นธรรมาสน์ ครูบาจารย์ทองรัตน์ท่านนั่งดูอยู่ เมื่อท่านเห็นดังนั้น จึงพูดขึ้นดังๆ ว่า
“เฮ้ย ระวังดีๆ นะเทศน์ให้ดีๆ ถ้าเทศน์ไม่ดีเดี๋ยวตกธรรมาสน์นะ จะบอกให้ มันจะเอาอะไรมาสอนเขาได้ แม้แต่ตัวมันยังรักษาพระวินัยไม่ได้ ขี่ม้ามานั่นมันไม่ผิดหรือ? ระวังตัวให้ดีก็แล้วกัน”
ท่านว่าแล้วก็นั่งเฉย ในจิตของท่านไม่มีอะไร?
นี่คือการสอนของครูบาอาจารย์ เก่าๆ ท่านรอบคอบอย่างนี้ เราต้องสอนตัวเองให้ได้ก่อน จึงไปสอนคนอื่น ไม่ใช่เอาแต่จะสอนคนอื่น แต่ตัวเองไม่สอน เหมือนกับทุกวันนี้”
ท่านเล่าต่อในตอนท้ายอีกว่า
พอท่านมหาฯ ได้ยินครูบาจารย์เฒ่าตะโกนขึ้นอย่างดัง ด้วยสุ้มเสียงน่าเกรงกลัวเช่นนั้น ดูเหมือนว่าไม่กล้าขึ้นธรรมาสน์ด้วยซ้ำ รีบกลับไปเสียทันที
ในหนังสือชีวประวัติของท่าน ฉบับที่ท่านพระอาจารย์มหาอมร เขมฺจิตฺโตเขียนนั้น มีอยู่ตอนหนึ่งว่า
พระหลวงตาองค์หนึ่งมาจากถิ่นอื่น จะมาขออยู่กับท่าน แต่ในสำนักของท่านมีกฎห้ามไม่ให้พระเณรรับเงินและทองเหมือนฆราวาส หรือแม้แต่ฝากให้เขาเก็บเพื่อตนก็ไม่มี เพราะเป็นการผิดพระวินัย ข้อนี้เป็นกฎที่เคร่งครัดมากสำหรับวัดหนองป่าพง
ที่นี้พระหลวงตาองค์นั้นมา จึงขอต่อรองกับท่านว่าจะอยู่ด้วย แต่จะขอให้เงินทองเหมือนเดิม โดยจะไม่ยึดมั่นถือมั่น อย่างนี้จะได้หรือไม่?
ข้อนี้ท่านตอบคำถามของพระหลวงตาองค์นั้นได้อย่างซาบซึ้งเหลือเกินว่า
“ถ้าท่านกินเกลือไม่เค็ม ท่านก็อาจทำได้”
อีกวันหนึ่ง มีนายทหารผู้ใหญ่ท่านหนึ่งมากราบคารวะท่านอาจารย์ที่วัด หลังจากได้ทักทายปราศรัยกันตามสมควรแล้ว นายทหารท่านนั้นจึงถามปัญหาข้อข้องใจบางอย่างกับท่าน
ถาม “ใต้เท้าครับ กระผมมีความสงสัยมานานแล้ว เกี่ยวกับเรื่องศีลข้อที่ว่า ห้ามไม่ให้ฆ่าสัตว์ ข้อนี้นะครับถ้าสมมติว่า เราตั้งใจว่าจะไม่ฆ่าเขา แต่ทีนี้เขาจะมาฆ่าเรา ถ้าอย่างนี้แล้ว จะทำอย่างไรครับ? เช่นพวกศัตรูแผ่นดินนั่นแหละครับ ถ้าเราไม่ฆ่าเขา แต่เขาจะฆ่าเรา นี้จะมีวิธีแก้อย่างไร ?
ท่าน “ไม่ใช่อย่างนั้น พระพุทธเจ้าไม่ได้สอนอย่างนั้น ท่านไม่ได้สอนว่า ให้นาย ก. ฆ่านาย ข. แต่นาย ข. อย่าไปฆ่านาย ก. ท่านไม่ได้ว่าอย่างนั้น ศีลข้อที่ห้ามไม่ให้ฆ่านี้ ห้ามทุกฝ่าย นาย ก. ก็อย่าฆ่านาย ข. และนาย ข. ก็อย่าฆ่านาย ก. พระพุทธเจ้าท่านสอนอย่างนี้ และถ้าจะถามว่าเมื่อเขาจะฆ่าเรา เราจึงฆ่าเขา อย่างนี้จะบาปไหม? ก็ตอบว่ามันต้องบาปซิ จึงต้องฆ่ากันอย่างนั้น ถ้าพ้นจากเรื่องบาป มันก็ต้องไม่ฆ่ากัน อันนี้มันเป็นเรื่องของโลก เรื่องของโลก เขาก็เป็นอยู่อย่างนี้เพราะมันเป็นโลก มันจึงฆ่ากัน… จึงได้เบียดเบียนกัน ถ้าไม่อย่างนั้น โลกก็เป็นธรรมะ เท่านั้น ดังนั้น ผู้มีปัญญาจึงหาทางออก พระพุทธเจ้าจึงทิ้งหมดเลย ท่านเห็นว่า โลกมันมีบาปมาก สกปรกมาก ทีนี้สำหรับพวกเราที่ยังอยู่ในโลก เราจะทำอย่างไร? เราก็ต้องใช้ปัญญา ถ้ามีปัญญาจะรักษาศีลก็ง่าย มีปัญญาแล้วศีลก็สมบูรณ์ ถ้าขาดปัญญา ศีลก็จะรักษาไม่ได้ เรื่องศีล สมาธิ ปัญญา ทั้งสามสิ่งนี้ มันเป็นไวพจน์ซึ่งกันและกัน มันเกี่ยวเนื่องกันอยู่
อาตมาจะเปรียบเทียบให้ฟังสักข้อหนึ่งว่า เหมือนสุนัขบ้าหรือหมาบ้านั้น มันเที่ยวไล่กัดใครต่อใครให้วุ่นวายอยู่ กัดคนโน้นแล้วกัดคนนี้ ทีนี้มีคนๆ หนึ่งคิดขึ้นว่า ต้องฆ่ามันเสีย จึงจะจบเรื่อง เพราะหมาบ้าตัวนี้ มันทำความเดือดร้อนแก่คนทั้งหลาย คนๆนั้นจึงฆ่าหมาบ้าตัวนั้นเสีย ทีนี้ ถ้าจะถามว่าบาปไหม? เราจะตอบว่าอย่างไร? เราก็ต้องตอบว่า ถึงบาปมันก็ เป็นประโยชน์แก่คนส่วนมาก เราจะเอาอย่างนั้นไหม? ถ้าฆ่าแล้วไม่เดือดร้อน กับไม่ฆ่าแล้วหมามันกัดคน
ศีลข้อนี้ถ้าทุกคนรักษาได้ บ้านเมืองก็จะไม่วุ่นวาย โลกจะไม่เดือดร้อน เพราะมันไม่รักษาศีล ข้อนี้เอง ปัญหาทุกอย่างจึงเกิดขึ้น ความเดือดร้อนจึงได้เกิดขึ้น สร้างความยุ่งยากให้ผู้ปกครองบ้านเมือง เป็นทุกข์กันไปหมด ที่ท่านห้ามไม่ให้ฆ่าสัตว์นับตั้งแต่มดแมลงขึ้นไปนั้น เพราะว่าถ้ามันฆ่ามดแมลงได้ นกหนูมันก็ฆ่าได้ เป็ดไก่วัวควาย หรือช้างหรือม้ามันก็ฆ่าได้ และถ้าฆ่าช้างฆ่าม้าได้ มันฆ่าคนได้ ในที่สุดมันจะฆ่าพระอรหันต์ก็ได้ เรื่องมันต่อไต่ไปอย่างนี้ ท่านจึงห้ามเสียให้หมดเลย ไม่ให้ฆ่าอะไรทั้งนั้น แม้แต่มดแมลงก็ไม่ให้ฆ่า แต่ถ้ามันต้องฆ่าจะเป็นอย่างไร? มันจะ เป็นอย่างไร มันก็เป็นโลกเท่านั้น ในที่สุดแล้ว ผู้ที่มีปัญญาย่อมหาทางออก ให้มันน้อยที่สุดจนไม่มีอะไรเลยโน่นแหละ พอจะเข้าใจหรือยัง?”
มีเรื่องเกี่ยวกับพระธาตุศักดิ์สิทธิ์อีกเหมือนกัน
วันหนึ่งมีชายคนหนึ่งมาจากกรุงเทพฯ เขามากราบนมัสการท่านอาจารย์ชา และได้นำวัตถุที่ถือว่าเป็นมงคลยิ่งมาให้ท่านด้วย สิ่งนั้นคือ พระธาตุพระอรหันต์ เขาเล่าและยืนยันว่า ถ้าเป็นพระธาตุแท้จะไม่จมน้ำ แต่ถ้าปกติวัตถุธรรมดาที่มีขนาดเดียวกับพระธาตุนี้ ก็จะจมน้ำ แต่เขาได้พิสูจน์แล้วว่าพระธาตุนี้ดีจริง ลอยน้ำได้
ครั้นว่าดังนั้น เขาก็เอาน้ำใส่แก้วมาแก้วหนึ่งเพื่อจะทำให้ท่านดู
เมื่อท่านเห็นดังนั้น จึงหัวเราะและห้ามเขาว่า
“อย่าทำ เดี๋ยวมันจะจม”
แต่ชายคนนั้นไม่เชื่อฟังท่าน เขายังขืนทำ ครั้นวางพระธาตุลงในน้ำ มันก็จมจริงๆ และท่านก็ยังคงนั่งหัวเราะอยู่อย่างเดิม
พระรูปหนึ่งซึ่งเป็นศิษย์ของท่าน กล่าวแสดงความเห็นกับพระด้วยกันว่า
“ผมว่าพระธาตุจมน้ำได้นี่แหละประหลาดกว่าพระธาตุลอยน้ำได้ วันนี้โชคดีจริงๆ ที่ได้เห็นสิ่งอัศจรรย์ที่สุด หรือท่านมีความเห็นอย่างไรๆ”
พระอีกรูปหนึ่งได้แต่หัวเราะ
ท่านสอนว่า
“ทิฏฐิของคนเรา ถ้าเราเอาไปใส่ไว้ในอะไรแล้ว สิ่งนั้นมันก็เป็นของมีค่าขึ้นมาทันที จะกลายเป็นของขลัง ของศักดิ์สิทธิ์ขึ้นมาทันที แต่ถ้าไม่มีทิฏฐิเข้าไปตั้งอยู่ ทุกสิ่งมันก็ไม่มีราคาอย่างคนไทยเราถือว่าศีรษะเป็นของสูง ใครมาจับเล่นไม่ได้ เป็นเหคุให้โกรธฆ่ากันเลยก็ได้ เพราะมีทิฏฐิมันจึงไม่ยอม ความยืดถือมันเหนียวแน่นมาก เราไปเมืองนอกเห็นฝรั่ง เขาจับหัวกันได้สบาย พระฝรั่งที่ไปด้วย พาไปเยี่ยมพ่อพอเห็นหน้าพ่อ เอามือลูบหัวเล่นเลย ทั้งลูบทั้งหัวเราะ พ่อเขาก็ดีอกดีใจ ถือว่าลูกรักเขา… เรื่องมันเป็นอย่างนี้ ถ้าคนเราไม่มีทิฏฐิเสียแล้ว ทุกอย่างมันก็หมดค่า ทุกข์ทั้งหลายก็เกิดไม่ได้ ไม่มีอะไรจะมาทำให้เป็นทุกข์เรื่องการถือมงคลภายนอก ก็เรื่องของทิฏฐิเหมือนกัน ทิฏฐิเข้าไปสำคัญมั่นหมายว่า สิ่งนั้นดีสิ่งนี้ไม่ดี มันก็กลายเป็นเป็นของดีของไม่ดี ของศักดิ์สิทธิ์ ของไม่ศักดิ์สิทธิ์กันขึ้นมา พระพุทธเจ้าท่านไม่ให้ยึดถืออย่างนั้น ท่านให้ถอนทิฏฐิมานะ ความสำคัญมั่นหมาย ท่านให้ละทิฏฐิมานะอย่างนั้น ถ้าเราละสิ่งเหล่านั้นออกไปแล้ว การปฏิบัติมันก็ถูกทางเท่านั้นเอง ทุกอย่างมันจะหมดค่าหมดราคา เมื่อเห็นความไม่เที่ยงแท้แน่นอนของสิ่งทั้งหลายเหล่านั้น อุปาทานก็เกิดขึ้นไม่ได้ เมื่อไม่มีอุปาทาน ภพชาติก็ไม่มี แล้วทุกข์มันจะมาจากไหน?”
วันหนึ่ง ชายหนุ่มคนหนึ่งมากราบท่าน ครั้นเมื่อจะกลับ เขาขอของที่ระลึกจากท่าน ท่านได้ให้พระพุทธรูปบูชาขนาดเล็กแก่เขา รวมทั้งหมดห้าองค์ ซึ่งพระพุทธรูปเหล่านี้นายทหารท่านหนึ่งนำมาถวาย ท่านเห็นว่า เป็นพระพุทธรูปจึงรับไว้สำหรับแจกให้ประชาชนนำไปบูชา แต่ตามปกติ ท่านจะไม่สอนให้เชื่อเรื่องเครื่องรางของขลัง และไม่ให้งมงายในเรื่องเหล่านั้น ท่านให้เขาทีเดียวห้าองค์ พร้อมกับบอกเขาว่า
“นี่เป็นพระชุดเหมือนสมุนไพรนั่นแหละ อยากได้พระภายนอกนัก ก็ให้มากๆ เลย แขวนให้หมดนี่นะ พระห้าองค์ มีพระหลุด พระรอด พระหลบ พระหลีก พระแล่น ถ้าเขาจะยิงให้วิ่งหนีเร็วๆ ก็แล้วกัน”
(คำว่า แล่น ในที่นี้เป็นคำอีสาน แปลว่า วิ่ง) ท่านว่าพลางหัวเราะ แล้วยื่นพระให้เขา
มันเป็นเรื่องที่ออกจะเหลือเชื่ออยู่เหมือนกัน แต่ก็ได้เกิดขึ้นแล้วจริงๆ กล่าวคือ
ในสัปดาห์ต่อมา ชายคนนั้นไค้กลับมาหาท่านอีกครั้งหนึ่ง เขาเล่าให้ท่านฟังอย่างตื่นเต้นว่า เขาถูกยิงแต่ไม่เข้า
เขาเล่าว่า
คืนหนึ่งเขากลับจากในตัวเมืองจะไปบ้าน พอเดินมาถึงทางเปลี่ยวแห่งหนึ่ง เขาได้สวนทางกับชายกลุ่มหนึ่งประมาณ 5-6 คน ทีแรกคิดว่า เป็นคนธรรมดาคงไม่มีอะไรเกิดขึ้น จึงเดินสวนมา แต่พอลับหลัง ชายคนหนึ่งในกลุ่มนั้นก็แสดงนิสัยคนร้าย ชักปืนออกมาจ่อยิงเขาทันที กระสุนถูกเข้ากลางแผ่นหลังของเขาอย่างจัง เขาก็หัวคะมำลง พอเอามือคลำดูหลังตัวเอง รู้ว่าถูกยิงไม่เข้า คิดว่าท่านบอกให้วิ่งหนีเร็วๆ พอลุกขึ้นได้จึงวิ่งหนีไป
เขาเล่าเรื่องนั้นอย่างขบขัน ทำให้หลายคนในที่นั้นอดหัวเราะไม่ได้ และก็อดที่จะฉงนสนเท่ห์ใจไม่ได้ด้วยเหมือนกัน
อีกครั้งหนึ่ง
ชายอีกคนหนึ่งเป็นผู้ฝักใฝ่ในการปฏิบัติอันเข้มงวด เขามีความเห็นว่า สิ่งทั้งหลายเป็นเครื่องทำให้เศร้าหมองทั้งนั้น ซึ่งหมายความว่า เป็นกิเลสทั้งนั้น ถ้าเป็นพระแท้จะต้องไม่สูบบุหรี่ ไม่เคี้ยวหมาก ไม่ดื่มน้ำชากาแฟใดๆ ทั้งสิ้น ต้องฉันแต่อาหารเช้ามื้อเดียว เท่านั้น และฉันแต่อาหารเจด้วย เว้นเนื้อปลาอย่างเด็ดขาด เขาอ้างพระอาจารย์ของเขารูปหนึ่งว่า ปฏิบัติได้อย่างนั้นจริงๆ ฉันข้าวเช้าแล้วเลิก แม้แต่น้ำส้มน้ำหวานก็ไม่ยอมแตะต้องอีกเลยในวันนั้น อย่างนั้นจึงจะเป็นพระแท้
เขามาเห็นท่านฉันน้ำร้อนน้ำชา เห็นท่านเคี้ยวหมาก ทั้งๆ ที่ขณะนั้นท่านก็กำลังเคี้ยวหมากอยู่ เขาก็พูดทักท้วงขึ้นต่อหน้าทันทีว่า อย่างนี้ปฏิบัติไม่ถูกต้อง ไม่ใช่พระ เขาพูดสาธยายอะไรต่อมิอะไรไปมากมาย ท่านก็นั่งฟังเฉยๆไม่พูดอะไรทั้งนั้น จนกระทั่งนายคนนั้นจบคำพูดลง ท่านจึงค่อยๆ กล่าวกับเขาว่า
“อาตมาอยู่อย่างนี้ ถึงแม้จะโง่สักแค่ไหน อาตมาก็จะรักษาความโง่ของตัวไว้ให้ได้ สำหรับคนที่คิดว่า ตัวฉลาดก็ต้องรักษาความฉลาดของตัวไว้ให้ได้ อย่าให้มันไปเดือดร้อนกระทบกระทั่งผู้อื่น อาตมาถึงจะปฏิบัติไม่ถูก อาตมาก็จะไม่ไปว่าให้คนโน้นคนนี้ จะรักษาคำพูดของอาตมาไว้ ถ้าคนเราปฏิบัติได้แค่นี้ มันก็พอแล้ว มันสงบได้แล้ว ถ้ารักษาตัวเองไว้ไม่ได้ เราก็ไม่มีทางที่จะพบความสงบที่แท้จริงได้ ถึงจะปฏิบัติเคร่งไปเพียงไรก็ช่างเถอะ มันไม่ถูกทางทั้งนั้นแหละ”
ท่านเคยสอนพระผู้เป็นศิษย์ของท่านว่า
“เราเป็นคนสอนคน หน้าที่ของเราจะต้องสอนเขา เราบอกเขา เขาไม่เชื่อ ถ้าเราโกรธให้เขา อย่างนี้เรียกเราโง่กว่าเขา ไม่ใช่เราดีกว่าเขา เราต้องคิดว่า หน้าที่ของเรามี เราก็บอกก็สอนเขาไป อย่างไรผิดอย่างไรถูกก็ว่าไปตามเหตุผลของมัน ที่เราจะรู้อย่างนั้นได้ก็ด้วยการปฏิบัติ เหมือนกับว่า เราไปขายยา ถ้ายาเราดี เราก็ขายไปเรื่อยๆ โฆษณาไปเรื่อยๆ คนที่เขาเป็นไข้ เขาได้ยิน เขาก็มาซื้อเอง แต่คนที่เขาไม่เป็นไข้ เขาไม่มาซื้อ เราจะไปโกรธให้เขาก็ไม่ถูก เขาไม่ซื้อหรือเขาจะซื้อ มันเรื่องของเขา นี้ฉันใด การที่เราสอนคนอื่นก็ฉันนั้นเหมือนกัน เราบอกเขา สอนเขา ถ้าเขาไม่เชื่อไม่ปฏิบัติตามคำสอนของเรา ข้อนี้เราก็ต้องหันมาสอนตัวเราเอง พูดกับตัวเองว่า อย่าไปยินดียินร้ายกับสิ่งทั้งหลายเหล่านั้นเลย ใจเราก็จะสงบอยู่ได้ ถ้าอย่างนี้เรียกว่า เราสอนตัวเองได้แล้ว จึงไปสอนผู้อื่น…อย่างนี้ มันก็พอจะรักษาตัวเองได้”
วันหนึ่งท่านสอนพระ เณรของท่านว่า
“ในโลกนี้ เราไปที่ไหน จะให้มีคนถูกใจเราหมดไม่มี เราจะหาที่ที่ไม่มีคนว่าให้เรา ไม่มี จะหาที่ที่มีคนสรรเสริญเราอย่างเดียว ไม่มี แม้แต่พระพุทธองค์ก็เหมือนกัน ครั้งหนึ่ง พระพุทธเจ้าอยู่ที่เมือง ๆ หนึ่ง ท่านไปบิณฑบาตกับพระอานนท์ วันนั้นมีคนมาคอยด่าท่าน เขาจงเกลียดจงชังท่าน เขามาด่าท่านที่กลางทาง พระอานนท์ทนไม่ไหวจึงกราบทูลท่านว่า นิมนต์พระองค์ไปอยู่ที่เมืองอื่น พระเจ้าข้า อยู่ที่นี่คนมันไม่เคารพ พระพุทธเจ้าได้ฟังพระอานนท์ว่าอย่างนั้น ท่านจึงพูดกับพระอานนท์ว่า อานนท์ เธอจะไปอยู่ที่ไหนที่คนไม่ว่าให้เธอ สมมติว่าเราหนีจากเมืองนี้ไปอยู่ที่อื่น ถ้าเมืองนั้นมีคนมาว่าให้เราอีก เราจะทำอย่างไร? พระอานนท์ก็กราบทูลว่า เราก็ไปหนีไปที่อื่นอีก พระพุทธเจ้าจึงบอกว่าอย่างนั้นไม่ได้ และพระองค์จึงตรัสว่า คนไม่ถูกนินทา ไม่มีในโลก เรื่องมันเป็นอย่างนี้ นี่เรียกว่าพระพุทธเจ้าของเราท่านอยู่เหนือคำสรรเสริญและนินทาแล้ว ท่านอยู่เหนืออารมณ์ทั้งหลายแล้ว แต่ไม่ใช่ว่าพระองค์จะไม่ถูกนินทาหรือจะไม่ถูกว่า เรื่องอย่างนั้น มันก็มีอยู่ เรื่องของโลกมันก็เป็นของมันอยู่อย่างนั้น ผมเคยพูดว่า คนหลงโลกคือคนหลงอารมณ์ คนหลงอารมณ์คือคนหลงโลก แต่ถ้ารู้โลกก็คือรู้อารมณ์ และถ้ารู้อารมณ์ก็คือตนรู้โลก พระพุทธเจ้าท่านอยู่กับโลก ท่านก็รู้จักโลก รู้จักอารมณ์ เรื่องอารมณ์มันก็มีของมันอยู่อย่างนั้น แต่พระพุทธเจ้าท่านอยู่เหนือมัน เข้าใจอย่างนี้จึงจะถูกต้อง ไม่ใช่อยู่เหนือสิ่งเหล่านั้นได้ เพราะมันไม่มี ไม่ใช่อย่างนั้น เราต้องเข้าใจเสียใหม่ ถ้าใครเข้าใจว่า จะอยู่เหนือโลกได้เพราะไม่มีอารมณ์ ถ้าอย่างนั้นก็หมายความว่า ยังใช้ไม่ได้ยังปฏิบัติไม่ถูก ผมสอนแล้วสอนอีกว่า อย่าปฏิบัติแบบที่ว่า คอยแต่จะหลบอารมณ์อยู่เรื่อย ไม่อยากจะเห็นรูป ไม่อยากจะได้ยินเสียง ไม่อยากจะทำอะไรๆ ทั้งนั้น การปฏิบัติอย่างนั้น มันก็เป็นการปฏิบัติอยู่เหมือนกัน แต่ว่ามันปฏิบัติตามตัณหา เป็นการปฏิบัติตามความอยาก ที่เราไม่อยากพบ ไม่อยากประสบกับอารมณ์ใดๆ นั้น มันเป็นตัณหา ผมเคยเล่าให้ฟังว่า เมื่อสมัยกำลังฝึกหัดปฏิบัติใหม่ๆนั้น ผมเคยสมาทานว่าจะไม่มองผู้หญิง เห็นว่า อย่างนั้นคงจะดี เพราะเราจะได้ไม่พบกับอารมณ์ จิตใจจะได้สงบ จึงทดลองดู ปฏิบัติไม่มองหน้าคนเลยตลอดพรรษา 3 เดือน พอออกพรรษาคิดว่า เราจะลองมองผู้หญิงดูซิว่า มันจะเป็นอย่างไร?วันหนึ่ง มีสีกาเข้ามา จึงมองดู โอย มันเหมือนฟ้าผ่าเลยครับ นี่เรื่องมันเป็นอย่างนี้ เราหลบอารมณ์ จะคิดว่า เราเอาชนะอารมณ์ นั่นก็ไม่ถูก อารมณ์ในโลก เราหลีกหนีจากมัน จะว่าฉลาดก็ไม่ใช่นะ เราไม่เห็นรูป จะคิดว่าเราเอาชนะรูปได้ นั่นไม่ใช่ มันเป็นแต่ว่า เราไม่เห็นมัน เหมือนอสรพิษที่อยู่ใต้เสื่อ เรานั่งอยู่บนเสื่อ แต่เราไม่กลัว ที่เราไม่กลัว หรือถูกมันกัดเอา ก็เพราะเรายังไม่เห็นมัน และมันยังไม่แสดงฤทธิ์เดชของมัน พอวันหนึ่งเราเห็นมันเข้า เราก็นั่งตรงนั้นไม่ได้เสียแล้ว เดือดร้อนวุ่นวายแล้ว นี่ครับ เรื่องอารมณ์นี้มันซับซ้อนเหลือเกิน จะว่าเราทำได้ง่ายๆ นะ ผมบอกแล้วว่า รูปนั้นก็ต้องเห็นบ้าง แต่ให้มีสติกำหนดให้รู้เท่ามัน ให้ดูจิตของตัวเอง สอนจิตของเราไปเรื่อยๆ รูปก็ต้องเห็น เสียงก็ต้องได้ยิน และเมื่อได้เห็นหรือได้ยินก็ให้เราทำจิตของเราให้รู้เท่าทัน ให้รู้ตามเป็นจริงของมัน ทุกอย่างมันก็จบเท่านั้น การปฏิบัติอย่างนี้ จึงจะถูกทางเป็นไปเรื่อยๆ อะไรจะมีมา ก็รู้ก็เห็นมันไปอย่างนี้ เราอย่าไปกลัวอารมณ์หรือสิ่งแวดล้อม แต่อย่าไปติด เราก็จะสงบและมีปัญญา รู้เรื่องตามเป็นจริงของธรรมะได้”
ใครคนหนึ่ง (ที่เมืองนอก) ถามว่า
“พระเป็นอย่างไร? ชีวิตของพระเป็นอย่างไร?”
ท่านตอบว่า
“เหมือนนกไม่รู้เรื่องของปลาอยู่ในน้ำ ถึงปลาจะอธิบายอย่างไร? นกก็ไม่เข้าใจ ยังสงสัยว่า ในน้ำนั้นจะอยู่ได้อย่างไร? เรื่องนี้นกจะไม่เข้าใจได้เลย จนกว่านกจะตายมาเกิดเป็นปลาเสียก่อน นั่นแหละจึงจะรู้ว่า ชีวิตของปลาในน้ำนั้นเป็นอย่างไร ชีวิตพระจริง ๆ นั้นเป็นอย่างไร? ข้อนี้ก็เหมือนกัน ถึงอาตมาจะอธิบายให้คุณฟัง คุณก็ไม่รู้ ถึงแม้จะรู้ แต่ก็จะไม่เข้าใจชัด ที่คุณจะรู้ จะเข้าใจชัดได้นั้น คุณจะต้องเป็นพระเสียก่อน นั่นแหละ คุณจึงจะรู้ว่าพระเป็นอย่างไร?”
ครั้งหนึ่ง มีผู้ศรัทธาจะถวายรถยนต์แก่ท่านอาจารย์ เมื่อจะไปไหนมาไหน ท่านจะได้ไปมาสะดวกขึ้น ท่านได้ฟังจึงขอเอาไปพิจารณาก่อน ท่านบอกว่า จะปรึกษาสงฆ์ดูว่าใครจะ เห็นอย่างไร? จะรับหรือไม่รับ แล้วจะบอกทีหลัง
ครั้นเขาไปกันแล้ว เย็นวันนั้นเป็นวันอุโบสถ พระสงฆ์ต้องประชุมกันสวดปาติโมกข์ และหลังจากเสร็จภารกิจของท่านแล้ว จึงเป็นโอกาสที่จะได้คุย ปรึกษาสุขทุกข์กันในหมู่คณะตามธรรมเนียม ถ้าหากมีเรื่องราว หรือปัญหาอะไรเกิดขึ้น ก็จะได้แสดงความคิดเห็นกันในตอนนี้
วันนั้น ท่านได้เล่าเรื่องที่มีคนจะมาถวายรถยนต์แก่ท่าน และถามความเห็นของพระทั้งหลายว่า ใครจะมีความเห็นอย่างไร?
พระสงฆ์ต่างมีความเห็นเหมือนกันหมดทุกองค์ เห็นว่าดี ทั้งนี้เพราะว่า ถ้าหลวงพ่อจะเดินทางไปเยี่ยมสำนักสาขา ซึ่งมีมากมายกว่า ๔๐ สาขาก็จะไปได้สะดวก อีกทั้ง เมื่อพระเณรอาพาธ เจ็บป่วยกะทันหันจะนำส่งหมอก็ทันท่วงที ศิษย์ทุกคนเห็นว่าควรที่จะรับไว้
ท้ายที่สุด ได้สั่งสอนบรรดาศิษย์ทั้งหลายของท่าน ในที่ประชุมนั้นว่า
“สำหรับผมมีความเห็นไม่เหมือนพวกท่าน ผมเห็นว่าเราเป็นพระ เป็นสมณะ คือผู้สงบระงับ เราต้องเป็นคนมักน้อยสันโดษ เวลาเช้า เราอุ้มบาตรออกไปเที่ยวบิณฑบาต รับอาหารจากชาวบ้าน มาเลี้ยงชีวิตเพื่อยังอัตภาพนี้ให้เป็นไป ชาวบ้านส่วนมาก เขาเป็นคนยากจน เรารับอาหารมาจากเขา เรามีรถยนต์ แต่เขาไม่มี นี่ลองคิดดูซิว่า มันเป็นอย่างไร?เราอยู่ในฐานะอย่างไร? เราต้องรู้จักตัวเอง เราเป็นลูกศิษย์ของพระพุทธเจ้า เมื่อพระพุทธเจ้าไม่มีรถ เราก็อย่ามีเลยดีกว่า ถ้ามี อีกสักวันหนึ่งก็จะมีข่าวว่า รถวัดนั้นคว่ำที่นั่น รถวัดนี้ไปชนคนที่นี่…อะไรวุ่นวาย เป็นภาระยุ่งยากในการรักษาเมื่อก่อนนี้จะไปไหนมีแต่เดินไปทั้งนั้น ไปธุดงค์สมัยก่อน ไม่ได้นั่งรถไปเหมือนทุกวันนี้ ถ้าไปธุดงค์ก็ธุดงค์กันจริงๆ ขึ้นเขาลงห้วย มีแต่เดินทั้งนั้น เดินกันจนเท้าพองกันทีเดียว แต่ทุกวันนี้พระเณร เขาไปธุดงค์ มีแต่นั่งรถกันทั้งนั้น เขาไปเที่ยวดูบ้านนั้น เมืองนี้กัน ผมเรียกว่า “ทะลุดง” ไม่ใช่ธุดงค์ เพราะดงที่ไหนมี ทะลุกันไปหมด นั่งรถทะลุมันไปเลยสมัยก่อน พระเณรวัดป่าพงไม่เคยไปโรงพยาบาล คนเก่าๆ ศิษย์รุ่นเก่าๆ ไม่เคยไปหาหมอ ท่านอดทนกันมาก บางองค์แทบจะเอาชีวิตไม่รอด เป็นไข้หนักๆ เขาปิดประตูลงกลอนเสียเลย ไม่ยอมไปหาหมอ และไม่อยากให้ใครไปเป็นภาระยุ่งยากกับท่าน..อดทนกันถึงขนาดนั้น ปฏิบัติแบบเอาเป็นเอาตายกันทีเดียว เป็นพระ เณรที่อดทนมาก อดทนต่ออารมณ์ อดทนต่อเวทนา ทุกข์ยากลำบากอย่างไรท่านไม่เคยกลัว ไม่ย่อท้อ ผิดกับทุกวันนี้ พระเณรเจ็บเนื้อเจ็บตัวนิดๆ หน่อยๆ ขออนุญาตไปหาหมอแล้ว อีกไม่กี่วันขอไปโรงพยาบาลแล้ว ถามว่า เป็นอะไร? บอกว่า เป็นตุ่มที่แขน อย่างนี้เป็นต้น มันไม่อดทนอดกลั้นอะไรเอาเสียเลย การปฏิบัติทุกวันนี้กับสมัยก่อนมันจึงต่างกันมาก ต่างกันชนิดฟ้ากับดินเลยทีเดียว ผมว่า เราต้องอดทนมากๆ หน่อย ไม่มีรถก็ช่างมันเถอะ ขอแต่ให้เราประพฤติปฏิบัติให้ดีเข้าไว้ ก็แล้วกัน เทวดาเห็นเข้า เลื่อมใสศรัทธาเองหรอก ผมไม่รับรถยนต์ที่เขาจะเอามาถวายก็เพราะเหตุนี้ ยิ่งสบายเสียอีก ไม่ต้องเช็ดไม่ต้องล้างมันให้เมื่อย ขอให้ท่านทั้งหลายจำไว้ อย่าเห็นแก่ความสะดวกสบายกันนักเลย”
คราวหนึ่งอีก
มีคนกลุ่มหนึ่งมาขอสร้างเหรียญของท่าน โดยมีความเห็นและข้อเสนอว่า ประชาชนทั้งหลายมีความเคารพเลื่อมใสท่านมาก ต่างคนต่างอยากได้ของที่ระลึกบูชาเอาไว้กราบไหว้ อยู่กับเนื้อกับตัว ถ้าท่านอนุญาตให้ทำ ก็จะเป็นศิริมงคลอย่างยิ่ง รวมความแล้วทุกคนมีเจตนาเป็นกุศล
แต่หากว่าการกระทำเช่นนั้น มิใช่เป็นแนวทางของท่าน อุดมคติของท่านคือการให้ข้อธรรมปฏิบัติ เพื่อความดับทุกข์แก่คนทั้งหลาย อันเป็นจุดหมายที่ถูกต้องของพุทธบริษัทที่แท้จริง
แต่บรรดาผู้ใหญ่คนสำคัญในกลุ่มนั้น ก็มีเหตุผลและข้อเสนออันเดียวกัน หลายคนคิดว่า ครั้งนี้ท่านคงจะปฏิเสธไม่ได้ จะต้องอนุญาตให้เขาทำแน่
และก็เช่นเคย ไม่มีใครจะล่วงรู้ความคิดของท่าน ท่านได้พูดกับพวกเขาว่า
ต้องปรึกษาสงฆ์ เราอยู่ได้ก็เพราะอาศัยสงฆ์ ถ้าสงฆ์เห็นชอบด้วย ก็อนุญาตให้ได้ แต่ถ้าสงฆ์ไม่อนุญาต ก็ไม่รู้ว่าจะทำอย่างไร? และนั่นก็เป็นทางออกของท่านที่แยบยลที่สุด
เป็นธรรมดาที่พระสงฆ์ผู้เป็นศิษย์จะต้องรู้แนวทางของครูบาอาจารย์ สงฆ์จึงไม่เห็นชอบด้วย
เป็นอันว่าปัญหานี้ตกไป บางคนถึงกับส่ายศีรษะ เพราะรู้ไม่ถึงปัญญาความคิดของท่าน
คหบดีท่านหนึ่งมานิมนต์ท่านไปนมัสการสังเวชนียสถานคือสถานที่ที่พระพุทธเจ้าประสูติ ตรัสรู้ และปรินิพพาน ณ ประเทศอินเดีย เขาปวารณาตัวเป็นคนอุปัฏฐาก รับภาระทุกสิ่งทุกอย่างในการเดินทาง
ท่านไม่รับนิมนต์ ท่านถามความเห็นเขาว่า
“พระพุทธเจ้าเกิดที่นี่ไม่ได้หรือ? ทำไมต้องไปเกิดอยู่ประเทศอินเดีย?”
ชายคนหนึ่งมาหาท่าน ท่าทางเป็นคนชนบท เขากราบเรียบร้อยกว่าคนกรุงเทพฯ กิริยาอ่อนน้อมและซื่อ ท่านถามเขาถึงต้นสายปลายเหคุว่า ไปมาอย่างไร? ทำมาหากินอย่างไร? เขาตอบท่านครบถ้วนกระบวนความและบอกว่า มีอาชีพเป็นหมอดู เขาหยิบตำราเล่มเก่าๆ เล่มหนึ่งออกมาวางต่อหน้า พร้อมกับกระดาษแผ่นหนึ่ง เขาถามว่า
“ท่านอาจารย์อยากดูหมอไหม? ถ้าอยากดูผมจะดูให้”
ท่านหัวเราะเบาๆ ถามเขาไปว่า
“จะดูให้ฟรี ๆ หรือ? หรือจะดูเอาเงิน?”
เขายังพาซื่อและตอบว่า
“สำหรับท่านอาจารย์ ผมจะดูให้ฟรีๆ ไม่ต้องเอาเงิน” แล้วถามท่านอีกว่า
“ท่านอาจารย์ เกิดวันอะไร?”
ท่านได้ฟังดังนั้น จึงหัวเราะและพูดว่า
“ดูเอาเองซิ ใครเป็นหมอก็ต้องดูเอาเอง”
ชายหมอดูนิ่งไปชั่วครู่ ท่าทางเขายังต้องการคำตอบอยู่เหมือนเดิม ท่านเห็นดังนั้น จึงว่ากับเขาอีกว่า
“พระพุทธเจ้าเกิดวันอะไรเล่า?”
“วันศุกร์” เขาตอบและได้ฤกษ์ เขาจึงเริ่มขีดๆ เขียนๆ ไปตามเรื่องตามราวของเขา สักพักใหญ่ ๆ เขาก็หยุดเขียนและพูดกับท่านว่า
“ท่านอาจารย์เป็นคนมีบุญมาก”
เขาพูดด้วยท่าทางอัศจรรย์กับชะตาราศีของท่าน ในผลคำนวณของตัวเอง
ท่านจึงพูดว่า “เราไม่อยากได้บุญ มันหนัก…ขี้เกียจแบก”
เขาทำนายต่อไปอีกว่า
“เนื้อคู่ของท่านอาจารย์ตกห่างมาก จะห่างไปไกลมาก”
ท่านได้ยินดังนั้น จึงพูดราวกับว่าตกอกตกใจเป็นนักหนาว่า
“อ้าวแล้วกัน ทำไมถึงตกห่างนักวะ? เรายิ่งคิดถึงมันอยู่เหลือเกิน” 7
นักศึกษาหญิงคนหนึ่งมาหาท่าน พร้อมกับคุณแม่ของหล่อน หล่อนเป็นเด็กสาวหัวนอก เป็นคนสมัยใหม่ เพิ่งเรียนจบมาจากเมืองนอก หลังจากที่คุณแม่ของหล่อนได้รับโอวาทคำสอนของท่านแล้ว หล่อนก็เข้าใจความหมายในคำสอนของท่านโดยตลอด จากนั้นหล่อนได้ซักถามข้อสงสัยหลายอย่างกับท่าน ท่านก็ตอบคำถาม แต่ละคำถาม สร้างความขุ่นเคืองให้กับคุณแม่มากทีเดียว ด้วยหาว่า ไม่เคารพยำเกรงท่านอาจารย์ ประโยคสุดท้ายที่หล่อนถามท่านนั้นว่า
“หนูสงสัยว่า พระในเมืองไทยนี้มีมาก ที่ดีก็มี ที่ไม่ดีก็มี อยากถามท่านว่า พระที่ไม่ดี เราคัดออกได้ไหม?”
นี่เป็นคำถามที่สุภาพที่สุดในความรู้สึกของหล่อน
ท่านตอบออกไปทันทีว่า
“ได้ แต่ใครล่ะจะทำ”
เมื่อมีคนใหม่มาหาท่าน ท่านมักจะถามว่า อยู่ที่ไหน? ทำอะไร? เพื่อให้เป็นที่รู้จักกัน
ถ้าคนที่มาเป็นครู ท่านก็ชอบจะถามเขาด้วยปัญหาข้อเดียวกันหมด ซึ่งดูจะเป็นปัญหาที่ท่าน
สนใจมากที่สุดเพียงข้อเดียว คือถ้าใครคนนั้นตอบท่านว่าเป็นครู ท่านมักจะถามว่า
“เป็นครูสอนตัวเอง หรือสอนคนอื่น” 8
ครั้งหนึ่ง มีคน ๆ หนึ่งมาหาท่าน เพื่อขอพิมพ์หนังสือเทศนาของท่าน เพื่อแจกเป็นทาน เขาให้เหตุผลว่า เพื่อเป็นการเผยแพร่ธรรมะคำสอนให้คนทั้งหลายได้รู้ ท่านก็ไม่ปฏิเสธ แต่พูดเป็นเชิงสั่งสอนว่า
“ทุกวันนี้มีแต่คนขายผลไม้ แต่ไม่มีคนปลูก ผลไม้ของตัวเองไม่มี แต่วิ่งหาร้านขายก่อนแล้ว” 9
ท่านอาจารย์เล่าเรื่องหนึ่งว่า
มีอยู่คราวหนึ่งอาจารย์หัวหน้าสำนัก จะเดินทางออกจากอาวาสไปที่อื่น จึงสั่งกำชับบรรดาศิษย์ในสำนักทั้งหลายว่า
อย่าได้วิพากษ์วิจารณ์หรือโต้วาทะกันด้วยธรรมะเลย ให้พวกเธอเคารพในกฎข้อนี้ให้มาก
ท่านสั่งแล้วก็ลาไป เมื่ออาจารย์ไปแล้ว ศิษย์ทั้งหลายจึงมาคิดว่า ทำไมท่านอาจารย์จึงห้ามไม่ให้เราพูดจาสนทนาธรรมกัน ความจริงมันน่าจะดีเสียอีก ทุกคนปรึกษากันอยู่นาน ในที่สุด จึงลงความเห็นว่า เป็นเรื่องที่ไม่เสียหาย ควรทำ
ดังนั้นต่อมา ศิษย์เหล่านั้นจึงหาเรื่องธรรมะมาวิพากษ์วิจารณ์กัน
ทำอย่างนั้นกันไปมา วันหนึ่งก็เกิดขัดแย้งกันขึ้นอย่างรุนแรงด้วยธรรมะข้อหนึ่ง ซึ่งความเห็นทั้งสองฝ่ายไม่ตรงกัน ผลก็คือเกิดการทุบตีกัน ชุลมุนวุ่นวายขึ้น ทั้งนี้เป็นผลสืบเนื่องมาจากการสนทนาธรรมะ และร้ายที่สุดคือ การไม่เคารพในคำสั่งสอนของอาจารย์
ท่านกล่าวว่า “คนมันจะเอาดีกันด้วยกิเลส” 10
ท่านสอนอีกว่า
“ทั้งผู้ที่เป็นอาจารย์และผู้ที่เป็นศิษย์ทั้งสองฝ่ายนี้ ต้องรู้จักรักษาตัวเอง บางทีอาจารย์โกรธศิษย์ บางทีศิษย์ก็โกรธอาจารย์ เรื่องอาจารย์โกรธศิษย์นั้นก็มีบ่อยเหมือนกัน เพราะบางทีศิษย์บางคนมันก็ดื้อรั้นไม่เบาเลยทีเดียว ถ้าอาจารย์ไม่เก่งจริง ก็ต้องแพ้ตัวเอง คือต้องโกรธให้ศิษย์ จนบางทีคิดอยากฆ่ามันด้วยซ้ำ”
มีอยู่คราวหนึ่ง ท่านสอนพระเณรให้ปฏิบัติมารยาทในการขบฉันให้เรียบร้อย อย่าทำให้หกเรี่ยราดสกปรก และอย่าฉันให้เสียงดัง โดยเฉพาะอย่าทำช้อนให้ครูดกับบาตรจนเกิดเสียงดัง เพราะจะเป็นเหตุให้น่าเกลียด ดูไม่งาม อีกทั้งยังผิดเสขียวัตรด้วย
ศิษย์คนหนึ่งแกนั่งฟังอยู่ด้วย พอวันรุ่งขึ้นเวลาฉันจังหัน ขณะกำลังฉัน แกก็ทำให้ร้อนกระทบบาตรดังอยู่ไปมา พอเพื่อนทั้งหลายเหลือบมาดู แกจึงพูดเปรยๆ ขึ้นว่า
“ทำอย่างไรหนอ จึงจะได้ช้อนสำลี”
แกว่าของแกอยู่คนเดียว
ท่านกล่าวว่า
“คนผู้มีปัญญาเท่านั้น ที่จะอยู่ในโลกนี้ได้โดยไม่เป็นทุกข์”
ท่านสอนอีกว่า
“เราควรจะเอาเยี่ยงอย่างพระพุทธเจ้า มีอยู่คราวหนึ่ง พระองค์เทศน์ให้พระภิกษุทั้งหลายฟังในที่ประชุม พระสารีบุตรก็นั่งฟังอยู่ด้วย พอพระองค์เทศน์จบลง จึงตรัสถามพระสารีบุตรต่อหน้าภิกษุทั้งหลายนั้นว่า สารีบุตร ที่เราแสดงธรรมให้เธอฟังนี้ เธอเชื่อไหม?…พระสารีบุตรเป็นผู้มีปัญญา จึงประนมมือตอบว่า ยังไม่เชื่อพระเจ้าข้า พระพุทธเจ้าท่านได้ฟังดังนั้น พระองค์จึงตรัสว่าดีละ สารีบุตร ผู้มีปัญญาไม่ควรเชื่ออะไรง่ายๆ เมื่อได้ฟังอย่างใดแล้วจะต้องนำไปพิจารณาด้วยปัญญาของตนเองก่อน เมื่อเห็นว่าสิ่งนั้นถูกต้องดีแล้ว มีเหตุมีผลดีแล้ว จึงเชื่อ อย่างนี้จึงจะชื่อว่า เป็นคนมีปัญญา อย่างนี้เป็นต้น เราสังเกตดูซิว่า พระพุทธเจ้าของเราท่านเก่งขนาดไหน?ถ้าเป็นพวกเราทุกวันนี้ ลูกศิษย์ไม่เชื่อเป็นไล่หนีทันทีเลย โกรธให้เขาเสียแล้ว ชอบจะเป็นกันอย่างนี้ ดังนั้น เราทั้งหลายจะต้องสอนตัวเองด้วย สอนผู้อื่นด้วย เราจึงจะไม่เป็นทุกข์ ไม่แบกไม่หามลูกศิษย์ ถ้าไม่อย่างนั้น อาจารย์ก็ต้องเป็นทุกข์ทรมาน เพราะลูกศิษย์ เด็ก ๆ สมัยนี้ไม่เหมือนก่อน มันคอยจะสู้อาจารย์อยู่เรื่อย ข้อนี้ต้องระวังให้ดี สอนเขาแล้วเราต้องปฏิบัติตัวเองด้วย เด็กเขาต้องการตัวอย่าง เราต้องทำให้เขาดู ไม่ใช่ดีแต่พูดอย่างเดียว และถ้าเขาไม่เชื่อ เราก็ต้องหันมาสอนใจเราเอง อย่าไปโกรธให้เขา นี้จึงจะได้ชื่อว่า เป็นอาจารย์สอนคนอื่นได้ แต่ถ้าเราเองก็สอนตัวเองไม่ได้แล้ว เราจะไปสอนใครที่ไหนได้”
อีกครั้งหนึ่ง ท่านสอนว่า
“คนเรานี้ถ้าไม่วางทิฏฐิมานะเสียแล้ว มันจะเป็นเหตุให้เดือดร้อน บางคนชอบอ้างว่า นานาจิตตัง จิตคนละอย่างกัน ของใครของมัน อย่างนั้นมันจึงแตกความสามัคคีกันบ่อยๆ
คำว่านานาจิตตัง พระท่านหมายความว่า จะต้องเป็นจิตที่สามัคคีกัน มีความเห็นอันเดียวกัน ไม่ถือทิฏฐิมานะ ยอมรับฟังข้อคิดเห็นของกันและกัน ความสามัคคีกลมเกลียวกันในหมู่คณะจึงเกิดขึ้น
นานาจิตตัง คือต่างจิตต่างใจกัน แต่รวมกันเห็นถูกต้องอย่างเดียวกัน อย่างนี้พวกเราจึงจะอยู่ด้วยกันได้”
ท่านเล่าเรื่องหนึ่งว่า
คราวหนึ่ง มีอุบาสกกลุ่มหนึ่งไปวัด ๆ หนึ่ง ถึงเวลากินอาหารร่วมกัน แม่ครัวเขาจัดอาหารมาให้ บังเอิญกับข้าวสำรับนั้น มีน้ำปลาอยู่ถ้วยหนึ่ง เขาหั่นพริกใส่ลงเรียบร้อย ส่วนมะนาวนั้นผ่าเป็นซีก แยกไว้ต่างหาก ยกมาให้
พอถึงเวลากิน อุบาสกคนหนึ่ง เห็นมะนาววางอยู่ จึงหยิบขึ้นมาจะบีบใส่น้ำพริก แต่อีกคนหนึ่งเห็นเข้าจึงร้องห้ามว่า อย่าบีบ มันจะเปรี้ยว แต่คนที่จะบีบไม่ฟังคำห้าม แล้วบีบมะนาวใส่ลงไป พอมะนาวถูกเข้ากับน้ำพริก อุบาสกกลุ่มนั้นถึงกับแตกฮือ เลิกร่วมวงกัน เกิดเป็นปากเป็นเสียง ทะเลาะกัน เอ็ดตะโร เลิกคบค้าสมาคมตั้งแต่คราวนั้น
ท่านกล่าวว่า
“มันภาวนากันอย่างไรก็ไม่รู้ ?แค่มะนาวซีกเดียว มันจะเปรี้ยวอะไรนักหนา เรื่องแค่นี้มันถึงกับจะฆ่ากันได้ นี้คือความเห็นผิด ยึดมั่นถือมั่นของคนมันไม่น่าจะเป็นเหตุให้ต้องทะเลาะเลย เพราะความโง่แท้ๆ นี่เอง ที่พระพุทธเจ้าท่านบอกให้ละทิฏฐิมานะ มันเป็นเหตุให้วุ่นวายกันอย่างนี้ท่านว่าฝีเล็กๆ นั่นแหละ ถ้าไม่รักษาให้หาย มันจะ เป็นแผลลุกลามใหญ่โต เพราะทิฏฐิมานะนิดเดียวที่เป็นเหตุให้รบราฆ่าฟันกัน ความทุกข์ความเดือดร้อนจึงเกิดขึ้น เราไม่ควรจะมองข้ามสิ่งเล็กๆน้อยๆ เหล่านี้ไป ควรพิจารณาให้รอบคอบบ้าง อย่าเอาทิฏฐิมานะเข้าว่ากัน ใครจะว่าอะไรก็ให้รับฟังไว้ บางทีเด็กเขาก็พูดถูกของเขา แต่เราเป็นพ่อเป็นแม่กลับไม่ยอม เพราะถือว่าเราเกิดก่อนเขา เราอาบน้ำร้อนมาก่อนเขา เราสร้างเขามา คิดอย่างนี้ก็ใช้ไม่ได้ คนเกิดก่อนจะมีอะไรดีมากมาย เกิดก่อนเขา ก็โง่ก่อนเขา มันก็ดีเท่านั้นเอง ดีที่โง่ก่อนเขา คนเราตราบใดที่จิตใจยังไม่มีธรรมะ ไม่มีปัญญาที่แท้จริงแล้ว มันยังใช้ไม่ได้ทั้งนั้น พระพุทธเจ้าท่านสอนว่า ถึงเขาเป็นเด็ก ถ้าเขาพูดถูก เราก็ต้องยอมรับ ถ้าคนแก่พูดไม่ถูก ก็จะยอมรับไม่ได้ แต่ถ้าพูดถูก ก็ต้องยอมรับเหมือนกัน อย่างนี้จึงจะเป็นธรรมะ อย่างเช่นคนเขาว่าให้เรา เราก็ต้องพิจารณาว่า ทำไมเขาจึงว่าอย่างนั้น? บางทีเราอาจผิดพลาดไปจริงๆ ก็ได้ เราต้องรับฟังและคิดทบทวนดู อย่างนั้นแล้ว เราก็จะเห็นชัดในการกระทำของเรา ถ้าเราทำผิดไปแล้ว เราก็เลิกเสีย แก้ตัวใหม่ ต่อไปเราก็จะไม่ผิดพลาดอีกแต่ถ้าพิจารณาดีแล้ว เห็นว่าเราทำถูกแล้ว อย่างนี้ก็ไม่เป็นไร เขาจะผิดก็ช่างเขา เราไม่ผิด เมื่อไม่ผิด ก็ไม่จำเป็นต้องโกรธให้เขา เพราะเราไม่ผิด เขาเองที่เห็นผิด คิดผิด ในเมื่อเขาคิดผิดเห็นผิด แต่เราไปโกรธเขา เราก็จะยิ่งโง่กว่าเขา เราคิดได้อย่างนี้แล้วก็สบาย เราได้แต่ของดีเท่านั้น บางคนไม่เป็นอย่างนั้น พอถูกเขานินทาว่าร้ายให้ ก็โกรธ คิดว่าทำไมมันจึงมาว่าฉัน มันไม่น่ามาว่าฉันเลย แต่เราเห็นว่ามันน่าจะว่า นั่นแหละเขาจึงว่า มันไม่น่าจะเป็นอย่างนั้น นั่นแหละมันจึงเป็น ไม่เห็นจะแปลกประหลาดมหัศจรรย์ตรงไหน? มันเป็นของธรรมดาอย่างนั้น เรื่องเขาจะว่าหรือไม่ว่า มันอยู่ที่เขา เราทำให้ถูกต้องแล้ว ก็พอแล้ว คิดอย่างนี้เสียแล้ว เราก็ไม่ต้องเป็นทุกข์อะไรอีกต่อไป”
วันหนึ่งมีคนมาถามท่าน เกี่ยวกับเรื่องการกินเจ กับการกินอาหารเนื้อ อาหารปลา ต่างกันอย่างไร? อย่างไหนถูกอย่างไหนผิด เพราะในปัจจุบัน มีสำนักปฏิบัติที่ถือข้อวัตรปฏิบัติต่างกันมากมายหลายแห่ง
บางแห่งถือว่าการกินเนื้อสัตว์เป็นบาป เป็นกรรมร่วม เพราะเท่ากับเป็นการยุให้เขาฆ่าสัตว์ ที่นั้นจะต้องถือมังสวิรัติ เว้นการฉันเนื้อฉันปลาอย่างเด็ดขาด
บางแห่งว่าการกินเจเป็นข้อวัตรของเทวทัต ที่เคร่งครัดเกินไป จนพระพุทธเจ้าไม่ทรงอนุญาต
เขาจึงสงสัยว่าอย่างไรจะถูก อย่างไรจะผิด? ในระหว่างข้อวัตรปฏิบัติทั้งสองแบบนี้
ท่านตอบว่า
“เหมือนกบกับคางคกนั่นแหละ โยม ว่ากบกับคางคกอย่างไหนมันดีกว่ากัน? ความจริงแล้วพระพุทธเจ้าท่านไม่ได้ฉันอะไร ไม่ได้เป็นอะไร ในจิตของท่านไม่มีอะไร เป็นอะไรอีกแล้ว การบริโภคอาหารเป็นสักแต่ว่า เป็นเครื่องหล่อเลี้ยงร่างกายพอให้คงอยู่ได้ ท่านไม่ให้ติดในรสชาติของอาหาร ไม่ให้ติดอยู่ในทุกสิ่งทุกอย่าง ให้รู้จักประมาณในการบริโภค ไม่ให้บริโภคด้วยตัณหา นี่เรียกว่าพระพุทธเจ้าท่านไม่ได้ฉันอะไร ไม่มีอะไรไม่เป็นอะไรแล้ว ถ้าคนกินเนื้อ ไปติดอยู่ในรสชาติของเนื้อ นั่นเป็นตัณหา ถ้าคนไม่กินเนื้อ พอเห็นคนอื่นกินเนื้อ ก็รังเกียจและโกรธเขา ไปด่าว่านินทาเขา เอาความชั่วของเขามาไว้ในใจตัวเอง นั่นก็เป็นคนโง่กว่าเขา ทำไปตามอำนาจของตัณหาเหมือนกัน การที่เราไปโกรธเกลียดเขานั้น มันก็คือผีที่สิงอยู่ในใจเรา เขากินเนื้อเป็นบาป เราโกรธเขา เราก็เป็นผี เป็นบาปอีกเหมือนกัน มันยังเป็นสัตว์อยู่ทั้งสองฝ่าย ยังไม่เป็นธรรมะ อาตมาจึงว่า เหมือนกบกับคางคกแต่ทางที่ถูกนั้น ใครจะกินอะไรก็กินไป แต่ให้มีธรรมะ คนกินเนื้อ ก็อย่าเห็นแก่ปากแก่ท้อง อย่าเห็นแก่ความเอร็ดอร่อยจนเกินไป อย่าถึงกับฆ่าเขากิน ส่วนคนกินเจก็ให้เชื่อมั่นในข้อวัตรของตัวเอง เห็นคนอื่นกินเนื้อ อย่าไปโกรธเขา รักษาตัวเราไว้อย่าให้ติดอยู่ในการกระทำภายนอก พระเณรในวัดของอาตมานี้ก็เหมือนกัน องค์ไหนจะถือข้อวัตรฉันเจก็ถือไป องค์ไหนจะฉันธรรมดาตามมีตามได้ก็ฉันไป แต่อย่าทะเลาะกัน อย่ามองกันในแง่ร้าย อาตมาสอนอย่างนี้ ท่านก็อยู่ไปด้วยกันได้ ไม่เห็นมีอะไร ให้เข้าใจว่า ธรรมะที่แท้นั้น เราจะเข้าถึงได้ด้วยปัญญา ทางปฏิบัติที่ถูกก็คือ ศีล สมาธิ ปัญญา ถ้าเราสำรวมอินทรีย์ คือ ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจไว้ดีแล้ว จิตก็จะสงบ และปัญญาความรู้เท่าทันสภาพของสังขารทั้งหลายก็จะเกิดขึ้น จิตใจก็เบื่อหน่ายจากสิ่งที่น่ารักน่าใคร่ทั้งหลายวิมุติก็เกิดขึ้นเท่านั้น
ท่านสอนอีกว่า
“เรื่องถูกกับผิด ดีกับชั่ว สุขกับทุกข์ มันมีค่าเท่ากัน ของทั้งสองอย่างเหล่านี้มีค่าเท่ากัน เหมือนเจ้าหนี้กับลูกหนี้นั่นเอง คนที่เป็นหนี้ เขามาร้องทุกข์กับอาตมาว่า กลัวเจ้าหนี้เขาจะตามมาทวง อาตมาบอกเขาว่า ไม่ต้องกลัว ไม่ต้องเป็นทุกข์ เพราะว่าความจริงแล้ว เจ้าหนี้เขาก็กลัวเราเหมือนกัน คือ เขากลัวว่า เราจะโกงเขา เพราะฉะนั้น คนสองคนนี้เท่ากัน เราทำให้ถูกต้องตามเรื่องราวมันเสียก็หมดเรื่อง ไม่เห็นจะต้องทุกข์ร้อนอะไร เราเป็นหนี้เขา ถ้าหายังไม่ได้ ก็ยกมือท่วมหัวไหว้เขาเสีย บอกว่า ยังหาไม่ได้ แต่จะหามาใช้คืนให้ได้ต่อไป อย่าไปโกงเขา อย่างนี้มันก็เข้าใจกันเท่านั้น เพราะฉะนั้นลูกหนี้กับเจ้าหนี้จึงพอๆ กัน เป็นทุกข์พอๆ กันเรื่องดีกับชั่ว ถูกกับผิดนี้ก็เหมือนกัน อยู่ที่นี่ ถ้ามีคนทะ เลาะกันมา มาให้อาตมาตัดสิน อาตมาก็ตัดสินว่า มันผิดทั้งสองฝ่ายนั่นแหละ ไม่มีใครถูกสักคน เพราะอะไร ทั้งนี้ก็เพราะว่า ถ้าคนคิดถูกทำถูกแล้ว เรื่องที่จะทะเลาะกันนั้นไม่มี มันจะเกิดขึ้นไม่ได้ คนที่มีจิตใจเป็นธรรมแล้ว ทะเลาะกับใครไม่เป็น ถ้าเราจะเอาถูก คิดว่า เขาทำผิด เขาก็คิดว่า เขาทำถูก ต่างคนต่างไม่ยอมลดราความเห็นของตัว มันโง่ทั้งสองคนเลย ที่ถูกนั้น ถ้าว่าเขาทำผิด เราเห็นแล้วก็ควรหาโอกาสที่เหมาะสม ให้ข้อคิดเขาเสีย ว่าอย่างนั้นไม่ค่อยดีเท่าไร ควรพิจารณาแก้ไขใหม่ เราบอกเขาดีๆ อย่างนี้ ถ้าเขายังเห็นว่า เขาทำถูก เราก็เตือนสติเขาอีก บางทีเขาอาจจะยังคิดไม่ได้ เพราะเผลอสติไป ถ้าเตือนเขา 2-3 ครั้งแล้ว เขาไม่ยอมรับฟัง เราก็เลิกเท่านั้น เอาตัวเราดีกว่า ไม่ต้องทะเลาะเบาะแว้งให้เสียแรง เสียเวลา ถ้าเป็นอย่างนี้เราก็ทำถูกเสมอเท่านั้น เขาโง่ก็ปล่อยให้เขาโง่ไปคนเดียว เราเป็นคนฉลาดเสียก็หมดเรื่อง แต่คนเรามักไม่เป็นอย่างนั้น มันชอบจะโง่ไปด้วยกันหมด อาตมาจึงเห็นว่า ดีกับชั่ว สุขกับทุกข์ โง่กับฉลาด มันมีราคาเท่ากัน เจ้าหนี้กับลูกหนี้ก็เป็นทุกข์เท่ากัน ไม่มีใครดีกว่าใคร ดังนั้น ถ้าใครทะเลาะกันมาให้อาตมาตัดสิน อาตมาก็ตัดสินว่า มันผิดทั้งสองคน อย่างนี้จึงจะเป็นธรรมะ ทุกอย่างมันจึงสงบลงได้ ไม่ต้องแพ้ไม่ต้องชนะกัน ถ้าคนมีปัญญาจริงๆ แล้ว ต้องไม่ทะเลาะกับใคร ต่างคนต่างก็เห็นถูกต้อง เป็นสัมมาทิฏฐิด้วยกัน แล้วเรื่องมันก็จบ”
คนบางคนมาบ่นร้องทุกข์กับท่านว่า
“ข้าวของแพง เหลือเกิน ทุกวันนี้แทบจะเอาตัวไม่รอดอยู่แล้ว น้ำมันก็แพงขึ้นทุกวัน ของใช้ต่างๆมันก็พลอยขึ้นราคาไปด้วย หลวงพ่อไม่โปรดพวกเราบ้าง”
ท่านตอบว่า
“ของแพง มันคงแพงขนาดคนซื้อได้นั่นแหละ ถ้าแพงจนคนซื้อไม่ได้ เขาจะไปขายให้ใคร ไม่ใช่เรื่องที่เราจะไปทุกข์ เขาขายแพง เราก็ให้เขามาก ๆ มันก็หมดเรื่องเท่านั้น นี่คือคนคิดไม่ถูก คิดให้ตัวเองเป็นทุกข์ ถ้าของมันแพง ซื้อไม่ไหวจริง ๆ เราก็กินให้มันน้อยลง อย่ากินมาก แต่นี่ของมันขึ้นราคา เราอยากให้ราคามันลด เราก็เป็นทุกข์เท่านั้น อย่าไปคิดให้ราคาของมันลดเลย ให้คิดเผื่อเอาไว้มาก ๆ อย่างน้ำมันเป็นต้น เราว่า เขาขายขนาดนี้ มันแพง แต่ถ้าหากว่า เมื่อก่อนเขาขายลิตรละร้อย ถ้ามาเดี๋ยวนี้ เขาขายขนาดนี้ เราคงจะไม่ทุกข์ละนะ ใช่ไหน? นี่เราต้องคิดเผื่อไว้อย่างนี้ อย่าไปคิดให้มันเป็นทุกข์ใจตัวเอง โลกมันจะเป็นอย่างไร ก็ให้มันเป็นไป เราก็ทำมาหากินของเราไป เรื่อยๆ มีน้อยก็ใช้แต่น้อย ถ้ามีมากเมื่อไร จึงค่อยใช้มาก ๆ ให้รู้จักคิดผ่อนสั้นผ่อนยาวไว้มากๆ คนเราชอบคิดอะไรให้ตัวเองเป็นทุกข์ บางทีคิดจนเป็นบ้าเลยก็มี อย่าไปคิดว่า จะเป็นอย่างนั้น จะเป็นอย่างนี้เลย ตุ๊กแกมันยังอยู่ได้ไม่ตาย เราเป็นคน ทำไมจะอยู่ในโลกนี้ไม่ได้ ?เคยมีคนมาร้องเรียนอาตมาว่า เด็กๆ ลูกหลาน มันไม่กระตือรือร้น ไม่รู้จักอยากได้ อยากมี กลัวมันจะเอาตัวไม่รอด หลวงพ่อช่วยสอนมันให้ดิฉันด้วยอาตมาว่า นั่นก็คิดผิดเหมือนกัน เหมือนหนูมันอยู่ในรู เมื่อลูกเต้ามันเกิดขึ้นมา ตอนลูกยังเล็กๆอยู่ พ่อแม่มันก็หาเหยื่อมาเลี้ยง แต่พอลูกโตแล้ว มันหาเลี้ยงลูกมันอยู่หรือเปล่า? มันไปเที่ยวขุดรูให้ลูกมันอยู่หรือเปล่า? ไม่ใช่อย่างนั้น ลูกมันไปขุดรูอยู่เองทั้งนั้น คนที่เป็นพ่อเป็นแม่ก็คิดกลัว คิดเป็นห่วง แต่ว่าลูกหลานเขาก็เป็นของเขาอยู่อย่างนั้น พ่อแม่ห่วงแต่ว่า เขาจะเอาตัวไม่รอด กลัวเขาจะอดอยาก แต่เท่าที่เห็นๆ บางทีพอพ่อแม่ตายแล้ว ลูกหลานเขาร่ำรวยกว่าพ่อแม่เสียอีก อย่างนี้ก็มี อาตมาจึงว่า เราควรคิดผ่อนสั้นผ่อนยาวเอาไว้มากๆ จิตใจจะได้สบาย”
อีกครั้งหนึ่ง ท่านสอนฆราวาสว่า
“คนที่ไม่รู้จักผ่อนหนักผ่อนเบานั้น เป็นทุกข์มาก แต่ถ้ารู้จักคิดให้ถูกแล้ว ก็ไม่ค่อยเป็นทุกข์ เคยมีคนมาหาอาตมาเขา เป็นสามีภรรยากัน เขาพากันเป็นทุกข์ เสียอกเสียใจมาก อาตมาถามว่า เป็นทุกข์เรื่องอะไร?เขาบอกว่าถูกขโมยมันขโมยรถไป รถยนต์เพิ่งซื้อมาใหม่ๆ จอดทิ้งไว้ประเดี๋ยวเดียว มันแย่งเอาไปเสียแล้ว คิดเสียดายจึงเป็นทุกข์มาก อาตมาก็ฟังอยู่เฉยๆ ยังไม่พูดอะไร พอดีก็มีคนอีก 3 – 4 คนมา คนหนึ่งร้องไห้โฮเลย ยิ่งเป็นทุกข์มากทีเดียว ถามว่าทำไมจึงร้องไห้?บอกว่า เมียกับลูกตายทีเดียวถึง 5 คน มีเมีย 2 คนตายหมดเลย ลูกก็ตายด้วย ถามว่าทำไมถึงตาย?เขาตอบว่า เบื่อเห็ดตาย ไปเที่ยวหาเห็ดตามป่ามาทำอาหาร ถูกเห็ดมีพิษเข้าจึงตาย คนนี้ยิ่งเป็นทุกข์หนักเข้าไปอีก ทีนี้สองคนผัวเมียที่ถูกขโมยขโมยรถ พอเห็นชายคนนั้นเป็นทุกข์เพราะลูกเมียตายทีเดียวถึง 5 คน ทุกข์ที่รถหาย เลยกลายเป็นเรื่องเล็กน้อยไป หายทุกข์ได้ อย่างนี้เป็นต้นเราคิดว่า ในโลกนี้เราเป็นทุกข์คนเดียว เราเป็นทุกข์กว่าเขาทั้งหมด คิดอย่างนั้นมันก็ยิ่งแบกทุกข์ไปอีก แต่ถ้าเรามาคิดว่า คนอื่นที่เขาเป็นทุกข์กว่าเราคงจะมีอีก เราคงจะไม่ทุกข์คนเดียว ถ้าคิดได้อย่างนี้ ทุกข์ของเราก็จะเบาไป เราจะไม่เป็นทุกข์มาก เพราะรู้จักคิดผ่อนหนักให้เป็นเบา เราควรคิดแบ่งเบาอะไรๆ ออกไปอย่างนี้ อาตมาจึงว่า อย่าแบกอะไรเอาไว้คนเดียวเลย เราอย่าเป็นคนฉลาดคนเดียว ให้เด็กๆ ลูกหลานหรือคนอื่นเขาฉลาดบ้าง เช่น แม่บ้านผู้เฒ่าผู้แก่ทั้งหลายเป็นตัวอย่าง เด็กเขาทำอะไรก็ไม่ถูกเหมือนเราทำ เขาทำไม่ดีทั้งนั้น ต้องเราทำเองจึงจะดี เลยกลายเป็นคนฉลาดคนเดียว อะไรเราก็ทำเองหมด เด็กๆ เขาก็สบายเท่านั้น อาตมาว่า ให้รู้จักปล่อยวางมันเลยบ้าง ให้เด็กๆ เขาได้แสดงความสามารถของเขาบ้าง มันจะไม่ถูกใจเราบ้าง ก็ช่างมันเถอะ เราจึงจะสบาย อย่างอาตมาทุกวันนี้ก็เหมือนกัน อาศัยแต่ลูกหลานเขาทั้งนั้นแหละ พระเณรองค์ไหนเขาถนัดด้านไหน ก็มอบภาระให้เขาไป เราคอยดูอยู่ด้วยเท่านั้น ขาดเหลืออะไรก็หาให้เขา เด็กๆ เขาก็เต็มใจช่วย เพราะเราให้ความไว้วางใจเขา เราก็ไม่ต้องแบกหนักอยู่คนเดียว คนเราจึงควรจะรู้จักคิดกันอย่างนี้บ้าง จึงจะได้ไม่เป็นทุกข์”
เธอจงระวัง
พระอาจารย์เคยสั่งสอน
เธอจงระวัง ความคิด ของเธอ
เพราะ ความคิด ของเธอจะทำให้
กลายเป็น ความประพฤติ ของเธอ
เธอจงระวัง ความประพฤติ ของเธอ
เพราะ ความประพฤติ ของเธอ
จะกลายเป็น ความเคยชิน
เธอจงระวัง ความเคยชิน ของเธอ
เพราะ ความเคยชิน ของเธอ
จะกลายเป็น อุปนิสัย
เธอจงระวัง อุปนิสัย ของเธอ
เพราะ อุปนิสัย ของเธอ
จะกำหนดชะตากรรมของเธอตลอดชีวิต
หมายเหตุ
1. นี้เป็นเอกลักษณ์ในการตอบปัญหาของท่าน มักจะพูดหยั่งเข้าไปหาจิตในส่วนลึกของผู้ถามเสมอ และตอบปัญหาเหล่านั้นได้อย่างจับใจมากคำตอบที่ว่า “เหมือนคนบวชไม่ได้” นี้ดูเหมือนว่าจะกินความกว้างมากเป็นพิเศษ กล่าวคือ ท่านมุ่งจะชี้ให้เข้าใจความหมายของสิ่งที่เรียกว่า “อุปาทาน” ซึ่งหมายถึงความยึดมั่นถือมั่น นั่นเอง แต่วิธีการของท่านนั้นไม่อาศัยการอธิบายไปตามหลักทฤษฏีเหมือนอาจารย์อื่น
ข้อที่ว่าบวชไม่ได้นั้น คนผู้ที่บวชไม่ได้นั่นเองที่จะเป็นผู้ที่เข้าใจได้ดีที่สุด สาเหตุที่ทำให้บวชไม่ได้มีอยู่ด้วยกันหลายอย่าง ที่พอจะกล่าวให้เห็นได้ก็คือ เพราะยังไม่กล้าจะทิ้งสิ่งที่คนรักตนหวงแหนออกไปได้ เช่น บุตร ภรรยา สามี เป็นต้น และสำหรับคำพูดที่ว่า สิ่งทุกสิ่ง เป็นอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา นั้น ผู้ที่จะรู้เห็นได้อย่างแจ่มแจ้ง ก็ดูเหมือนจะมีแต่พระอริยเจ้าทั้ง 4 จำพวกเท่านั้น ซึ่งได้แก่พระโสดาบัน พระสกิทาคามี พระอนาคามี และพระอรหันต์ ท่านเหล่านั้นจะไม่มีปัญหาทุกข์ร้อนเกี่ยวกับการเกิดการตายใดๆ เพราะทุกขั้นตอนของท่านเป็นแต่ความรู้แจ้งในความเป็นอนิจจัง ทุกขัง และอนัตตาของสิ่งทั้งปวง เพราะฉะนั้นปัญหาการเกิดการตายจึงไม่มี แต่คนผู้ที่ยังบวชไม่ได้นั้น มันยังมีปัญหาอยู่ เป็นปัญหาที่มืดมน ไม่อาจจะรู้ได้อย่างแจ่มชัด มันมีอะไรๆ หลายอย่างแฝงอยู่ในจิต และโดยเฉพาะผู้ที่เสาะหาทางปฏิบัติเพื่อตรัสรู้ธรรมะนี้ มันมีสิ่งใดหรือที่ทำให้ทิ้งไปไม่ได้ ข้อนี้เป็นสิ่งที่น่าคิดมากอยู่ สำหรับที่จะอธิบายความหมายของคำว่า “อุปาทาน” ของท่านนั้น อุปมาแต่เพียงว่า “เหมือนคนบวชไม่ได้” เท่านั้นก็เห็นจะเพียงพอ เป็นวิธีการเฉพาะแบบของหลวงพ่อชาที่ประทับใจ และไม่เหมือนใครในการตอบปัญหา
2. มีคำเปรียบอุปมาว่า ลูกศรคือ ตัณหา เมื่อบุรุษถูกลูกศรเสียบหลังแล้ว ได้รับทุกข์เวทนาแสนสาหัส จึงวิ่งพล่านไปไม่มีจุดหมาย อุปมาดังคนเราทุกวันนี้ที่วิ่งพล่านไปและเต็มไปด้วยทุกข์นานาประการ แต่หาได้เห็นโทษภัยว่าเป็นโทษภัยไม่
3. ทุกสิ่งเป็นอนัตตา มิใช่สัตว์บุคคลตัวตน เราเขา เพราะมีแล้วก็หาไม่ เกิดแล้วดับไป จึงจะถือว่า เป็นสัตว์ บุคคลไม่ได้ เพราะสัตว์บุคคลมิได้มีอยู่จริง เป็นของสมมุติชั่วคราว และเมื่อสัตว์บุคคลไม่มี ก็จึงไม่มีใครเกิดไม่มีใครตาย
4.-5. ในประเด็นนี้ท่านเคยพูดว่า
“ที่คนเขาถามกันว่า อายุได้เท่าไร? อันนี้มันถามผิด ความจริงอายุมันมีแต่เสียไป ไม่มีใครได้เลยสักคน มันใกล้วันตายเข้าไปทุกที ไม่มีได้ มีแต่เสีย นักปฏิบัติจะต้องคิดอย่างนี้เสมอ คิดถึงความตาย คิดถึงอายุที่มันล่วงไป เสียไป จะได้เห็นความไม่เที่ยงแท้แน่นอนของเราเอง ธรรมะท่านเรียกว่า มรณัสสติ คือ การกำหนดเอาความตายเป็นอารมณ์”
ดังนั้นในที่นี้ท่านจึงตอบว่า อายุไม่มี หรือไม่มีอายุ ซึ่งหมายว่า ถ้าบุคคลรู้แจ้งในธรรมะแล้ว ทุกสิ่งจะกลายเป็นสักแต่ว่าเหตุ – ปัจจัยเท่านั้น มีแต่เหตุปัจจัยปรุงแต่งและไหลไปเท่านั้น ไม่มีสัตว์บุคคลจริงๆ ดังนั้นอายุจึงไม่มี ไม่ต้องนับอายุให้ลำบาก เมื่อเล็งเห็นชีวิตว่า เป็นของไม่เที่ยงแล้ว จึงจะเห็นว่า ทุกสิ่งเป็นอนัตตาอย่างแจ่มชัด สัตว์บุคคลก็หายไป
6. ท่านว่าปัญหาอย่างนี้ไม่อาจจะจบลงได้ ไม่มีที่จบ อุปมาเหมือนมดไต่บนปากกระด้งหรือปากโอ่งไม่มีที่จบ เป็นเรื่องไร้ประโยชน์ ไม่ใช่ทางพ้นทุกข์ ท่านจึงตอบปฏิเสธปัดๆ ไป. ท่านว่าอีกว่า ที่ถูกนั้น ทุกคนควรจะหันมาสนใจในเรื่องว่า ทำอย่างไร เราจึงจะไม่เป็นทุกข์ ทำอย่างไร เราจึงจะเป็นผู้ไม่วุ่นวายเดือดร้อน อย่างนี้ดีกว่า และมุ่งเฉพาะจะปฏิบัติเพื่อละสิ่งที่ไม่ดีไม่งามออกไป ทำสิ่งที่เป็นประโยชน์กว่านั้น ละสิ่งที่ควรละ บำเพ็ญสิ่งที่ควรบำเพ็ญ เมื่อปฏิบัติเกิดผลแล้ว เราก็ไม่ต้องไปพึ่งพาอาศัยสิ่งภายนอก ไม่ต้องไปเที่ยวหาพระธาตุมาบูชาให้วุ่นวายไป หมดสงสัย ปฏิบัติตัวเราเองดีกว่า พ้นทุกข์แล้วก็ไม่ต้องพึ่งใคร ทำคุณงามความดีไปอย่างสงบระงับ พึ่งพาตัวเอง มีพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ อยู่ในใจเสียแล้ว เราก็พึ่งตัวเราเองได้
7. เรื่องนี้เคยมีมาแล้วในครั้งพุทธกาล เรื่องมีอยู่ว่า
ชายคนซึ่งมีอาชีพทำนายหัวกะโหลกมนุษย์ว่าคนที่ตายแล้วนั้นจะไปเกิดเป็นอะไร อยู่ที่ไหน เป็นที่นิยมเลื่อมใสของคนเป็นอันมากในแถบถิ่นนั้น ต่อมาพระภิกษุรูปหนึ่งได้ยินกิตติศัพท์ความแม่นยำในการทำนายของหมอดูคนนี้ จึงอยากจะสั่งสอนให้เขาได้วิชาคือ ความรู้ที่ประเสริฐกว่าที่เขามีอยู่
ท่านจึงนำกะโหลกศีรษะของพระขีณาสพ (ผู้สิ้นอาสวะ คือ กิเลส) ที่ดับขันธ์แล้ว เอาไปให้หมอดูคนนี้ทำนายว่า พระขีณาสพตายแล้วไปไหน?
เรื่องเล่าว่า หมอดูคนนี้เคาะกะโหลกศีรษะพระขีณาสพดูแล้ว ปรากฏว่าไม่สามารถจะหาคำตอบได้ เพราะสิ้นตำราของเขา เมื่อเป็นเช่นนั้น เขาจึงอัศจรรย์ในความเป็นของพระขีณาสพว่าเยี่ยมแท้ ตายแล้วไม่รู้ว่าไปไหน หายไปเลย ในที่สุดหมอดูคนนี้จึงตัดสินใจออกบวชเป็นพระภิกษุในพระพุทธศาสนา และได้กลายเป็นพระขีณาสพเสียเองในกาลต่อมา ดังนั้นในที่นี้ มันจึงเป็นเรื่องขบขันสำหรับท่านในคำทำนายทายทักของหมอดูผู้แม่นยำที่สุดคนนี้
8. ข้อนี้เป็นวิธีการในการสอนของท่าน ไม่ว่าใครก็ตามที่มา ถ้าเมื่อมีโอกาสอันควรแล้ว ท่านมักจะพูดสะกิดใจพวกเขาอยู่เสมอ แต่ก็ยกเว้นคนบางคนและบางโอกาส คำสอนของท่านมักจะจี้เข้าไปให้ถึงใจของศิษย์ เพื่อหวังจะให้รู้จักตัวเองได้อย่างฉับพลันทันที เช่นข้อที่ท่านถามเขาว่า
“เป็นครูสอนตนเองหรือสอนคนอื่น?”
นี้ ตามปกติ ผู้ที่เป็นครูนั้นส่วนมากมักจะสอนวิชาความรู้ให้แก่คนอื่น เป็นแต่สอนคนอื่นฝ่ายเดียว น้อยคนที่จะรู้จักสอนตัวเองให้เป็นผู้รู้รับผิดชอบชั่วดี ให้รู้สิ่งที่ควรละ สิ่งที่ควรบำเพ็ญ
ดังจะเห็นได้ว่า ครูหลายต่อหลายคนกลายเป็นคนติดเหล้าหรือสิ่งเสพติด ครูบางคนขาดความเป็นผู้นำในครอบครัว จนทำให้บ้านแตกสาแหรกขาด เป็นเรื่องที่มีตัวอย่างมาแล้วมากมาย ดังนั้นในที่นี้ ท่านต้องการที่จะสอนพวกเขาว่า ให้รู้จักละสิ่งที่ควรละบ้าง ให้รู้จักสร้างสิ่งที่ควรสร้างบ้าง ครูควรจะเป็นผู้นำทางที่ดีของศิษย์ ดังนั้นครูจึงต้องเป็นเป็นผู้มีความประพฤติที่ดีงาม จนสามารถจะเป็นแบบอย่างของศิษย์ทั้งหลายได้ มิใช่ผู้ที่ต้องเต็มไปด้วยบาปสกปรก เพราะฉะนั้นคำถามของท่านที่ว่า “เป็นครูสอนคนอื่น หรือสอนตัวเอง?” นี้ จึงเป็นคำพูดที่แทงทะลุเข้าไปถึงความจริงในตัวของครูได้เป็นอย่างดีที่สุด จิตของเขาย่อมจะสว่างขึ้น และรู้จักหนทางที่ถูกต้องของตัวเขาเองได้
9. ท่านชี้ที่จะให้เห็นปฏิบัติตัวเองมากกว่าที่จะปฏิบัติผู้อื่น
10. ในขณะที่ธรรมะ เป็นเรื่องที่เต็มไปด้วยประโยชน์ แต่บางทีการพูดธรรมะ การสนทนาธรรมะ การแลกเปลี่ยนธรรมะ มันก็อาจจะเป็นเรื่องของความเห็นแก่ตัว และเต็มไปด้วยทิฏฐิมานะ แก่งแย่งชิงดีกันอย่างร้ายกาจที่สุดก็ได้เหมือนกัน
ต.ป. เตชปัญโญ
วัดหนองป่าพง
อุบลราชธานี
รวบรวม เรียบเรียง
30 พฤศจิกายน 2524
หนึ่งเดือนในป่าพง
พระมงคลกิตติธาดา (อมร เขมจิตฺโต)
วัดป่าวิเวก (ธรรมชาน์) จ.อุบลราชธานี
สมัยเมื่อข้าพเจ้าเป็นครูสอนปริยัติธรรมอยู่ เมื่อพักจากการสอนแล้ว บางวันตอนเย็นๆ ก็นึกถึงพระที่ท่านอยู่ป่า เกิดความสงสัยว่า “พระกรรมฐาน ท่านมีอะไรดีหรือ ทั้งๆ ที่ท่านไม่ค่อยได้ศึกษาปริยัติธรรม ท่านอาศัยอยู่ในป่าก็ยังมีญาติโยมอุตส่าห์เดินทางไปหาเป็นจำนวนมาก เขาพากันไปด้วยความศรัทธาเลื่อมใส ท่านคงมีอะไรดีอยู่กระมัง”
ความสงสัยนี้มักเกิดขึ้นแล้วเกิดขึ้นอีก ข้าพเจ้ายังหาคำตอบไม่ได้นับเป็นเวลาหลายปี บางทีความสงสัยชนิดนี้ อาจจะเกิดขึ้นแก่เพื่อนมนุษย์ผู้ยังไม่เคยเข้าไปสัมผัสอีกเป็นจำนวนมาก ท่านผู้อ่านหาคำตอบที่ถูกต้องได้แล้วหรือยังเล่า ดูเหมือนยังมีบรรพชิตผู้เป็นนักแสดงธรรม ยังพูดแรงไปกว่านั้นอีกว่า “พระกรรมฐานจะมีดีอะไร มัวแต่นั่งหลับตาอยู่ในป่า ไม่ได้ศึกษาเล่าเรียนธรรมะ จะไปรู้อะไร ดูแต่อาตมาสิ…ขนาดพระไตรปิฎกอ่านอยู่ทุกวันก็ยังลืมเลย” ข้าพเจ้าไม่เห็นด้วยกับคำพูดของท่านรูปนั้น มันเป็นการหมิ่นเหม่ต่ออันตราย ดูจะเป็นการประมาทต่อการปฏิบัติธรรมของเหล่าพระอริยสาวกไป ข้าพเจ้าคิดว่า “อาหารใดที่เรายังไม่ได้ลิ้มชิมรส เราจะปฏิเสธอาหารนั้นไม่ดีไม่มีประโยชน์เหมือนกับอาหารที่เราได้รับประทานอยู่เป็นประจำ หาเป็นการสมควรไม่…”
บางครั้งเคยนึกถึงคำขอบรรพชา ที่เคยกล่าวต่อหน้าพระอุปัชฌาย์ ก่อนที่ท่านจะให้ครองผ้ากาสาวพัสตร์ซึ่งพอจะแปลได้ว่า “ท่านขอรับ กรุณาบวชให้กระผมด้วย เพื่อกระผมจะได้ทำการสลัดออกจากความทุกข์ทั้งมวล และเพื่อทำให้แจ้งซึ่งพระนิพพาน…” จึงได้ปรารภกับตัวเองว่า “เอ นี่…เราจะเอายังไงดี บวชมาก็หลายปี จะไม่เป็นการโกหกตัวเอง โกหกพระอุปัชฌาย์ไปหรือ”
ดังนั้น เมื่อถึงหน้าแล้ง ปี พ.ศ. 2510 ข้าพเจ้าจึงได้เดินทางไปอบรมวิปัสสนากรรมฐานอยู่ที่วัดปริณายกและวัดมหาธาตุ กรุงเทพฯ รู้สึกว่าได้รับหลักการปฏิบัติจากครูบาอาจารย์ซึ่งมี หลวงพ่อเจ้าคุณพระเทพสิทธิมุนี เป็นประธาน โดยได้รับความเมตตาจากท่านเป็นอย่างดีและก็ได้ตั้งใจไว้ว่า เรามีที่พักผ่อนทางจิตใจในยามว่างจากการสอนแห่งหนึ่งแล้ว หน้าแล้งจะมาปฏิบัติอีก แต่ก็ยังมีอีกแห่งหนึ่งซึ่งเราเคยตั้งใจไว้ว่าจะเข้าไปศึกษาหาประสบการณ์ ที่นั่นคือ วัดหนองป่าพง อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี ซึ่งอยู่ไม่ไกล ไปมาพอสะดวก ได้ทราบว่าเป็นวัดที่ตั้งอยู่ในป่า ท่านมีลูกศิษย์ลูกหามาก เราควรจะเข้าไปทดลองดู
เมื่อวันที่ 25 มีนาคม 2511 ข้าพเจ้าจึงออกเดินทางมุ่งสู่หนองป่าพง ความจริงข้าพเจ้ายังมิได้ตั้งใจว่าจะไปอยู่ที่นั่นแน่นอน เป็นเพียงจะไปทดลองดูเพราะยังไม่แน่ใจเลยว่า อาหารที่นั่น จะมีรสถูกปากถูกใจเราหรือเปล่า เรายังไม่เคยชิมดู
เมื่อเดินทางมาถึงประตูหน้าวัด เวลาประมาณ 5 โมงเย็น พอจะย่างเข้าสู่เขตวัดก็เจอป้ายแผ่นใหญ่เขียนไว้ว่า แดนเคารพ พุทธศาสนิกชนทุกเพศ ทุกชั้น เพื่อหายพยศ ลดมานะ ละทิฏฐิ มีข้อปฏิบัติเรียงลำดับเป็นข้อๆ ลงไป จากข้อที่ 1 ถึงข้อที่ 9 ซึ่งท่านผู้เคยไปเยี่ยมวัดหนองป่าพง คงได้อ่านกันมาแล้ว…เมื่ออ่านป้ายจบก่อนจะก้าวเข้าเขตวัด คิดได้ว่า พระวัดป่าท่านถือวินัยเคร่ง ท่านไม่รับเงินทอง ไม่เก็บไว้เป็นของส่วนตน เรามีติดย่ามมาด้วย จะทำอย่างไรดี จึงตัดสินใจว่า “เอาไว้ในย่ามไม่เหมาะ เพราะเราใช้ย่ามทุกวัน ไปปะปนกับท่านดูไม่เหมาะ สู้เก็บไว้ในกระเป๋าดีกว่า”
ข้าพเจ้าจึงบอกสามเณรที่ถือกระเป๋ามาส่ง ให้วางกระเป๋าลง แล้วจึงหยิบซองปัจจัย 4-5 ซอง ออกจากย่าม ไขกุญแจเปิดกระเป๋าเอาซุกลงไว้ก้นกระเป๋า รูดซิบ ล็อคกุญแจเรียบร้อยแล้วเดินเข้าวัดไป ได้รับความแปลกตา แปลกใจ เห็นภายในวัด ลานวัดสะอาด มีร่มไม้ป่าไม้มาก เย็นสบายดี ความรู้สึกบอกว่า เหมือนเราได้เข้ามาสู่แดนอีกแห่งหนึ่ง ซึ่งเราไม่เคยได้สัมผัสมาก่อน มองเห็นพระสงฆ์สามเณรหลายรูปกำลังทำกิจวัตรด้วยอาการสำรวมสังวรไม่ได้ยินเสียงพูดคุยกัน ทุกรูปทรงผ้าสีแก่นขนุนดูช่างเข้ากับธรรมชาติเหลือเกิน
ข้าพเจ้าเดินเข้าสู่ศาลาโรงธรรม ให้สามเณรวางกระเป๋าไว้บนเตียงด้านขวามือ กราบพระประธาน มองดูพระพักตร์พระประธานคล้ายได้รายงานตัวว่า “กระผมเป็นอาคันตุกะพึ่งมาสู่ถิ่นนี้เป็นครั้งแรก ขอแสดงคารวะพึ่งร่มพุทธธรรม” มีภิกษุรูปหนึ่งเดินเข้ามาในศาลา จึงถามท่านว่า “ท่านอาจารย์อยู่ไหม” ได้รับตอบว่า “ท่านเพิ่งกลับจากกิจนิมนต์ข้างนอก นิมนต์ไปพบท่านที่กุฏิ” ข้าพเจ้าจึงออกจากศาลา เดินชมต้นไม้ ป่าไม้ ไปเรื่อยๆ มองเห็นไก่ป่า 5-6 ตัวกำลังคุ้ยเขี่ยกินอาหาร พอมันเห็นข้าพเจ้าเดินผ่านไป ทุกตัวเตรียมพร้อมที่จะบินหนี มันคงคิดว่า “ท่านผู้นี้ไม่ใช่เจ้าถิ่น ดูสิผ้าต่างจากที่เคยเห็น ไว้ใจไม่ได้อาจจะมีอันตราย”
ข้าพเจ้ามองดูมันพลางเดินพลางพร้อมกับนึกในใจว่า “หากินไปเถิดเจ้าไก่ป่าเอ๋ย ถึงสีผ้าของข้าจะต่างจากที่เจ้าเคยเห็นก็จริง แต่ข้ามาอย่างมิตร ไม่เป็นพิษเป็นภัยแก่พวกเจ้าหรอก” เพราะเป็นครั้งแรกที่ข้าพเจ้าได้เห็นไก่ป่า มันมีอยู่จำนวนมากเสียด้วย มันพากันอยู่กับธรรมชาติ อยู่อย่างอิสระ ไม่มีพันธะใดๆ อาศัยยอดไม้เป็นเรือนนอน
เมื่อข้าพเจ้าไปถึงใต้ถุนกุฏิหลวงพ่อ เห็นท่านนั่งอยู่จึงเข้าไปกราบท่าน ท่านจึงถามว่า “เอ…ใคร…มาจากไหน” ท่านคงจำไม่ได้ เพราะเคยพบกับท่านครั้งหนึ่งเมื่อหลายปีมาแล้ว ข้าพเจ้าจึงกราบเรียนให้ท่านทราบ
“อ้อ…ท่านมหารึ มาธุระอะไรล่ะ” ท่านถาม
“กระผมตั้งใจมาฝากตัวเป็นลูกศิษย์ ขอรับ” ข้าพเจ้ากราบเรียน
“มาอยู่กับผมก็ได้…แต่อย่ามีลับลมคมใน” ท่านพูดช้าๆ ฟังเย็นๆ
พอได้ฟังคำพูดของท่าน ข้าพเจ้าถึงกับสะดุ้ง มีความรู้สึกหวั่นใจ เพราะรู้ตัวดีว่าเอาของผิดวินัยเข้ามา แต่ก็ข่มใจเรียนท่านไปว่า “ขอรับ…ถ้ากระผมทำผิด บกพร่อง ผิดพลาด นิมนต์ขนาบได้เต็มที่”
เอาอะไรมาบ้างล่ะ” ท่านถาม
“ก็มีผ้าสบง จีวรสำหรับผลัดเปลี่ยน และบริขารเล็กๆ น้อยๆ “
“ไม่ได้เอาบาตรมารึ” หลวงพ่อถามพร้อมกับมองหน้า
“เปล่า ขอรับ” ข้าพเจ้าตอบท่าน
“อ้าว ทำไมล่ะ เป็นมหา สอนไปสอนมา ทิ้งบาตรแล้วหรือ…”
“กระผมยังไม่ทราบกฎระเบียบของทางนี้ ขอรับ” ข้าพเจ้าตอบ
หลวงพ่อท่านพูดต่อไปว่า “บาตรเป็นบริขารชิ้นแรกที่พระอุปัชฌาย์แนะนำให้รู้จักและมอบให้ สำหรับใช้ใส่บริขารแทนกระเป๋าในคราวเดินทาง (เดินธุดงค์) ใช้เป็นภาชนะใส่อาหารเวลาฉัน ใช้เป็นภาชนะตักน้ำฉัน น้ำใช้ ในคราวธุดงค์”
ข้าพเจ้าสงบใจฟังท่านพูด แต่ก็นึกค้านในใจว่า “ที่ท่านพูดก็ถูกของท่าน สำหรับพระกรรมฐานเท่านั้นหรอก แต่สำหรับพระนักเรียนใครจะเอาไป มันเกะกะ เก้งกาง ไม่สะดวก ไม่ทันสมัย” แต่เอ…นี่เรากลายเป็นคนลืมบริขารชิ้นแรก ที่พระอุปัชฌาย์มอบให้เสียแล้ว จึงถูกท่านติงเอา
“เคยฉันในบาตรไหม…”
“ไม่เคย ขอรับ”
“เคยฉันหนเดียวไหม”
“ไม่เคย ขอรับ”
“ทีนี้ เมื่อเรียนมามาก สอนมามากแล้ว ลองทำตามพระพุทธเจ้าดูก่อนนะ” หลวงพ่อพูดต่อ “เราเคยเรียนธรรมะในกระดาษ รู้ธรรมะตามกระดาษ สอบความรู้ในกระดาษและท่านก็รับรองความรู้ด้วยกระดาษ ซึ่งเราเคยผ่านมาแล้ว เมื่อเรามาปฏิบัติก็จะทราบได้เองว่า ธรรมะที่เกิดจากสัญญา (เรียน จำได้) กับธรรมะที่เกิดจากการภาวนา มันต่างกันมากอยู่ มันมีความละเอียดต่างกัน…
มันเหมือนกับคนหนึ่งมีรูปม้าหลายๆ แผ่น อีกคนหนึ่งมีม้าตัวเดียว ถึงคราวออกเดินทาง คนที่มีม้าตัวเดียวยังดีกว่าคนที่มีม้าหลายแผ่น เพราะอันหนึ่งมันใช้ได้ อันหนึ่งใช้ไม่ได้ เรื่องนี้ผู้มาประพฤติปฏิบัติย่อมรู้ได้เอง ไม่ใช่เรื่องบอกกัน”
ข้าพเจ้าตั้งใจฟังหลวงพ่อท่านให้โอวาทด้วยความซาบซึ้ง มันเป็นคำพูดที่เราไม่เคยได้ยินมาก่อน ประกอบกับเสียงของท่าน ฟังชัดถ้อยชัดคำ ช้าๆ นุ่มนวล เยือกเย็น หลั่งออกมาจากใจที่เปี่ยมด้วยเมตตา
หลวงพ่อจึงหันไปสั่งสามเณร ให้ไปเอากระเป๋าที่ศาลามาให้ ขณะที่หลวงพ่อปรารภเรื่องเล็กๆ น้อยๆ อีกไม่นานสามเณรก็หิ้วกระเป๋าเดินเข้ามาถึงชานกุฏิ และแล้วสิ่งที่ไม่นึกคิดก็ปรากฏขึ้น ข้าพเจ้ามองไปดูกระเป๋า เห็นซิบแตกออกหมด ใจหายวาบ…
น่าแปลกใจ น่าอัศจรรย์ใจอะไรเช่นนี้…ซิบกระเป๋าเรารูดปิดล็อคกุญแจเรียบร้อย ก่อนจะหิ้วผ่านเข้ามาในเขตวัด มันแตกออกได้อย่างไรกัน ทั้งๆ ที่กุญแจยังล็อคอยู่ หรือว่าซิบแตกตั้งแต่หลวงพ่อพูดว่า “อย่ามีลับลมคมใน…” เป็นไปได้หรือนี่ แต่ว่ามันเป็นไปแล้ว เอ…นี่เราคงโดนท่านลองดีเข้าแล้ว
ข้าพเจ้าเริ่มหัวใจสั่น…เริ่มมีความเคารพเลื่อมใสหลวงพ่อมากขึ้น นึกละอายใจ ไม่กล้ามองหน้าท่าน เพราะเข้าใจว่าท่านคงทราบแล้วว่า เราเอาของผิดวินัยเข้ามา ท่านทิ้งช่วงแห่งคำพูดไว้ชั่วระยะหนึ่ง ดูเหมือนหลวงพ่อจะทราบว่า ภายในจิตใจของข้าพเจ้ากำลังวุ่นวาย สับสน สะดุ้ง หวั่นไหว แล้วท่านก็พูดต่อ “การเป็นอยู่ที่นี่เราอยู่กับธรรมชาติ อยู่อย่างสบายไม่มีอะไรมาก เมื่อมาอยู่ด้วยกันก็อย่าแบกพัดแบกยศ แบกคัมภีร์เข้ามา เอาทิ้งไว้นอกวัดเสียก่อนโน่น เพราะถ้าบ่ามันหนักแล้วจะรับของใหม่ไม่ได้อีก จะดูอะไรต้องดูให้นานๆ นะ ดูเพียงเดี๋ยวเดียวก็จะไม่เห็น”
เมื่อท่านให้ข้อคิดพอสมควรแล้ว ท่านจึงสั่งให้ไปพักที่กุฏิสร้างใหม่ อยู่ทางทิศตะวันตกนับจากกุฏิของท่านไปเป็นหลังที่ 3 เมื่อขึ้นไปบนกุฏิ ข้าพเจ้ารีบเปลื้องจีวรออก ก้มลงตรวจดูซิบล้วงเอากุญแจในย่ามมาไข รูดซิปเข้าไป ก็เข้าที่ดีเหมือนเดิม มันน่าแปลกใจอะไรเช่นนี้ มากราบหลวงพ่อไม่ถึงชั่วโมงก็โดนท่านปราบเสียแล้ว ท่านผู้อ่านอาจจะค้านว่าซิบเก่าชำรุดมันจึงเป็นเช่นนั้น ข้าพเจ้าขอยืนยันว่ายังใหม่แน่ เพราะเพิ่งซื้อมายังไม่ถึงเดือน
เมื่อข้าพเจ้ามาอยู่วัดหนองป่าพง ก็เริ่มได้รับความรู้ ความเข้าใจใหม่ๆ เพิ่มขึ้นเป็นลำดับ จากการฉันวันละสองมื้อมาเป็นวันละมื้อ เพราะก่อนมาอยู่เคยคิดไว้ว่าเราคงไม่ไหวแน่เพราะร่างกายเราอ่อนแอ
หลวงพ่อท่านได้เมตตาข้าพเจ้าเป็นพิเศษอยู่หลายอย่าง เช่น บาตรเก่าของท่าน ท่านใช้มาเป็นเวลาสิบปี พึ่งเปลี่ยนใหม่เมื่อปี 2510 ท่านเก็บไว้ในตู้ พอข้าพเจ้าไปอยู่ ท่านก็สั่งให้เอามาให้ข้าพเจ้าใช้ บาตรลูกนี้มีอายุเกือบเท่าอายุของข้าพเจ้า และท่านสั่งให้ข้าพเจ้าเป็นผู้ติดตามท่านเวลาออกบิณฑบาตเป็นประจำ ซึ่งผู้เป็นอาคันตุกะน้อยรูปนักที่จะได้รับอนุญาตเช่นนั้น
ตอนเย็นหลังจากทำวัตรเสร็จแล้ว ศิษย์ผู้ใคร่ต่อการฟังโอวาทก็ทยอยกันไปหาท่านที่กุฏิซึ่งหลวงพ่อนั่งรออยู่เกือบจะกล่าวได้ว่าแทบทุกวัน พวกเราจึงได้ฟังธรรมนอกธรรมาสน์เป็นส่วนมาก รู้สึกว่าเป็นประโยชน์ต่อการปฏิบัติธรรม ขจัดความสงสัยที่เกิดขึ้นได้โดยที่เราไม่ต้องเรียนธรรม ท่านพูดไปๆ ก็ไปตรงกับเรื่องของเราเอง
เวลาออกบิณฑบาตเดินตามหลังท่านไป ก็ได้ฟังธรรมะไปด้วย ล้วนแต่เป็นคติเป็นแนวทางส่งเสริมการปฏิบัติธรรมได้ดี จะเรียกว่าฟังธรรมเคลื่อนที่ก็เห็นจะถูก เมื่ออยู่กับท่านหลายวันเข้า ความพอใจ ชอบใจ ในการรับฟังและในข้อวัตรปฏิบัติก็มีมากขึ้น เรื่องบางเรื่องที่เราเคยเรียนมาไม่เข้าใจ กลับได้รับความเข้าใจ แม้แต่พระวินัยบางข้อที่เคยสงสัยก็ได้รับความเข้าใจดีขึ้น
ตกหลุมพราง
พอได้เจอคำว่าตกหลุมพราง บางท่านอาจจะตกใจไปว่า เอ…ที่วัดป่าพงมีการขุดหลุมพรางคอยดักคนเข้าไปให้ตกด้วยหรือ เปล่าหรอก…ที่ว่าหลุมพรางน่ะ มิได้หมายความว่าเป็นหลุมพรางทางภาคพื้นดิน แต่มันเป็นหลุมพรางทางอากาศ (ทางคำพูด) ต่างหาก ติดตามไปก็คงเข้าใจได้เอง
เช้าวันหนึ่ง ขณะที่ข้าพเจ้าติดตามหลวงพ่อเข้าไปบิณฑบาต พอไปถึงทางเลี้ยวซ้าย หลวงพ่อเดินชะลอเหมือนคอยจังหวะให้ข้าพเจ้าไปถึง พอเดินไปทัน ท่านเหลียวไปดูบ้านหลังหนึ่งซึ่งชำรุดเก่าคร่ำคร่า เป็นบ้านช่างไม้รับจ้างปลูกเรือน ข้าพเจ้ามองตามท่าน ทันใดนั้นก็ได้ยินท่านพูดว่า “เอ…บ้านช่างไม้นี่เก่าชำรุดเสียจริงนะ” ข้าพเจ้าจึงคล้อยเสริมตามขึ้นว่า “เป็นช่างไม้มีฝีมือ มีคนมาจ้างบ่อย คงจะยังไม่มีเวลาทำของตนเอง”
หลวงพ่อหันมามองข้าพเจ้าพร้อมกับพูดว่า “เราก็เหมือนกันนั่นแหละ มัวแต่สอนเขา” เอาเข้าแล้วไหมล่ะ เราเผลอไปตกหลุมพรางของท่านเข้า…ข้าพเจ้าได้ยินท่านพูดถึงกับสะอึกรู้สึกกินใจถึงใจ ไม่นึกว่าจะโดนท่านสอนธรรมะแบบเคลื่อนที่อย่างนี้ แต่ก็ดีแล้วทำให้ได้ข้อคิดจากที่ท่านเตือนสติ ความเงียบเกิดขึ้นชั่วขณะ เดินตามหลังท่านไป ใจก็หวนระลึกถึงเรื่องๆ หนึ่ง ซึ่งมีอยู่ในหนังสือธรรมบทว่า
มีภิกษุ 2 รูปเป็นเพื่อนกัน ออกบวชพร้อมกันตั้งใจบวชถวายชีวิตในพระศาสนา ได้อยู่ศึกษาข้อวัตรต่างๆ อันนักบวชจะพึงรู้พึงทำให้ถูกต้องตามแบบสมณะที่ดีพึงทำ อยู่จำพรรษาในสำนักอุปัชฌาย์ จนมีพรรษากาลพอสมควรที่จะปกครองตนเองได้แล้ว
รูปหนึ่งคิดว่า ตนมีอายุเข้าเขตวัยกลางคนแล้วยากที่ศึกษาปริยัติธรรมให้จบบริบูรณ์แบบได้ จึงได้ศึกษาแนวทางแห่งการปฏิบัติจนเป็นที่เข้าใจแล้ว กราบทูลลาพระพุทธองค์มุ่งสู่ป่าเพื่อปฏิบัติธรรม
อีกรูปหนึ่งคิดว่า ตนพอมีกำลังจะศึกษาปริยัติธรรมได้ จึงตั้งใจศึกษาจดจำพระสูตรต่างๆ จนครบพระไตรปิฏก เที่ยวบอกธรรมสอนธรรมในที่ต่างๆ จนมีลูกศิษย์นับเป็นจำนวนร้อยๆ เมื่อมีคนรู้จักมาก ลาภสักการะต่างๆ เกิดขึ้นเป็นผลพลอยได้ติดตามมามากขึ้นๆ ท่านก็พอใจ อิ่มใจ และภาคภูมิใจในความมีลาภสักการะ และลูกศิษย์ลูกหามากเช่นนั้น เมื่อนึกถึงกิตติศัพท์และเสียงเยินยอที่ตนได้รับ ก็ทำให้ท่านสบายใจ เป็นการเพียงพอแล้วสำหรับสิ่งที่ตนได้รับ เมื่อได้เข้ามาบวชในพระศาสนา
ส่วนภิกษุที่เข้าไปอยู่ในป่า ตั้งใจบำเพ็ญภาวนา เดินจงกรม นั่งสมาธิ พิจารณาธรรมะ ให้เห็นเป็นของไม่เที่ยงทนได้ยาก มิได้อยู่ในอำนาจของตน มีแล้วหาไม่ เกิดแล้วดับไป บางโอกาสก็สาธยายอาการ 32 พิจารณาตั้งแต่ปลายเท้าขึ้นมา ตั้งแต่ปลายผมลงไปจรดปลายเท้า แยกแยะออกเป็นส่วนๆ ตั้งแต่ ขน ผม เล็บ ฟัน หนัง ไปจนถึงเยื่อมันสมองในกระโหลกศีรษะ ให้เห็นเป็นของปฏิกูลพึงรังเกียจไม่น่าเอา ไม่น่าเป็น ซึ่งมีอยู่ในกายตนและกายของคนอื่น เมื่อมันยังเคลื่อนไหวไปมาได้ก็ยังพอน่าดูน่าชม และพอสิ้นลมเมื่อไร ก็เป็นของไม่น่าปรารถนา ถึงแม้จะมีการรวมตัวเป็นกลุ่มเป็นก้อนอยู่ ก็มีการเกิดดับอยู่เป็นประจำ ไม่จีรั่งยั่งยืน
วันคืนผ่านไป ท่านบำเพ็ญเพียรด้วยความบากบั่นไปเรื่อยๆ โดยอาศัยขันติธรรมเป็นที่ตั้ง ยึดเอาหลักศีลสมาธิ ปัญญา เป็นเส้นทางเดินจนความยึดมั่นถือมั่นจางคลายหายไปหมดสิ้น จิตหลุดพ้นแล้วจากอาสวะอย่างสิ้นเชิง จนท่านเปลี่ยนภาวะจากปุถุชนเป็นพระอริยบุคคล ในขั้นอรหันต์ขีณาสพไปแล้ว จึงนับว่าพระอรหันต์สาวกของพระพุทธองค์ได้เพิ่มจำนวนขึ้นอีก 1 รูป ท่านอยู่ในลักษณะสำรวมกาย วาจา ใจ พักผ่อนอิริยาบถ ดื่มรสแห่งวิมุตติสุขอยู่ในราวป่าเป็นเวลานานพอสมควรแก่สันติสุขที่เกิดขึ้นนั้นๆ
ได้มีภิกษุจำนวนหลายรูป และหลายครั้ง ได้ทูลลาพระพุทธองค์ มุ่งหน้าสู่ป่า อันเป็นสำนักพระขีณาสพเถระ เข้าฝากตัวเป็นศิษย์อยู่ ประพฤติปฏิบัติธรรม ตั้งอยู่ในโอวาท ไม่ประมาท มีความอดทน ขยันหมั่นเพียร ไม่ท้อถอย ถือเอาข้อวัตรปฏิบัติที่พระอาจารย์ดำเนินมาเป็นแนวทาง เดินตามบาทแห่งพระอรหันต์ ไม่นานวันท่านเหล่านั้นก็ได้รู้แจ้งเห็นจริงในสัจธรรม กลายเป็นพระอรหันต์ไปหมดทุกรูป
เมื่อสาวกเหล่านั้น ผู้อยู่จบพรหมจรรย์ดังที่ตนตั้งปณิธาน จึงกราบพระเถระผู้เฒ่าซึ่งเป็นอาจารย์คืนสู่เชตวัน พระเถระได้แนะนำวิธีการเข้ากราบบังคมทูลพระศาสดา และการเข้านมัสการพระเถระผู้ใหญ่ ให้ไปนมัสการพระเถระผู้สหายของพระอาจารย์
นับเป็นเวลาหลายครั้ง ที่พระเถระเจ้าถิ่น ผู้หยิ่งในเกียรติและศักดิ์ศรีแห่งความเป็นพหูสูต ลำพองใจในความมีลาภสักการะ สรรเสริญ สุข อยู่ในท่ามกลางสานุศิษย์นับเป็นจำนวนร้อยๆ จิตใจของท่านนับวันแต่จะพองขึ้น ด้วยอำนาจแห่งทิฐิมานะที่พอกเอาไว้ประดุจดังลูกโป่งที่อัดด้วยลม
พอมีพระภิกษุที่มาจากป่ามากราบนมัสการและเรียนท่านว่า “พระอาจารย์ของพวกผมขอฝากนมัสการใต้เท้าขอรับ”
“ใครกันนะ…ที่เป็นอาจารย์ของพวกคุณ” พระเถระถามด้วยท่าทางผึ่งผาย
“พระอาจารย์ที่เป็นสหายคู่นาคของใต้เท้า…ขอรับ” พระสาวกเหล่านั้นตอบ
“ก็อะไรกันเล่า…ที่พวกคุณได้เรียนจากภิกษุรูปนั้น ธรรมะบทหนึ่ง หมวดหนึ่ง หรือว่าปิฎกไหนบ้าง ในพระไตรปิฎก” พระเถระถามเป็นเชิงข่มด้วยภูมิปริยัติ และท่านได้คิดเลยเถิดไปอีกว่า “เพื่อนของเรา บวชพร้อมกัน อยู่ด้วยกันไม่กี่ปีก็หนีเข้าป่า ไม่ได้ศึกษาปริยัติธรรมเหมือนเรา เห็นจะไม่รู้แม้แต่คาถาหนึ่งของธรรมะ ก็ยังอุตส่าห์มีลูกศิษย์หลายรูป เอาเถอะ…มาเยี่ยมเมื่อไรจะไล่ให้จนเสียที…”
ความเข้าใจของท่านผู้คงแก่เรียน ในสมัยพระพุทธกาลก็ยังมีถึงเพียงนี้ ไฉนเล่า ในสมัยปัจจุบัน จะไม่พึงเกิดมีขึ้นอีก นี่หรือ…คือความมืดในแสงสว่าง ท่านผู้รู้โปรดได้พิจารณาหาความเป็นจริงกันเถิด
ครั้นต่อมา ท่านพระเถรผู้ขีณาสพ จึงออกจากป่าเพื่อไปเฝ้าพระพุทธองค์ พอมาถึงวัดเชตวัน เก็บบาตรและบริขารอื่นไว้ในสำนักของพระเถระผู้สหาย ไปถวายบังคมพระศาสดาและนมัสการพระเถระผู้ใหญ่ที่อยู่ในเชตวัน เสร็จแล้วจึงกลับมายังที่อยู่ของพระเถระเจ้าถิ่น หลังจากได้ทำปฏิสันถาร ด้วยอาคันตุกะวัตรเป็นที่เรียบร้อยแล้ว พระเถระผู้เจ้าถิ่น ซึ่งนั่ง ณ อาสนะเสมอกัน ข้างๆ พระเถระที่มาจากป่า ขณะนั้นจึงคิดว่า “ถึงเวลาแล้วที่เราจะได้ถามปัญหาธรรมะ เพื่อเป็นการวัดภูมิดูให้รู้แน่ว่า ใครจะเด่นดังกว่าใครอยู่ในท่ามกลางสานุศิษย์ทั้งสองฝ่ายในวันนี้”
พระพุทธองค์ทรงทราบด้วยพระหฤทัยว่า “ภิกษุรูปนี้จะก้าวร้าวลูกของเรา ผู้ซึ่งมีคุณธรรมสูง เธอจะตกนรกเสียเปล่า” ด้วยทรงมีพระเมตตาต่อพระเถระ พระองค์จึงทรงทำเป็นดำเนินผ่านมา จนถึงที่สังฆสันนิบาตแห่งนั้น ทรงประทับนั่งเรียบร้อยแล้ว ยังมิทันที่พระเถระจะถามปัญหา พระองค์ก็ตรัสถามเสียเอง
ครั้งแรกก็ทรงถามปัญหาธรรม ในขั้นปฐมฌานกับพระเถระเจ้าถิ่น เมื่อท่านทูลตอบไม่ได้ จึงทรงตรัสถามในขั้นรูปสมาบัติ อรูปสมาบัติ เป็นลำดับขึ้นไป พระเถระก็ทูลตอบไม่ได้แม้แต่ข้อเดียว
พระพุทธองค์จึงทรงผินพระพักตร์ไปถามพระเถระผู้ขีณาสพ ที่มาจากป่า พระเถระก็ทูลตอบได้หมด จนเป็นที่พอพระทัย ที่นั้นพระองค์จึงทรงตรัสถามในขั้นโสดาปัตติมรรค พระเถระเจ้าถิ่นทูลตอบไม่ได้ ถามพระเถระผู้ขีณาสพทูลตอบได้
พระพุทธองค์จึงทรงประทานสาธุการว่า สาธุ…
พระองค์จึงทรงตรัสถามในเรื่องมรรคผลสูงขึ้นเป็นลำดับ พระเถระเจ้าถิ่นก็จนปัญญามิอาจสามารถกราบทูลตอบได้
ส่วนพระเถระผู้ขีณาสพทูลตอบได้ทุกข้อ
พระองค์ทรงพอพระทัย จึงทรงประทานสาธุการอีก 3 ครั้ง สาธุ…สาธุ…สาธุ…บรรดาเหล่าเทพยาดาฟ้าดินจนถึงพรหมโลกรวมทั้งนาค ครุฑ คนธรรพ์ ได้ฟังพระสุรเสียงสาธุการของพระพุทธองค์ต่างก็ชื่นชมยินดี ได้เปล่งสาธุการดังสนั่นหวั่นไหวไปทั่วจักรวาล
บรรดาลูกศิษย์ของพระเถระเจ้าถิ่น พอได้ยินและได้เห็นเหตุการณ์เช่นนั้น แทนที่จะอนุโมทนาสาธุการด้วยแต่กลับเข้าใจผิดด้วยอกุศลจิต จึงพากันซุบซิบนินทาว่า “อะไรกันนี่ พระพุทธองค์ทรงทำอย่างไรกัน แค่พระหลวงตาแก่อยู่ในป่าเพิ่งกลับมา ไม่ได้ศึกษาปริยัติธรรมอะไร เพียงตอบปัญหาได้ 4-5 ข้อ ก็ประทานสาธุการเสียยกใหญ่ ส่วนอาจารย์ของพวกเราได้ศึกษาปริยัติธรรมมามาก จนจบพระไตรปิฎก เที่ยวสอนธรรม สวดธรรมมานาน จนมีลูกศิษย์ลูกหานับเป็นร้อยๆ คำน้อยหนึ่งที่พระองค์จะทรงสรรเสริญก็ไม่มี”
พระพุทธองค์ทรงทราบวาระจิตอันเป็นอกุศลของภิกษุเหล่านั้น จึงทรงตรัสเตือนด้วยพระเมตตา “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาจารย์ของพวกเธอนั้น เปรียบเหมือนคนรับจ้างเลี้ยงโครักษาโคเพื่อผู้อื่น เพียงเพื่อค่าจ้างประจำวัน ส่วน (มะมะปุตโต)ลูกของพ่อ (ทรงหมายถึงพระเถระขีณาสพ) เป็นเช่นเดียวกับเจ้าของโค ย่อมมีสิทธิในตัวโค และได้ดื่มน้ำนมโคตามใจชอบ”
พระองค์ทรงตรัสเพิ่มเติมอีก พอสรุปได้ว่า “ผู้ใดได้เรียนพระพุทธพจน์ที่มีประโยชน์ไว้มาก แล้วนำพระพุทธพจน์นั้นไปสั่งสอนผู้อื่น แม้จะได้ลาภสักการะและเสียงเยินยอมากก็ตาม เมื่อเขายังประมาทอยู่ ไม่ประพฤติปฏิบัติตามพุทธพจน์นั้น ผู้นั้นย่อมไม่ได้รับสันติสุขที่แท้จริง
ส่วนผู้ใด ถึงจะไม่ได้เรียนพุทธพจน์มาก ไม่ได้สอนมาก แต่หากประพฤติปฏิบัติตามพุทธพจน์นั้นจนรู้แจ้งชัด ละสนิมในใจ คือ ความโลภ ความโกรธ ความหลงได้ มีจิตหลุดพ้นดีแล้ว หมดความยึดถือในโลกไหนๆ ผู้นั้นย่อมได้รับสันติสุขที่แท้จริง”
จากพระดำรัสที่ทรงตรัสสอนมานี้ พระพุทธองค์มุ่งส่งเสริมให้พุทธศาสนิกชน ได้เรียนรู้ธรรมแล้วนำไปปฏิบัติจนเกิดผลขึ้นมา มิใช่ให้เรียนรู้ไว้เพียงเพื่ออวดอ้างหรือประดับบารมีตนเท่านั้น เพราะคุณธรรมจะไม่ปรากฏผลเท่าที่ควร เปรียบเหมือนคนเตรียมเดินทาง ได้ศึกษาหาเส้นทางจากแผนที่แล้วก็ต้องออกเดินทาง โดยอาศัยแผนที่นั้นเป็นหลัก มิใช่ว่าเรียนรู้แล้วนอนกอดแผนที่ หรือเอาแผนที่ออกอวดอ้างกันอยู่ไม่ยอมออกเดินทาง ประโยชน์ย่อมมีน้อยเต็มที
อนึ่ง ผู้เขียนแผนที่ภูมิประเทศนั้น ไม่มีใครสามารถเขียนบอกละเอียดถึงเส้นทางว่า เท่านั้นวา เท่านั้นเส้น มีสิ่งนั้นๆ อยู่ จะบอกได้แต่จุดสำคัญๆ พอเป็นแนวทาง ผู้ออกเดินทางเท่านั้ย่อมรู้เห็นสิ่งต่างๆ ที่อยู่ข้างทางได้ละเอียดดี และจดจำได้ติดตา เพราะประสพพบเห็นด้วยตนเอง (ปัจจัตตัง) ดีกว่าดูในแผนที่หลายร้อยเท่านัก การรู้ธรรมตามหนังสือ กับการรู้ธรรมด้วยการภาวนาย่อมมีค่าต่างกันเช่นนั้น เพราะเหตุนี้เอง พระองค์จึงทรงตรัสเปรียบพระเถระ 2 รูปนั้นไว้ว่า รูปหนึ่งเปรียบเหมือนลุกจ้างรับเลี้ยงโค อีกรูปหนึ่งเปรียบเหมือนเจ้าของโค
เป็นอันว่าคำพูดของหลวงพ่อเพียงประโยคสั้นๆ ว่า “เราก็เหมือนกันนั่นแหละ มัวแต่สอนเขา” มันเข้าไปสั่นสะเทือนอยู่ในจิต จนต้องคิดทบทวนถึงอดีตที่ผ่านมา บางวันแม้จะเดินจงกรมหรือนั่งสมาธิอยู่ หรือแม้แต่ทำกิจวัตรอย่างอื่นอยู่ จิตมันก็วิ่งไปรับเอาคำว่า “ลูกจ้าง” กับ “ลูกของพ่อ” มาพิจารณาครั้งแล้วครั้งเล่า จนกระทั่งคิดไปว่า “เราบวชเพื่ออะไร เพื่อพ้นทุกข์ หรือเพื่อเพิ่มทุกข์”
ความห่วงหน้าห่วงหลังก็เกิดขึ้น มันเกิดสู้รบกันอยู่ในจิตผลัดกันแพ้ผลัดกันชนะ เราต้องการพบบ่อน้ำก็พบแล้ว เราต้องการพบบ่อเพชร บ่อพลอย ก็พบแล้ว ลงมือตัก ลงมือขุดหรือยัง…อยากได้ของใหม่ แต่ไม่อยากวางของเก่า ห่วงวัดก็ห่วง ห่วงโยมก็ห่วง ถ้าเราจากไปกลัวสำนักเรียนจะร้าง กลัวญาติโยมจะเสียใจ…
บุญญฤทธิ์ พระโพธิญาณเถร
จากหนังสือ บุญญฤทธิ์ พระโพธิญาณเถร
หลวงพ่อชา สุภทฺโท วัดหนองป่าพง
ไม่ใช่เรื่องแปลกที่พระสงฆ์ปฏิบัติดี ปฏิบัติชอบหลายองค์ ทั้งในอดีตและปัจจุบัน มักมีเรื่อง “นอกเหตุเหนือผล” อันเกิดด้วย “บุญญฤทธิ์” ของแต่ละท่านให้ผู้คนทั่วไปประหลาดใจ และสงสัยอยู่เสมอ
นับตั้งแต่นักบินเห็นหลวงปู่แหวน อยู่บนอากาศ ขณะทำการบินอยู่เหนือคอยแม่ปั๋ง แต่หลวงปู่กลับบอกว่า “ฮาบ่ใจ้ปี๋” จะเหาะได้ยังไง
ชาวจีนคนหนึ่ง ลอบเทน้ำมนต์ของหลวงพ่อแช่ม วัดดอนยายหอม ทิ้งนอกวัด แต่เทไม่ออกถึงกับร้อง “ไอ้หยา…หลวงพ่อองค์เล็กก็เก่งเหมียนกัน”
ผู้ก่อการร้ายบุกวัดบ้านโนนเจริญ ซึ่งหลวงปู่มั่นพำนักอยู่ตามลำพัง เพื่อหมายจะฆ่าแต่กลับหาท่านไม่พบ ทั้ง ๆ ที่ท่านไม่ได้หลบซ่อนตัวไปไหน
หลวงพ่อฤๅษีลิงดำ ก่อนจะไปกราบหลวงปู่ครูบาพรหมจักร วัดพระพุทธบาทตากผ้า พูดกับลูกศิษย์ว่า ถ้าไปแล้วครูบาพรหมจักรไม่พูดด้วยจะเอาไม้ทิ่มปาก เมื่อไปถึงหลวงปู่ครูบาพรหมจักรก็พูดจ้อ แล้วดักคอว่า ไม่งั้นจะมีคนเอาไม้มาทิ่มปากฉัน ทำเอาหลวงพ่อฤๅษีลิงดำต้องไล่เลียงลูกศิษย์เป็นรายหัวว่ามีใครแอบดอดไปฟ้องหลวงปู่ครูบาพรหมจักรล่วงหน้าหรือเปล่า
เรื่องยิงไม่ออก แทงไม่เข้า รถคว่ำไม่ตาย ดูจะเป็นธรรมดาสำหรับชาวพุทธในประเทศไทยไปเสียแล้ว
บุญฤทธิ์อย่างนั้นถือเป็นโชคหรือบุญวาสนาของชาวพุทธแต่ละคนจะได้ประสบกับตัวเอง
หลวงพ่อชา สุภทฺโท เป็นพระปฏิบัติดีแล้วชอบแล้วอีกองค์หนึ่ง ซึ่งมีบุญญฤทธิ์ที่หลายคนได้ประสบกับตัวเองมามากมาย แต่เรื่องอย่างนี้หลวงพ่อไม่เคยให้ความสนใจ สอนให้คนอย่าสนใจ ให้มุ่งปฏิบัติตนเพื่ออย่างน้อยชีวิตนี้ได้ตกเข้าในกระแสธรรมบ้างก็นับว่าดียิ่ง
แต่ประสบการณ์แปลก ๆ นอกเหตุเหนือผลของหลวงพ่อชาก็มีผู้ประสบ และได้บันทึกเอาไว้ไม่น้อย ข้าพเจ้าจะคัดบางเรื่องบางเหตุการณ์ที่ไม่โลดโผนโจนทะยานเกินไปนัก เพื่อดำรงเจตนาของหลวงพ่อชาที่ไม่ปรารถนาให้ใคร ๆ เอาใจใส่เรื่องแบบนี้เกินไป ทั้งเรื่องที่เกิดกับคนอื่นและเกิดขึ้นกับตนเอง
เรื่องที่ 1
เรื่องแรก พระอาจารย์อมร เขมจิตโต เจ้าอาวาสวัดป่าวิเวกธรรมชาน์ อำเภอม่วงสามสิบ จังหวัดอุบลราชธานี ได้บันทึกจากปากคำของร้อยเอกสมบุญ บุญญรังสรรค์ (ยศขณะพ.ศ.2510)
เรื่องมีอยู่ว่า ผู้กองเพิ่งย้ายมาอยู่อุบลฯ ใหม่ ๆ ก็ถามไถ่ใครต่อใครว่ามีอาจารย์เก่งที่ไหนบ้าง เนื่องจากว่าเป็นผู้สนใจในเรื่องเครื่องรางของขลังอยู่เป็นนิสัย จึงมีผู้บอกให้ไปหาหลวงพ่อชา วัดหนองป่าพง
วันแรกที่ได้พบหลวงพ่อ ก็เพียงสนทนาธรรมทั่วไป จนเกิดความเลื่อมใสศรัทธา แต่ยังไม่กล้าขออะไรจากท่าน
อีกหนึ่งสัปดาห์ก็มาใหม่และกราบขอของดี แต่หลวงพ่อกลับบอกว่า อาตมาไม่มีของดีอะไร ของที่ดียิ่งกว่าของดีทั้งหลายคือธรรมะ ผู้ปฏิบัติตามธรรมะแล้วสามารถคุ้มครองคนเองได้ ถึงยังงั้นแล้ว ผู้กองสมบุญยังคงรบเร้าจะเอาให้ได้
หลวงพ่อจึงบอกว่า อาตมาเคยมีพระเครื่องเหมือนกัน 12 องค์ เหตุที่มีนั้นเกิดจากโยมคนหนึ่งนำกระเป๋าที่ลูกสาวเคยใช้มาถวายเพราะลูกสาวตาย คิดถึงลูกสาวมากทุกครั้งที่เห็นกระเป๋าใบนี้
หลวงพ่อไม่รู้จะเอากระเป๋าไปทำอะไรเพราะเป็นของที่ที่พระใช้ไม่ได้ แต่เพื่อรักษาน้ำใจ จึงรับเอาไว้ ตั้งใจจะเอาไว้ใส่เข็มเย็บผ้ากับด้าย เปิดดูแล้วไม่มีอะไรในกระเป๋าจึงเอาไปแขวนไว้ข้างฝา ด้านหัวนอน
หลายวันต่อมา เห็นกระเป๋าแกว่งไปมา เข้าใจว่าลูกหนูคงเข้าไปอยู่ในนั้นแล้วออกไม่ได้ จึงลุกไปเปิดกระเป๋าดูและเห็นพระเครื่องรูปใบโพธิ์อยู่ในกระเป๋า 12 องค์ ไม่ทราบว่ามาอยู่ในกระเป๋าได้อย่างไร
ต่อมาก็มีผู้ทราบเรื่องและมาทยอยขอไปจนหมดไม่เหลือ ผู้รับพระเครื่องไปบอกว่า เป็นพระเครื่องหลวงพ่อลี วัดอโศการาม ปากน้ำ ผู้ได้ไปก็เก็บเงียบจนดูเหมือนจะหายสาบสูญไปเลย
เมื่อผู้กองไม่สามารถรบเร้าเอาของดีจากหลวงพ่อได้ จึงกราบขอเส้นเกษาที่ปลงแล้วของท่าน ก็เลยได้ไปตามประสงค์ จึงเป็นเหตุให้มีผู้ขอเส้นเกษาของหลวงพ่อตามอย่างกันมาโดยตลอด
ครั้นผู้กองกลับกรมทหารแล้วก็เล่าเรื่องที่ได้พบหลวงพ่อชาและเกิดความเลื่อมใสให้เพื่อนทหารด้วยกันฟัง วันต่อมาจึงนัดแนะกันมาหาหลวงพ่อชาพร้อมกัน 4 คน คือ ผู้กองสมบุญ ร้อยโทกิตติ ร้อยโทวินัย และทหารยศนายพันอีก 2 นาย
ทั้งหมดสนทนากับหลวงพ่อแล้วก็เกิดความเลื่อมใสขอฝากตัวเป็นศิษย์ และขอให้หลวงพ่อจดชื่อพวกตนเอาไว้ หลวงพ่อหยิบกระดาษ ปากกาขึ้นมาแล้วบอกว่า
“คุณกิตติช่วยจดที”
ร้อยโทกิตติถึงกับสะดุ้ง และซักไซ้ไล่เลียงว่าใครบอกชื่อผมกับหลวงพ่อหรือยังไง ทุกคนบอกว่าเปล่า
ต่อมา นายพันตรีสมใจ จันทรศร ได้ทราบกิตติศัพท์ของหลวงพ่อชาจากนายทหารที่เคยไปกราบท่าน จึงไปรับตัวผู้กองสมบุญ พร้อมทั้งภรรยาเพื่อไปกราบหลวงพ่อด้วยกัน
ระหว่างทางก็พูดว่า “ผมตั้งใจจะถามอะไรอย่างหนึ่งกับพระอาจารย์ชา ดูว่าท่านจะตอบได้หรือไม่ แต่ผมไม่บอกว่าอะไร”
เมื่อได้พบและสนทนากับหลวงพ่อครู่หนึ่ง หลวงพ่อซึ่งกำลังอธิบายธรรมะให้ทุกคนฟังอยู่ขณะนั้นก็ได้พูดขึ้นว่า
“อย่างเช่นบางคนมีความสงสัยเรื่อง สวากฺขาโต ภควตาธมฺโม..”
ผู้พันสมใจถึงกับลุกขึ้นทันที แล้วกราบลงตรงหน้าหลวงพ่อชา เกิดความเลื่อมใสศรัทธาอย่างเต็มที่
ยังไม่ได้ถามเลยท่านก็ตอบให้เสียแล้ว
เรื่องทำนองนี้ก็เคยเกิดขึ้นกับข้าพเจ้าเองเหมือนกัน
ข้าพเจ้าใกล้ชิดกราบไหว้หลวงพ่อชาตั้งแต่ยังเป็นเด็กเล็ก ๆไม่ประสีประสาและได้รับเมตตาจากหลวงพ่อพอสมควร จนถึงวัยเริ่มจะรุ่น
วัยอย่างนั้นย่อมเริ่มจะรู้จักสนใจผู้หญิง และมีอารมณ์เพศเป็นปกติธรรมดา สำหรับข้าพเจ้ารู้สึกตัวว่าออกจะหมกมุ่นอยู่กับอารมณ์เพศเป็นอันมาก แอบดูหนังสือโป๊ แอบอ่านหนังสือใต้ดินอยู่เป็นกิจวัตร
คงต้องบอกว่าข้าพเจ้าได้รับเมตตาจากหลวงพ่อจริง ๆ จนถึงกับหลวงพ่อเอ่ยปากชวนข้าพเจ้าบวชสองครั้ง ในระยะเวลาห่างกัน 2-3 ปี ขณะยังมีอายุประมาณ 12-15 ขวบ
ครั้งหนึ่งสหายของหลวงพ่อคือ พระอาจารย์ฉลวยมาเยี่ยมหลวงพ่อที่วัดหนองป่าพง และจะพำนักอยู่ที่นี่หลายวัน วันแรกหลังฉันภัตตาหารแล้ว หลวงพ่อพาพระอาจารย์ฉลวยเดินเที่ยวชมรอบ ๆ วัด โดยมีข้าพเจ้าเพียงคนเดียวร่วมทางไปด้วย
ระหว่างเดินผ่านปากทางเข้าเขตที่พักของแม่ชีด้านหลังวัด หลวงพ่อก็หยุดสนทนากับพระอาจารย์ฉลวย แล้วหันมาหาข้าพเจ้า พลางชี้ไปที่ป้ายคำกลอนบนต้นไม้
“อ่านดัง ๆ ซิ” หลวงพ่อสั่ง
“การมีภรรยาเป็นทุกข์อย่างยิ่ง การไม่มีภรรยาเป็นลาภอันประเสริฐ การมีสามีเป็นทุกข์อย่างยิ่ง การไม่มีสามีเป็นลาภอันประเสริฐ”
ข้าพเจ้าอ่านไปรู้สึกเหมือนถูกจับความผิดได้ไปด้วย และหลวงพ่อก็ยืนฟังเงียบ ๆ เสร็จแล้วหัวเราะเบา ๆ
หลังจากนั้นเมือข้าพเจ้าหยิบหนังสือโป๊เมื่อไหร่ มักจะมีความรู้สึกว่า มีสายตาของหลวงพ่อเฝ้ามองอยู่เสมอ
เรื่องที่ 2
บิดาข้าพเจ้าก็เป็นผู้ที่หลวงพ่อให้ความเมตตากรุณาอย่างมากเหมือนกัน ครั้งที่บิดาของข้าพเจ้าป่วยหนัก เข้าโรงพยาบาลด้วยโรคถุงน้ำดีอักเสบ หลวงพ่อทราบข่าว ก็ส่งคนวัดให้นำเอาเส้นเกษาซึ่งห่อด้วยตะกั่วมองดูเหมือนหัวลูกปืน มาให้บิดาข้าพเจ้าในโรงพยาบาล
ต่อมาหลวงพ่อก็เดินทางมาเยี่ยมไข้ด้วยตัวเอง ถามไถ่อาการตามธรรมดาไป ในขณะที่บิดาข้าพเจ้ามีปิติยินดีจนตาแดง ๆ เกือบจะร้องไห้ ก่อนกลับหลวงพ่อบอกกับบิดาข้าพเจ้าว่า
“หายแล้วไปอยู่วัดกับอาตมานะ”
บิดาข้าพเจ้าก็รับปาก
ภายหลังอีกไม่กี่วัน หมอก็ให้บิดาข้าพเจ้ากลับบ้านได้ เนื่องจากอาการดีขึ้นจนปลอดภัยแล้ว มารดาและพี่สาวก็เตือนให้บิดาข้าพเจ้าไปอยู่วัดกับหลวงพ่อเสียเถิด แต่บิดาข้าพเจ้าห่วงกิจการค้าและห่วงลูก ๆ ไม่ยอมไปอยู่วัด
ไม่นานหลังจากนั้น บิดาข้าพเจ้าก็กลับเข้าโรงพยาบาลอีกและถึงแก่ความตายในครั้งนี้เอง
เรื่องที่ 3
โดยทั่วไปแล้ว ไม่ใคร่มีผู้ทราบว่าหลวงพ่อเคยแจกของดีแก่ลูกศิษย์ลูกหาทั่วไปอยู่บ้าง ของดีเหล่านั้นมีไม่มาก และไม่แพร่หลายไปยังจังหวัดอื่น ๆ คงมีแต่เพียงชาวจังหวัดอุบลฯ เท่านั้นที่ได้ไว้เป็นส่วนใหญ่
ภายหลังปี 2520 หลวงพ่อก็เลิกแจก และไม่ให้ใครสนใจเรื่องนี้อีก ของดีเหล่านั้นมีอะไรบ้างข้าพเจ้าไม่อาจบอกได้ เนื่องจากว่าทางวัดไม่อยากให้ข้าพเจ้านำเรื่องนี้มาเผยแพร่ เพราะจะผิดความประสงค์ของหลวงพ่อ และจะเป็นการฝืนความปรารถนาของหลวงพ่อด้วย
ครั้งหนึ่งข้าพเจ้าได้รับทุกข์เวทนาเพราะปวดฟันจนทนไม่ไหว ถึงกับน้ำตาไหลไม่รู้ตัว ยาแก้ปวดก็ไม่มี ยังเป็นเด็กวัดอนงคาราม วงเวียนเล็ก ไม่มีเงิน ต้องทนทุกข์อยู่จนค่อนคืนอย่างทรมาน
ข้าพเจ้าระลึกได้ท่ามกลางความเจ็บปวด จึงลุกขึ้นไปรินน้ำมาแก้วหนึ่ง ตั้งจิตอธิษฐานถึงหลวงพ่อขอยาแก้ปวด เพราะทนไม่ไหวจริง ๆ แล้วเอาของดีของหลวงพ่อจุ่มลงในแก้วน้ำ เสร็จแล้วยกขึ้นดื่ม
ขอสาบานว่า ข้าพเจ้ารู้สึกในทันทีที่น้ำล่วงพ้นลำคอเข้าไปว่า ตรงจุดที่ปวดแทบตายในปากนั้น ตอดตุบ ๆ ตามจังหวะเต้นของหัวใจ ความเจ็บป่วยก็วูบหาย วูบหาย ตามจังหวะนั้นอยู่เพียงเสี้ยววินาทีก็หายเป็นปลิดทิ้งทันที
เรื่องที่ 4
เรื่องนี้เกี่ยวข้องกับน้ำมนต์ คล้ายคลึงกับเรื่องของหลวงพ่อแช่ม วัดดอนยายหอม
ชาวบ้านคนหนึ่งไปขอให้หลวงพ่อทำน้ำมนต์ หลวงพ่อให้ตักน้ำมา 1 ขัน เอามาวางตรงหน้าไม่ได้ทำอะไรกับน้ำมนต์เลย หลวงพ่อคุยกับแขกคนนั้นคนนี้เรื่อยไป
ชายชาวบ้านเห็นหลวงพ่อไม่ทำน้ำมนต์ให้ก็เตือนว่า “น้ำมนต์ของผมล่ะครับ”
“เสร็จแล้วเอาไปกรอกใส่ขวดเถอะ” หลวงพ่อตอบ
ชายคนนั้นก็กรอกน้ำในขัน ที่หลวงพ่อไม่ได้แตะต้อง ใส่ขวดอย่างหงุดหงิดไม่พอใจ
ครั้นออกจากวัดก็เททิ้งด้วยโทสะ
ปรากฏว่าเทไม่ออก
ทุกคนซึ่งนั่งคุยกับหลวงพ่อก็พากันแปลกใจที่ได้เห็นชายคนนั้นกลับเข้ามาอีก แล้วละล่ำละลักขอขมาโทษหลวงพ่อปากคอสั่น
ยังมีอีกมากมายหลายเรื่อง หลายเหตุการณ์เกิดขึ้นกับหลายคน ซึ่งโลดโผนตื่นเต้นกว่านี้ แต่ข้าพเจ้าไม่สะดวกใจจะนำมาเล่าให้ฟัง คงต้องเก็บเอาไว้ผู้คนเดียวต่อไป เช่นเดียวกับคนอื่น ๆ ที่ประสบเรื่องนอกเหตุเหนือผลจากของดีของหลวงพ่อ และค่อยปล่อยให้อากาศธาตุเป็นผู้บันทึกเรื่องราวเหล่านั้นเอาไว้อย่างเงียบ ๆ
บุญฤทธิ์และอิทธิปาฏิหาริย์นี้ หลวงพ่อชาเคยกล่าวว่ามันเป็นของเล่นของเด็ก ๆ ถ้าไปเล่นกับมันมากเกินไปจะหลง
พระสุปฏิปันโนทุกองค์มักจะใช้บุญฤทธิ์เฉพาะเวลาปรารถนาจะโน้มน้าวผู้คนเข้าวัดเท่านั้น เมื่อเข้ามาแล้วก็จะเทศนาดึงให้ออกจากสิ่งเหล่านั้น
อย่างเช่นเรื่องใบ้หวย ทุกคนทราบว่าหลวงพ่อไม่เคยทำ แต่ครั้งหนึ่งหลวงพ่อเคยบอกใครคนหนึ่งไปจนถูก และได้เงินก้อนใหญ่มากที่สุดในชีวิต ใครคนนั้นก็พยายามเข้าวัดเพื่อหวังตัวเลขจากหลวงพ่ออีกสักครั้ง หลวงพ่อก็ค่อย ๆ เทศนาดึงให้ออกจากการเล่นหวย ในที่สุดใครคนนั้นบัดนี้เป็นพุทธศาสนิกชนปฏิบัติธรรมอย่างเคร่งครัดตลอดมา และไม่แตะต้องการพนันอีกเลย
เรื่องยิงไม่ออก แทงไม่เข้า รถคว่ำไม่ตาย จึงไม่ใช่เรื่องแปลกสำหรับบุญฤทธิ์ของหลวงพ่อเล่นกัน
หลวงพ่อกับชินบัญชรคาถา
เฮียคุง (คุณชัยสิทธิ เตชะศิริธนะกุล) เป็นผู้ค้นคว้าศึกษาเรื่องราวของครูบาอาจารย์ที่มีชื่อเสียงในอดีตมามากและมีความประทับใจในเรื่องราวของกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์กับหลวงปู่ศุข วัดมะขามเฒ่า เป็นพิเศษ
เมื่อรู้จักหลวงพ่อชาครั้งแรก เกิดศรัทธา ถวายตัวเป็นศิษย์โดยกราบเรียนว่า ตนเองอยากจะหาครูบาอาจารย์ไว้สักองค์ เหมือนกรมหลวงชุมพรฯ มีหลวงปู่ศุขเป็นอาจารย์ ตั้งใจว่าจะขอเอาหลวงพ่อเป็นอาจารย์แบบนั้น
หลวงพ่อตอบว่า ไม่ทันเชื่อหรอก อีกหน่อยพอได้ยินว่าหลวงพ่อนั้นดัง หลวงปู่โน้นดี ก็จะแจ้นไปหาเหมือนเก่า
เฮียคุงยืนยันว่า รับรอง ไม่เป็นแบบนั้น
หลวงพ่อหัวเราะ ไม่ว่าอะไร
ภายหลัง เฮียคุงซึ่งได้ใกล้ชิดหลวงพ่อ ได้รับใช้ปรนนิบัติเสมือนเป็นศิษย์เป็นอาจารย์อย่างแท้จริง โดยไปมาหาสู่วัดหนองป่าพง ปานว่าเป็นบ้านที่สอง วันหนึ่งมีเวลาว่างก็นั่งสวดคาถาชินบัญชรอยู่คนเดียว
หลวงพ่อได้ยินจึงถามว่า คุงสวดคาถาอะไร
เฮียคุงกราบเรียนว่า คาถาชินบัญชรครับ
หลวงพ่อจึงบอกให้เฮียคุงสวดดัง ๆ ให้ท่านฟังด้วย
เฮียคุงก็สวดดัง ๆ ถวายท่านตามบัญชา
เมื่อสวดจบแล้วหลวงพ่อกล่าวว่า คาถานี้ดีมาก พระอรหันต์ทั้งนั้นเลย
ต่อมาหลวงพ่อนำพระลูกวัดไปวัดถ้ำแสงเพชร อำเภออำนาจเจริญ โดยมีโยมนำรถผู้มารับท่านและพระอีกประมาณ 5 รูป จากวัดหนองป่าพง ซึ่งเฮียคุงก็ได้ร่วมเดินทางไปด้วย หลวงพ่อนั่งข้างหน้าข้างคนขับ พระลูกวัดนั่งกลางรถ ส่วนเฮียคุงนั่งหลังสุดคนเดียว
พอรถวิ่งไปได้สักระยะหนึ่ง เฮียคุงเกิดกลัวอุบัติเหตุ จึงเอนหลังลง สวดพระคาถาชินบัญชรอยู่ในใจ หมายเอาพระคาถานั้นเป็นที่พึ่งกันภัย
หลวงพ่อซึ่งนั่งอยู่หน้าสุดก็หัวเราะและกล่าวว่า
“คุงมันกลัว สวดชินบัญชรใหญ่”
ช่วยเด็กตกน้ำ
คุณกมล สินธุเชาน์ เล่าว่า
ครั้งหนึ่งหลวงพ่อสั่งให้เฮียเหมาออกไปที่หน้าวัด ให้ไปบอกรถคันหนึ่งจอดอยู่หน้าวัดหนองป่าพงว่า อย่าไปไหน หลวงพ่อจะออกไปทำธุระ จะต้องใช้รถ
คุณกมลนึกแย้งในใจว่าหน้าวัดจะมีรถที่ไหน วัดหนองป่าพงสมัยนั้น เรื่องจะมีรถผ่านไปมา ยากยิ่งกว่างมเข็มในมหาสมุทร แต่ขัดคำสั่งไม่ได้ต้องออกไปดู พบว่ามีรถยนต์จอดอยู่คันหนึ่งจริง ๆ จึงบอกกล่าวแก่เจ้าของรถตามบัญชาหลวงพ่อ
เมื่อกลับมารายงานเรื่องรถถวายหลวงพ่อแล้ว ท่านลุกขึ้นครองจีวรและกล่าวว่า
“ไปวัดเขื่อนจักคราว” (จักคราว หมายถึง สักนิดหน่อยสักเดี๋ยว สักครู่)
วัดเขื่อนคือวัดวนโพธิญาณ สาขาของวัดหนองป่าพง ตั้งอยู่ริมอ่างเก็บน้ำเหนือเขื่อนสิริธร อ.พิบูลมังสาหาร
“ไปทำไมหลวงพ่อ” เฮียเหมาสงสัย
“ไปช่วยเด็กตกน้ำ” หลวงพ่อตอบ
ระยะทางจากวัดหนองป่าพงไปถึงวัดเขื่อนราว ๆ 80 กว่ากิโลเมตร สมัยนั้นใช้เวลาวิ่งเกือบสองชั่วโมงจึงถึง
เมื่อไปถึงก็เป็นเวลาพอดีกับครอบครัวของนายอำเภอปรีชา ณ ศีลวันต์ กำลังเล่นน้ำที่ริมฝั่งวัดเขื่อน ขณะนั้นเกิดอุบัติเหตุขึ้นทันที ลูกของท่านนายอำเภอจมหายลงไปในน้ำ ภรรยาของท่านนายอำเภอก็โผตามไปช่วย เลยมีอันจมหายไปด้วยกันทั้งคู่
หลวงพ่อซึ่งไปถึงวัดพอดีเหตุการณ์นี้เกิดขึ้น ท่านไม่ได้เดินไปที่ริมฝั่งเกิดเหตุแต่อย่างใด ท่านเพียงเดินขึ้นไปศาลาวัดเหมือนมีธุระกับทางวัดและนั่งลงพักที่นั่น
ครู่เดียวก็ได้ทราบข่าวอุบัติเหตุแม่ลูกจมน้ำจะตาย แต่กลับปลอดภัยดีได้อย่างไม่น่าเชื่อ
รายละเอียดการรอดตายไม่ทราบชัดว่ารอดขึ้นมาได้อย่างไร
คงทราบแต่ว่าเมื่อแม่ลูกปลอดภัยแล้ว หลวงพ่อก็กลับวัดหนองป่าพงทันที
เป็นการเดินทางไปถึง แล้วนั่งพักแป๊บเดียว แล้วก็กลับ ดังคำที่ท่านบอกว่าจะไปช่วยเด็กตกน้ำ
กระสุนฝังกะโหลก
คุณอ้วน (ไม่ทราบชื่อจริง) ลูกเจ๊จู เมืองอุบลฯ ขณะยังเป็นวัยรุ่นไปเที่ยวแถวหน้าโรงหนังเฉลิมวัฒนา (เก่า) กับน้องชาย ผู้เป็นน้องมีเรื่องวิวาทกับจิ๊กโก๋แถวนั้น ถูกไล่ตี คุณอ้วนเป็นห่วงน้องวิ่งมาขวาง จึงถูกยิงด้วยลูกซองสั้นเผาขนเข้าข้างหลัง
กระสุนไม่เข้า เพียงติดอยู่บนผิวหนังชั้นนอก แพทย์แคะออกให้จนหมด แต่มีกระสุนเม็ดหนึ่งฝังอยู่กับกะโหลกท้ายทอย แพทย์เห็นว่าไม่น่าแคะออกจึงคงเอาไว้อย่างนั้น
คุณอ้วนได้ไปกราบหลวงพ่อชาในภายหลัง เรียนท่านว่า ถูกยิง ไม่เป็นไร คงมีแต่กระสุนฝังกะโหลกอยู่เม็ดหนึ่งหมอไม่แคะออก
หลวงพ่อบอกว่า
“เอาไว้อย่างนั้นแหละ ทีนี้กัน (ปืน) ดี”
(คุณอ้วนแขวนพระเครื่องพิมพ์คล้ายสมเด็จแต่เป็นรูปเหมือนหลวงพ่อ เนื้อดอกคะยอมอยู่องค์เดียวในขณะถูกยิง)
หลวงพ่อไม่ยอมให้
คุณบรรจง เจนคูณทองคำใบ เล่าว่าเพื่อนของเขาเป็นตำรวจตระเวนชายแดน อยากจะได้พระเครื่องของหลวงพ่อชา เทียวมาเวียนขอพระของหลวงพ่อจากคุณบรรจง จนเขาต้องพาไปกราบหลวงพ่อที่วัดหนองป่าพง เพื่อให้ไปขอกับหลวงพ่อด้วยตัวเอง
เมื่อกราบขอหลวงพ่อ ปรากฏว่าท่านไม่ให้ ท่านกลับหยิบพระที่คนเขาเรียกว่าพระงั่ง ซึ่งไม่ใช่พระของท่าน (คงมีใครมาถวายไว้) ให้กับเพื่อนคุณบรรจง และบอกว่า
“ของเจ้ามันต้องอันนี้”
เพื่อนคุณบรรจงเสียใจมาก ไม่ได้พระของหลวงพ่อ ก็กลับมาอ้อนวอนขอจากคุณบรรจง จนกระทั่งใจอ่อน มอบให้ไป 1 องค์ (ปลดจากคอ)
ภายหลังเพื่อนคุณบรรจงกลับมารายงานว่า ได้แขวนพระหลวงพ่อชาไปรบกับคอมมิวนิสต์แถบชายแดนอุบลฯ ตัวเขาหลบอยู่ในเบิมกับเพื่อน 2-3 คน มีลูกอาร์พีจี ยิงมาตกกลางเบิมลูกหนึ่ง ระเบิดตูม ทุกคนตายหมด ตัวเพื่อนคุณบรรจงดำปี๋ไปทั้งตัวเพราะเขม่าดินปืน ไม่เป็นอะไรแม้แต่รอยแมวข่วนแต่ว่าพระเครื่องของหลวงพ่อที่แขวนในคอ ละเอียดป่นเป็นผง จึงอ้อนวอนขอพระคุณบรรจงอีก แต่คราวนี้คุณบรรจงไม่ให้
หลวงพ่อโกย
คุณบุญส่ง อุกาพรหม เล่าว่า เรื่องนี้ได้ยินมาจากปากหลวงพ่อ
วันหนึ่งหลวงพ่ออารมณ์ดีเล่าว่า มีจ่าทหารคนหนึ่งได้พระเครื่องรุ่นสุดท้าย พิมพ์ห้าเหลี่ยมเล็ก ปี 2520 ไปเที่ยวงานวัด เกิดมีเรื่องยิงกันโดยที่จ่าทหารนายนี้ไม่เกี่ยวข้องด้วย แต่ว่ามีลูกปืนพุ่งเข้าใส่ เฉียดบั้นเอวจนเสื้อที่รัดรูปขาดไหม้แต่ไม่ถูกผิวหนัง หลวงพ่อจึงถามว่า แล้วเจ้าทำยังไงล่ะ
“ผมก็วิ่งหนี” จ่าทหารบอก
“นั่นแหละ หลวงพ่อโกย” หลวงพ่อว่า
เอาแค่สอบได้
อำพล เจน สมัยเด็กเรียนหนังสือดี ได้เซอร์ติฟิเกตถึง 2 ใบจากโรงเรียนอัสสัมชัญ อุบลฯ พอเข้าโรงเรียนเบญจมมหาราช ปีแรกได้อยู่ห้องคิงส์ ปีที่ 2 เริ่มเกเรก็ร่วงมาห้องบ๊วย ปีที่ 3 ทำท่าจะเรียนไม่รอด
ทุกครั้งที่สอบ อำพล เจน จะไปกราบขอพรหลวงพ่อขอให้สอบได้ที่ดี ๆ ลำดับต้น ๆ ก็ได้ดีมาตลอดตั้งแต่อยู่อัสสัมชัญ เพราะว่าเรียนค่อนข้างดี ครั้นสมัยมาอยู่โรงเรียนเบญฯก็แย่ลงไม่กล้าไปขอพร พอถึงปีสุดท้ายใกล้จะสอบไล่ ม.ศ.3 กลัวตก ก็ไปกราบขอพรหลวงพ่อเหมือนทุกครั้ง คือขอให้สอบได้ที่ดี ๆ
คราวนี้หลวงพ่อบอกว่า
“เอาแค่สอบได้นะ”
ผลสอบออกมาเกือบตก คาบเส้นยาแดงผ่าแปด
ห้ามเลี่ยมทอง
คุณบุญส่ง อุกาพรหม เล่าว่าในโอกาสปีใหม่ปีหนึ่ง คนไปกราบนมัสการหลวงพ่อมากมาย หลวงพ่อแจกพระเกษ คุณบุญส่งก็คลานเข้าไปขอรับบ้าง รับแล้วก็มานั่งอยู่ใกล้ ๆ และได้ยินหลวงพ่อบอกว่า
“เอาไปแล้วก็อย่าไปเลี่ยมทอง แค่พลาสติคก็พอ”
“ทำไมล่ะครับ” มีคนถามท่าน
“เลี่ยมทองแล้วพระจะไม่อยู่ด้วย” หลวงพ่อตอบ
“คนมันชอบเอาทองไปขาย พระก็เลยชอบติดไปกับทอง ไม่ต้องเลี่ยมทองแหละดี พระจะได้อยู่กับตัว”
ข้อห้ามเวลาแขวนพระหลวงพ่อ
มีผู้ได้รับพระเครื่องจากหลวงพ่อแล้วถามท่านว่า พระของหลวงพ่อถืออะไรไหม
“ไม่ถือ” หลวงพ่อว่า “แต่ถ้านอนกับผู้หญิงก็ถืออยู่”
เรื่องนี้ผมได้กราบเรียน หลวงปู่คำพันธ์ โฆษปัญโญ ว่า
พระของหลวงพ่อชาก็เหมือนของหลวงปู่คำพันธ์แหละครับ คือไม่ถืออะไรเลย แต่หลวงพ่อชาว่า ถ้าเป็นผู้หญิงก็ถืออยู่
หลวงปู่คำพันธ์ยิ้ม ๆ แล้วบอกว่า
“ถ้านอนด้วยกันเฉย ๆ ไม่เป็นไร แต่นอนเป็นงานเป็นการ ก็ถอดพระออกเสียหน่อย ละอายพระ”
ให้กลืนลงคอ
มีผู้เล่าให้ผมฟังว่า มีทหารคนหนึ่งได้รับพระเกษจากหลวงพ่อแล้ว หลวงพ่อสั่งว่า
ถ้าถูกข้าศึกจับได้ให้กลืนพระเกษลงใส่ท้องทันที
“ทำไมครับ” ทหารนายนั้นสงสัย
“เดี๋ยวข้าศึกก็เอาพระเจ้าไปเท่านั้น” หลวงพ่อตอบ
สู้ของเจ้าไม่ได้
คุณกมล สินธุเชาวน์ (เหมา) เป็นหัวแรงในการสร้างเหรียญรุ่นแรกของหลวงพ่อ คือเหรียญที่ระลึกงานศพ แม่ชีพิมพ์ ช่วงโชติ โยมแม่ของหลวงพ่อ เหรียญทั้งหมดหลวงพ่อให้เก็บไว้ในกุฏิของท่าน ยังไม่แจก เก็บนานถึง 4 ปี (รายละเอียดมีอยู่ในภาควัตถุมงคล) วันหนึ่งหลวงพ่อไปร่วมงานพุทธาภิเษกที่วัดแห่งหนึ่ง (ขอสงวนนาม) เพราะว่ารับนิมนต์ไปสวดมนต์เย็น ที่นั่น
ความจริงทางวัดแห่งนั้นมากราบนิมนต์ท่านไปนั่งปรกปลุกเสก แต่ท่านไม่รับ จึงเปลี่ยนนิมนต์ไปสวดมนต์เย็นแทน ท่านจึงรับ พอไปถึงวัดปรากฏว่าเขาจัดอาสนะให้ท่านนั่งปรกปลุกเสก ท่านก็ไม่ยอม และเอะอะว่า
นิมนต์ท่านมาสวดมนต์เย็น ท่านก็จะสวดให้ ไม่ใช่ให้มานั่งปรกนี่
ตกลงท่านก็ได้ให้พระฝรั่งรูปหนึ่งขึ้นไปนั่งบนอาสนะนั่งปรกแทน ส่วนท่านนั่งสวดมนต์เย็น
ขากลับท่านให้รถพาไปทางบ้านบุ่งหวาย จะกลับวัดทางด้านนั้น ระหว่างอยู่ในรถท่านพูดกับกมลว่า
“เฮาอยากมาดูว่าเขาปลุกเสกพระอย่างไรหรอก ถึงรับนิมนต์ เห็นแล้วก็จังซั่นล่ะนะ สู้ของเจ้าไม่ได้เนาะ อยูกับเฮามากี่ปีแล้ว 3 ปีแม่นบ่ เฮาสวดให้ทุกวันเลย”
หลังจากนั้นอีก 1 ปี ท่านจึงนำเหรียญออกแจก รวมเวลาที่เหรียญรุ่นนี้อยู่กับท่าน 4 ปีเต็ม ๆ
ขณะที่ท่านพูดนั้นเป็นปี 2520 เหรียญเก็บอยู่กับท่านได้ 3 ปี
ชาตรี โสภณพานิช มาขอเหรียญหลวงพ่อชา
คุณกมล สินธุเชาวน์ เล่าว่า วันหนึ่งมีรถเบ็นซ์มาจอดหน้าบ้าน คนที่มากับรถเบ็นช์คือ คุณชาตรี โสภณพานิช มาพบคุณกมลเพื่อจะขอบูชาเหรียญหลวงพ่อชา คุณกมลจึงมอบให้เป็นที่ระลึกไปคู่หนึ่ง คือเหรียญเงินและทองแดงอย่างละเหรียญ
ผจญมารขอหวย
ลุงเกลี้ยง อุกาพรหม เป็นโยมใกล้ชิดหลวงพ่อที่สุดคนหนึ่ง ออกธุดงค์ร่วมกับหลวงพ่อมากที่สุด ถึงกับมีสัญญากันว่า ถ้าหลวงพ่อมารับเมื่อไหร่ ไม่ว่าจะกำลังทำอะไร แต่งตัวยังไง จะไปกับหลวงพ่อทันที
สมัยหนึ่งหลวงพ่อยังหนุ่มแน่น ปฏิบัติธรรมบำเพ็ญเพียรอยู่ที่ภูกอย บ้านป่าตาว (ปัจจุบันขึ้นกับจังหวัดมุกดาหาร) มีชาวบ้านมาเฝ้าขอหวย ถึงกับขนข้าวปลาอาหารมาหุงหาอยู่กินหน้ากุฏิหลวงพ่อ ซึ่งหลวงพ่อไม่ยอมออกมาภายนอกเป็นเวลาถึง 3 วัน 3 คืน หนักเบาก็ไม่ออกมา ฉัน บิณฑบาตก็ไม่ออกมา ท่านเก็บตัวเงียบไม่ยอมให้พวกขอหวยได้เห็นหน้า
ลุงเกลี้ยงเล่าว่า
ตอนนั้นหลวงพ่ออาพาธหนักด้วย ยอมทนทุกข์เวทนาอยู่ในกุฏิไม่ออกมา เพราะว่าพวกขอหวยมาเฝ้า ท่านถึงกับเอาใบสุทธิมาเผาทิ้ง เพราะคิดว่าจะต้องตายแน่นอน เมื่อตายแล้วไม่ต้องการให้คนอยู่ข้างหลังเดือดร้อนกับท่าน ไม่ต้องรู้จักว่าท่านเป็นใครมาจากไหน มีญาติพี่น้องเป็นใคร
ตายแล้วหมดเรื่องตรงนี้ ว่างั้นเถิด
ลุงเกลี้ยงเล่าว่า หลวงพ่อได้กล่าวว่า
“เออ พอจะตายเข้าจริง ๆ มันสบายแท้ ๆ”
แต่ท่านก็ไม่ตาย
3 วัน 3 คืน ของพวกเฝ้าเอาหวยก็หมดเสบียงอาหาร พวกนั้นจึงลงจากภูกอยกลับไปบ้าน เพื่อเตรียมเสบียงอาหาร มาเฝ้ากันใหม่ จังหวะที่เขากลับไปบ้านหาเสบียง หลวงพ่อก็เผ่นออกจากุฏิหนีพ้นไปได้
หลวงพ่อให้หวย
ตอนหนึ่งที่ป่าตาวอีกเหมือนกัน บ้านโยมในป่าตาวนิมนต์ท่านไปทำบุญบ้าน ลุงเกลี้ยงได้ติดตามไปด้วย เสร็จงานบุญแล้วหลวงพ่อก็กลับอุบลฯ พวกคลั่งหวยก็ตามมาส่ง จะหาโอกาสเอาหวยให้ได้
ท่านออกจากป่าตาวเดินตัดป่าไปบ้านตาดไฮ จนเลยตาดไฮจะเข้าหนองห้าง ลุงเกลี้ยงก็รำคาญเพราะเห็นว่าตามกันไม่ลดละจริง ๆ จึงว่า จะเอาเลขไปทำไมกัน พวกเขาก็ว่า จะเอาไปแทงหวย
“แทงทำไม” ลุงเกลี้ยงซัก
“จะได้เงินมาซื้ออะไรกิน” พวกเขาตอบ
“นี่เขาให้เงินฉันมา 45 บาทไว้เป็นค่ารถกลับอุบลฯ เอาเงินนี่ไปซะ ไม่ต้องเอาหรอกเลข”
“ไม่เอา จะเอาเลข”
ลุงเกลี้ยงยืนยันว่า
“เงิน 45 บาทนี้เอาไปเลย ไม่ต้องมาเซ้าซี้เอาของไม่แน่นอน เงินนี่เห็น ๆ ว่าแน่นอนแล้ว ก็ให้แล้วยังไม่เอาอีกหรือ”
พวกเขาก็ไม่เอา
ลุงเกลี้ยงไม่ว่าอะไร พวกนั้นก็ยังคงเดินตามไม่ลดละ จนกระทั่งถึงต้นสมอกลางนาต้นหนึ่ง หลวงพ่อก็หยุดพักและพูดว่า
“สมัยก่อนธุดงค์ผ่านมาทางนี้ ต้นเสมอต้นนี้แหละ มีเด็กเลี้ยงควายเก็บลูกเสมอมาถวาย 4-5 ลูก หว๊านหวาน เก็บเมล็ดมันเอาปลูกกินที่บ้านเด้อ”
เมื่อถึงหนองข้างแล้ว พวกคลั่งหวยเห็นว่าไม่ได้หวยแน่แล้วก็กลับ ส่วนหลวงพ่อและลุงเกลี้ยงก็ขึ้นรถประจำทางกลับถึงเมืองอุบลฯ
ขณะที่มาถึงหน้าวัดป่าแสนสำราญ อำเภอวารินชำราบ ยังไม่ถึงวัดหนองป่าพง ได้ยินหวยออกพอดี
45
หลวงพ่อหัวเราะ หันมาพูดกับลุงเกลี้ยงว่า
“พวกนั้นคงคิดว่าเราให้หวยเนาะ”
รดน้ำมนต์ไล่ผี
ผมจำไม่ได้ว่าเรื่องนี้คุณกมลหรือคุณชัยสิทธิเป็นผู้เล่า เข้าใจว่าเป็นคุณกมลเล่ามากกว่า ถ้าจำผิดก็ขออภัยคุณชัยสิทธิด้วย
เรื่องมีอยู่ว่า วันหนึ่งตอนบ่าย คุณกมลและเพื่อนนั่งคุยกับหลวงพ่ออยู่ใต้ถุนกุฏิของท่าน ซึ่งปกติเป็นที่รับแขกไปในตัว
ขณะนั้นมีแขกอินเดีย 2 ผัวเมียเดินตรงมาที่กุฏิหลวงพ่อ ฝ่ายผัวก็ส่งเสียงลั่นมาแต่ไกลให้ได้ยินว่า
“ถ้าเธอยังเห็นมันเดินมาด้วยก็เตะมันเสียสิ”
ซึ่งฟังแล้วไม่เข้าใจว่าเป็นอะไร เพราะฝ่ายเมียไม่ได้ตอบ คงมีแต่อาการตื่นกลัว
พอเข้ามาถึงก็เข้ากราบหลวงพ่อแล้วเล่าเรื่องถวายว่า
เมียของตนเห็นว่ามีผีมากวน เป็นผีแม่ชีฝรั่ง เห็นผีตัวนั้นอยู่เคียงข้างตลอดเวลา ไม่เป็นอันกินอันนอน ทำความรำคาญให้กระผมเป็นอันมาก ขอให้หลวงพ่อช่วยด้วย
หลวงพ่อบอกคุณกมลไปตักน้ำมาถังหนึ่ง แล้วท่านก็จุดเทียนทำน้ำมนต์ เสร็จแล้วรดน้ำมนต์ให้แขก 2 ผัวเมียซึ่งก้มกราบนิ่งอยู่เคียงข้างกัน
หลวงพ่อรดน้ำมนต์ให้ฝ่ายเมียก่อน แล้วรดลงตรงที่ว่างระหว่างกลางของสองผัวเมีย แล้วรดให้ฝ่ายผัว
คุณกมลสังเกตเห็นแปลกเข้าอย่างหนึ่ง สะกิดเพื่อนให้ดู หลวงพ่อรดน้ำมนต์ คือเวลาน้ำมนต์ของหลวงพ่อรดแทรกลงระหว่างกลางสองผัวเมียนั้น น้ำมนต์หายไปกลางอากาศ ไม่ตกลงสู่พื้นกุฏิ
คล้าย ๆ กับน้ำมนต์รดอะไรที่ไม่เห็นตัวเข้าอย่างหนึ่ง
เมื่อรดเสร็จแล้วหลวงพ่อให้แขกผู้ผัวเอาน้ำมนต์กลับไปบ้าน ไปเติมใส่น้ำดื่มและน้ำอาบ
แขกสองผัวเมียก็หายเงียบไป ไม่มีใครได้ข่าวอีก
หลายเดือนต่อมา หลวงพ่อต้องการด้ายสำหรับเย็บจีวร ก็สั่งให้คุณกมลไปหาซื้อด้ายมาถวาย คุณกมลหาซื้อด้ายที่หลวงพ่อต้องการทั้งเมืองอุบลฯ ไม่ปรากฏว่ามีขาย
หมดหนทางก็ข้ามมาอำเภอวารินฯ เห็นร้านของแขกขายผ้าร้านหนึ่งก็เข้าไปถามซื้อ
ไม่ทันสังเกตหรอกครับว่าเป็นแขกสองผัวเมีย
แขกผู้ผัวก็ทักทายก่อน เพราะจำคุณกมลได้ ว่า จำเขาได้ไหม เขาเคยไปรดน้ำมนต์กับหลวงพ่อ คุณกมลก็จำได้และนึกอยากรู้เรื่องอยู่แล้ว ได้โอกาสถามว่า เรื่องมันเป็นยังไง
แขกก็เล่าว่า
“เมียผมถูกผีมากวน ผมทำอย่างไรไม่หาย ไปหาใครก็ช่วยไม่ได้สักที คืนหนึ่งผมฝันเห็นหลวงพ่อชา ผมไม่รู้จักท่านมาก่อนนะครับ แต่ก็ฝันเห็นท่านมาบอกว่าให้ไปที่วัดหนองป่าพงจะช่วย ผมก็ไปหาท่านตามความฝัน แปลกใจเหมือนกันว่า ท่านมีตัวมีตนอย่างที่ฝันจริง ๆ”.
“รดน้ำมนต์แล้วหายไหม” คุณกมลซัก
“หายครับ” แขกว่า
“พอกลับมาถึงบ้านเมียผมก็บอกว่า ผีไม่มีมากวนแล้ว หายจนวันนี้”
หลังจากนั้นแขกก็ถามว่า ต้องการอะไรถึงมาที่ร้านเขา พอทราบจุดประสงค์ก็บอกว่า ด้ายที่หลวงพ่อต้องการนั้นมีอยู่ที่ร้านพอดี ตั้งใจจะไปทำอะไรถวายหลวงพ่ออยู่แล้ว ไม่มีโอกาส จึงขอถวายด้ายนี้ทั้งกล่องเลย
เป็นอันได้ด้ายมาถวายหลวงพ่อมากกว่าที่หลวงพ่อต้องการเสียอีก
ลองกับตัวเองสิ
มีคนไปฟ้องหลวงพ่อว่า มีผู้นำพระเครื่องของหลวงพ่อไปลองยิงด้วยปืน หลวงพ่อถามว่า
ลองอย่างไร
เขาบอกว่า
ลองโดยเอาพระเครื่องหลวงพ่อไปแขวนกับต้นไม้แล้วยิง
หลวงพ่อถามว่า ยิงแล้วเป็นยังไง
เขาว่า ยิงออก แต่ไม่ถูกพระ
หลวงพ่อจึงว่า
“ทีหลังให้แขวนไว้กับตัว แล้วยิงใส่ตัวเองสิ มันถึงจะไม่ออก”
ดึงออกจากนรก
จากหนังสือ บุญญฤทธิ์ พระโพธิญาณเถร
หลวงพ่อชา สุภทฺโท วัดหนองป่าพง
เหตุการณ์ต่อไปนี้ได้เกิดขึ้นในระหว่าง พ.ศ. 2500 กว่า ๆ หลังจากวัดหนองป่าพงตั้งขึ้นเป็นการมั่นคงแล้วหลายปี
มีครูคนหนึ่ง (ขอสงวนนาม) ถูกกล่าวหาว่าขโมยพิมพ์ดีดของโรงเรียนที่ได้ทำการสอนอยู่นั้น เขาเสียใจและเจ็บใจมาก ข้อกล่าวหานี้ทำให้ชื่อเสียงเสียหาย ทั้งยังจะทำให้ต้องถูกโทษถึงขั้นออกจากงาน ผู้กล่าวหาเขานั้นก็รู้ตัวอยู่ว่าเป็นใคร คนขโมยจริง ๆ ก็พอจะรู้ว่าเป็นใคร แต่ความผิดมาตกใส่เขาด้วยการป้ายความผิดให้อย่างน่าขยะแขยงที่สุด
เขาไม่มีทางจะแก้ไขแก้ตัวให้พ้นผิดที่ไม่ผิดนี้ไปได้ จึงเกิดความแค้นใจอย่างเหลือระงับและผูกพยาบาทอาฆาตผู้กล่าวหาเขาไว้ ถึงกับตั้งใจแน่นอนว่าจะต้องตายกันไปข้าง
เขาเตรียมปืนไว้กระบอกหนึ่ง
ภรรยาของเขาทราบความรุ่มร้อนใจของสามีได้ดี ตนเองก็กลัดกลุ้มไปด้วย ไม่รู้จะช่วยคลายทุกข์ให้สามีได้อย่างไร ยิ่งได้เห็นสามีเอาปืนออกมาใส่ลูกกระสุน ก็ยิ่งตกใจทำอะไรไม่ถูก
ด้วยเหตุที่ภรรยาของครูคนนี้เป็นผู้ฝักใฝ่ในทางธรรมอยู่มาก เคยไปกราบนมัสการฟังเทศน์หลวงพ่อชาบ่อย ๆ จนมีความเลื่อมใส แต่สามีของเธอไม่เคยรู้จักหลวงพ่อชา ไม่เคยเห็นหน้า ไม่เคยสนใจอะไรทั้งสิ้น ถ้าเขาเป็นผู้มีธรรมอยู่บ้าง เรื่องกลุ้มใจนี้คงไม่ถึงกับจะทำให้ต้องตัดสินใจจะไปฆ่าคนที่แสนโกรธ ธรรมะคงพอบรรเทาได้ด้วยลำพังตัวเขาเอง
ผู้เป็นภรรยามองไม่เห็นหนทางจะเปลี่ยนใจสามีได้ แต่มองเห็นวิธีขัดขวางเขาไว้ได้ชั่วขณะ จึงขอร้องให้สามีไปกราบหลวงพ่อชาเสียก่อน เมื่อกราบแล้วจะไปฆ่าใครก็ตามใจ จะไม่ห้ามเลย ขอให้ทำตามที่ภรรยาขอร้องเป็นครั้งสุดท้ายก็ได้ ขอให้เห็นแก่เธอเถิด
ผู้เป็นสามีจึงกล่าวว่า เพื่อเห็นแก่ภรรยา จะยอมไปกราบหลวงพ่อชาตามที่ขอร้อง และหลังจากนั้นอย่ามาห้ามเสียให้ยากอีกเป็นอันขาด
คืนนั้นเป็นคืนวันเพ็ญพอดี รถของสามีภรรยาครูคู่นี้เดินทางมุ่งหน้าสู่วัดหนองป่าพง พร้อมด้วยเพื่อนร่วมทางรวมเป็น 9 คน นอกจากภรรยาของครูผู้กำลังมีไฟพยาบาทเผาใจแล้ว คนอื่น ๆ ทั้ง 8 คนเป็นผู้ที่ไม่เคยมาวัดหนองป่าพงทั้งสิ้น ทุกคนไม่เคยรู้จักหลวงพ่อชามาก่อน
รถแล่นมาถึงกลางทุ่งระหว่างทางก็เกิดติดหล่ม
ดังที่ได้กล่าวมาแล้วว่า วัดหนองป่าพงสมัยสามสิบปีก่อน การเดินทางไปมายากลำบากที่สุด ถ้าเป็นหน้าฝนบางทีต้องใช้เวลาร่วม 3 ชั่วโมงสำหรับระยะทางเพียงแค่ 8 กิโลเมตรเท่านั้น เดี๋ยวนี้ใช้เวลาเดินทางไม่เกิน 10 นาทีก็ถึง
คนแข็งแรงทุกคนในรถช่วยกันนำรถขึ้นจากหล่มสุดกำลังแล้ว ก็ไม่สำเร็จ ไม่รู้จะทำอย่างไรดี ข้างนอกก็มีแต่ความมืด ไม่มีบ้านเรือนผู้คนอยู่ใกล้ ๆ พอได้อาศัยขอกำลังมาช่วยเหลือ ความท้อแท้ใจเกิดขึ้นกับทุกคน เพราะหมดทางที่เอารถขึ้นจากหล่มได้
ใครคนหนึ่งบ่นขึ้นลอย ๆ ว่า
“ถ้าหลวงพ่อเก่งจริงอย่างที่เขาเล่าลือ ทำไมไม่มาช่วยให้รถขึ้นจากหล่ม”
พอบ่นไปได้สักครู่ ทุกคนมองเห็นพระรูปหนึ่งเดินส่องไฟฉายตรงมาทางด้านหน้ารถภรรยาครูจำได้ อุทานว่า
“หลวงพ่อมา ไปช่วยรับย่ามที”
ครูคนนั้นรีบลงจากรถวิ่งไปหาพระที่ส่องไฟฉายซึ่งอยู่ห่างจากรถประมาณ 10เมตร แล้วร้องว่า
“หลวงพ่อส่งย่ามให้ผมจะถือให้”
คุณอำพร (ร้านอำพรพานิช อ.วารินฯ) ได้เตือนคนขับรถว่า
“ลองติดเครื่องรถอีกทีซิ เผื่อจะขึ้นจากหล่ม จะได้รับหลวงพ่อไปวัดด้วยกัน”
คนขับรถก็ติดเครื่อง และนำรถขึ้นจากหล่มได้ทันที
ส่วนครูคนนั้นพอวิ่งไปหาพระที่มาปรากฏตัวพร้อมด้วยไฟฉาย กลับเห็นว่าท่านเดินหนีห่างออกไป เขาก็วิ่งไล่มาจนถึงต้นตะแบก พระรูปนั้นก็หายลับไป พอดีกับรถที่ติดหล่มตามมาทัน จึงรับครูขึ้นรถเดินทางต่อจนถึงวัด
เมื่อถึงวัดแล้วทุกคนเดินตรงไปยังศาลาโรงอุโบสถซึ่งพระสงฆ์กำลังทำสังฆกรรมอยู่ในนั้น ข้างนอกศาลามีญาติโยมนั่งฟังพระสงฆ์สวดปาฏิโมกข์อยู่หลายคน
พวกที่เพิ่งมาถึงกระซิบถามโยมคนหนึ่งที่นั่งฟังปาฏิโมกข์อยู่ข้างนอก
“หลวงพ่อมาถึงหรือยัง”
โยมที่ถูกถามทำท่างง ๆ
“เปล่านี่ หลวงพ่อไม่ได้ไปไหน ท่านอยู่ในศาลานั่นไง”
“ไม่มั้ง ” คนหนึ่งเถียง
“หลวงพ่อออกไปรับพวกผม ท่านยังส่องไฟฉายดูรถพวกผมเลย ”
“หลวงพ่อจะไปไหนได้ยังไง ถ้าท่านออกไปก็ต้องรู้ว่าท่านออกไป นี่ท่านนั่งอยู่กับพระในศาลาสวดปาฏิโมกข์ตั้งนานมาแล้ว ”
“ดูซิ ท่านมาหรือยัง” พวกมาใหม่ยังยืนกรานและบอกกันเอง
ผู้กองสมบุญ บุญญรังสรรค์ นั่งอยู่ตรงนั้นพอดีและได้ยินข้อสนทนาทั้งหมดก็หันมากล่าวกับคนขับรถว่า
“เดี๋ยวก่อน คุณเคยมาที่นี่ไหม” ”
“ไม่เคยครับ” คนขับรถตอบ
“เคยรู้จักหลวงพ่อไหม”
“ไม่ ครับ”
“ที่ว่าหลวงพ่อไปรับพวกคุณนั้นจำได้ไหมว่าหลวงพ่อเป็นพระองค์ไหน”
“จำได้” คนขับรถรับรอง
“มีพระอยู่ในศาลาหลายรูป คุณเข้าไปกับผมแล้วชี้ให้ดูทีว่าองค์ไหนที่คุณเห็นว่าไปรับพวกคุณ ”
คนขับรถชี้ตัวหลวงพ่อได้ถูกต้องจริง ๆ และยังย้ำว่าหลวงพ่อได้ส่องไฟมาที่รถ สามารถเห็นท่านได้ชัดเจนที่สุด
เกิดเป็นเรื่องแปลกใจแก่ทุกคน
หลังจากนั้นหลวงพ่อได้เทศน์โปรดคณะผู้มาใหม่ ข้อใหญ่ใจความในเทศน์ ได้ปลอบประโลมและบรรเทาความโกรธแค้นและพยาบาทของครูคนนั้นจนผ่อนคลายไปได้
เมื่อกลับจากวัดในคืนนั้นแล้ว ครูผู้พยาบาทก็กลับใจไม่คิดจะฆ่าใคร
ในที่สุดก็กลายมาเป็นลูกศิษย์ของหลวงพ่อตั้งแต่นั้นมา
นี่คือ “ฤทธิ์” ที่ใช้เพื่อโน้มน้าวคนเข้าสู่พระศาสนา
ภายหลังมีผู้สังเกตเห็นหลวงพ่อในเวลาทำสังฆกรรมในศาลา เล่าว่า
ตอนหนึ่งหลวงพ่อนั่งหลับตาลงแล้วยกมือขึ้นป้องหน้า มองไปทางทิศตะวันออก ซึ่งเป็นทิศด้านหน้าวัด สักครู่ใหญ่ก็เอามือลง พระก็สวดปาฏิโมกข์ไปเรื่อย ๆ ไม่มีอะไรผิดปกติ นอกจากนี้
นายหนูกลับใจ
จากหนังสือ บุญญฤทธิ์ พระโพธิญาณเถร
หลวงพ่อชา สุภทฺโท วัดหนองป่าพง
ผมไม่เคยรู้จักหรือมีความสัมพันธ์กับนายหนูเป็นการส่วนตัว แต่ก็รู้เรื่องของนายหนูได้ดีเท่า ๆ กับคนอื่น เนื่องจากว่านายหนูดูเหมือนจะเป็นผู้ เดียวเท่านั้นที่เป็นปฏิปักษ์กับหลวงพ่อชาอย่างชัดเจนที่สุด
คนอื่นที่ไม่เห็นด้วยกับแนวทางปฏิบัติของหลวงพ่อ ก็อาจรู้สึกต่อต้านอยู่ในใจ ไม่ถึงกับแสดงอาการออกมาสู่ภายนอกอย่างเด่นชัดนัก โดยมากก็เฉยอยู่ เห็นด้วยหรือไม่เห็นด้วยก็อยู่ข้างใน ส่วนข้างนอกดูเรียบร้อยดี ไม่มีกิริยา ผิดกับนายหนู นั้นแสดงออกอย่างไม่จำเป็นต้องอำพรางความรู้สึกนึกคิดของตนเอง ว่ามีต่อหลวงพ่อชาอย่างไร จึงนับได้ว่าเป็นบุคคลพิเศษคนหนึ่งที่ใคร ๆ ก็กล่าวขวัญถึง
นายหนูมีชื่อจริง ๆ ว่า หนู ศิริมา เป็นชาวบ้านก่อ บ้านเดียวกันกับหลวงพ่อชา ปัจจุบันอายุ 75 ปี เป็นคนขี้เหร่ ใบหน้ามีรอยปรุพรุนอยู่ทั่วไป จึงมีผู้เรียกว่า “หนูผี” อีกชื่อหนึ่ง เดิมเป็นคนไม่มีศาสนา ไม่เคยเชื่อว่าศาสนาเป็นของมีจริง ศาสนาคือเรื่องเหลวไหลที่มนุษย์สร้างขึ้นมาลวงกันเอง
ก่อนที่นายหนูจะเชื่อว่าศาสนาเป็นเรื่องโกหก นายหนูได้ศึกษาค้นคว้าปรัชญาของศาสนาต่าง ๆ มามากแล้วเกือบทุกศาสนา ไม่ว่าคริสต์, อิสลาม, พราหมณ์ หรือแม้แต่พุทธ ที่เป็นเช่นนี้เพราะว่า นายหนูเป็นคนไม่เคยเชื่ออะไรง่าย ๆ และออกจะเป็นผู้รู้จักใช้เหตุใช้ผลของตนเองสำหรับตัดสินว่าอะไรจริงไม่จริง อะไรเชื่อได้และเชื่อไม่ได้ ในที่สุดก็สรุปแก่ตนเองว่า ศาสนาเป็นเรื่องมดเท็จ ทั้งนั้น
นายหนูเคยบวชในบวรพุทธศาสนามาครั้งหนึ่ง บวชไปตามประเพณีของผู้ชายไทย บวชแล้วก็ไม่ทำให้รู้หรือเห็นว่าพุทธศาสนาเป็นของดีวิเศษอย่างไร พุทธศาสนาก็เหมือนศาสนาทุกศาสนาในโลก เหลวไหลไม่ได้ความเหมือนกัน
“ถ้าหากพุทธศาสนาดีจริง ทำไมประเทศไทยจึงมีผู้นับถือศาสนาหลายศาสนานัก”
นายหนูคิดเห็นเช่นนี้ตลอดมา เมื่อพบเห็นนักบวชแต่ละศาสนา และมีโอกาสได้สนทนาด้วยเมื่อไหร่ นายหนูมักเข้าไปเบี้ยวนักบวชเหล่านั้นเสมอ และด้วยเหตุที่เป็นคนพูดเก่ง คล่องตัว นักบวชเหล่านั้นมักหงายท้องไปตาม ๆ กัน เนื่องจากว่า จะถกเถียงเอาชนะนายหนูได้ยาก
นายหนูเคยได้พบพระกรรมฐานรูปหนึ่ง ปักกลดอยู่แถวสะพานรถไฟ ระหว่างสถานีวารินชำราบ (อุบลฯ) กับสถานีบุ่งหวาย สองสถานีมีระยะห่างกันประมาณ 9 กิโลเมตร นายหนูเข้าไปกราบสนทนาด้วย และได้โต้กันกลางแดดเปรี้ยงเป็นเวลานาน ผลสุดท้ายพระกรรมฐานรูปนั้นก็หมดทางจะแก้ข้อสงสัย หรือให้ความกระจ่างแก่นายหนูได้ จึงออกปากชวนให้ไปด้วยกัน เพื่อจะได้รู้เองเห็นเอง ด้วยตัวเอง จะดีกว่าจะให้ท่านพูด หรือบอกให้ฟัง แต่นายหนูกลับตอบว่า
“ผมขอให้ท่านพูดมาเพื่อให้เข้าใจเท่านั้นก็พอ แต่ท่านแก้ความสงสัยไม่ได้ ก็ไม่จำเป็นที่ผมจะต้องไปกับท่าน”
เลยต่างคนต่างแยกจากกัน
นายหนูก็ยังคงอยู่อย่างคนไม่เชื่อในศาสนาใดๆ เรื่อยมา
หลายปีต่อมา หลวงพ่อชาได้เดินทางกลับมาเยี่ยมบ้านเกิดครั้งแรก โดยเข้ามาพักในป่าช้าบ้านก่อ ซึ่งเป็นคนละที่กับป่าพงที่ได้กลายมาเป็นวัดหนองป่าพงในปัจจุบัน เมื่อมาพักที่ป่าช้าบ้านก่อแล้ว พวกชาวบ้านที่รู้ ข่าวก็พากันไปกราบและฟังธรรมะจากท่าน ผู้ที่ฟังแล้วก็กลับมาเล่าให้ผู้ที่ไม่ได้ไปฟังอีกทอดหนึ่ง
นายหนูอยู่ในกลุ่มที่ไม่ได้ไปฟัง แต่ก็สรุปใจความจากผู้ไปฟังมาแล้วได้ว่า
“คนทุกคนเกิดมาต่างมีความหลง ถ้ายังอยู่ครองเรือนแล้วไม่ว่าหนุ่มหรือแก่หลงทั้งนั้น”
นายหนูจึงคิดว่า ระหว่างนายทุนกับพระอาจารย์ชาใครหลงกันแน่ และใครจะหลงมากกว่าใคร ในเมื่อคนทุกคนล้วนมีความอยากกันทั้งนั้น ใครบ้างที่ไม่อยาก
“อาจารย์ชานั่นแหละตัวหลง มีความเห็นผิดเอามาก ๆ อีกด้วย” นายหนูคิดอย่างนั้น
สองปีให้หลัง คุณแม่พิมพ์ และผู้ใหญ่ลา โยมแม่และโยมพี่ชายได้ตามไปนิมนต์หลวงพ่อให้กลับมาอยู่ที่บ้านเกิด ตอนนั้นอยู่ในราวเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2497 เข้าใจว่าหลวงพ่อกำลังพำนักอยู่ที่วัดป่าตาว อ. คำชะอี จ.มุกดาหาร
เมื่อหลวงพ่อชารับนิมนต์และเดินทางมาพักที่ป่าพงที่ได้กลายมาเป็นวัดในทุกวันนี้แล้ว พวกชาวบ้านได้พากันไปช่วยปลูกกุฏิที่พักถวาย นายหนูก็ไปช่วยปลูกกับเขาด้วย แม้ว่าจะไม่ได้มีความเลื่อมใสแต่อย่างใด หากแต่เพราะขัดเพื่อนชวนไม่ได้ และตนเองก็เป็นช่างไม้อีกด้วย จึงเป็นอันหมดทางปฏิเสธ
เย็นวันหนึ่งคุณแม่พิมพ์ได้บอกแก่นายหนูว่า หลวงพ่อชากำลังคอยอยู่ ไม่ทราบว่ามีธุระอะไร นายหนูก็ไปกราบนมัสการหลวงพ่อโดยไม่ขัดขืน เมื่อกราบแล้วเงยหน้าขึ้น หลวงพ่อก็พูดโต้ง ๆ ออกมาทันที
“นายหนูมีความเห็น และความเข้าใจในศาสนาอย่างไรให้พูดกันอย่างเปิดอก”
แต่นายหนูดูจะยังมีความเกรงใจหลวงพ่อชาอยู่บ้าง จึงหันไปสนทนาธรรมอื่น ๆ แทน เช่นเรื่องของกุศล อกุศล และข้อธรรมต่าง ๆ เท่าที่จะนึกขึ้นมาคุยได้ หลวงพ่อก็เมตตาอธิบายให้ฟังทั้งหมด
การสนทนาธรรมครั้งแรกระหว่างนายหนูกับหลวงพ่อชาไม่ได้เป็นการสนทนากันอย่างง่าย ๆ พื้น ๆ หรือสั้น ๆ แต่เป็นมหกรรมสนทนากัน เพราะว่าใช้เวลาสนทนากันทั้งคืนยันรุ่งของวันใหม่จึงได้แยกจากกัน
ถึงอย่างนั้นเรื่องคุยกันในคืนวันนั้นก็ยังไม่เข้าหัวของนายหนูสักเท่าไหร่
ปีนั้นทั้งปี นายหนูไม่มาเหยียบวัดหนองป่าพงอีกเลย
ปีต่อมา (พ.ศ. 2498) พวกชาวบ้านกล่าวหาหลวงพ่อชาว่าท่านหวงน้ำ คือไม่ยอมให้ชาวบ้านทั้งหลายเอาครุลงตักน้ำในบ่อน้ำของวัด
ครุก็คือภาชนะสานด้วยไม้ไผ่เป็นรูปอย่างถังน้ำแล้วยาด้วยชันเพื่อให้ขังน้ำได้ โดยน้ำไม่รั่ว
นายหนูได้ยินก็เป็นฟืนเป็นไฟขึ้นมาทันที
“พระอะไรกัน แค่น้ำในบ่อก็หวง ทีข้าวปลาอาหารของชาวบ้านกลับบิณฑบาตได้ทุกวัน” นายหนูว่า
“ยังงี้ไม่เข้าท่าว่ะ จะต้องไปถามดู ไม่ได้เรื่องยังไงจะไล่ให้หนีไปจากที่นี่”
นายหนูเดินบุกโครม ๆ เข้าไปจนถึงกุฏิหลวงพ่อชาอย่างปั้นปึ่ง
“เขาว่าท่านหวงน้ำ”
“หวงยังไง” หลวงพ่อสงสัย
“ท่านไม่ยอมให้ชาวบ้านเข้ามาอาศัยตักน้ำในวัดไปใช้” นายหนูแจ้งข้อหา
“อ้ออย่างนั้นหรือ” หลวงพ่อพยักหน้า “ที่ห้ามน่ะ ห้ามไม่ให้เอาครุมาตักน้ำในบ่อของวัดหรอก เอาครุขังปลาขังเขียดมาตักน้ำดื่มน้ำใช้ของพระ มันเกิดมลทินแก่น้ำ ทำให้ผิดระเบียบของสงฆ์ ถ้าใช้ครุหรือถังที่สะอาดตักใครจะไปห้าม”
นายหนูจึงได้ข้อคิดในทันใดได้ยินอะไรอย่าเพิ่งเชื่อ ต้องรู้เห็นด้วยตาหูของตนเองเสียก่อนจึงค่อยเชื่อ
“มีอะไรก็ให้พูดกันอย่างเปิดอก” หลวงพ่อกล่าวซ้ำเหมือนที่ได้กล่าวเมื่อปีที่แล้ว
“พูดเปิดอกก็ได้ แต่กลัวว่าท่านจะโกรธ” นายหนูแย๊ปนำ
“รับรองไม่โกรธ” หลวงพ่อยืนยัน “พูดมาเถอะ พูดตามสบาย”
“ที่เคยว่าพวกผมหลงผิดนั้น ผมว่าอาจารย์ก็หลงผิดเหมือนกัน จะหลงผิดมากกว่าเสียด้วย เพราะศาสนาไม่มีจริง เป็นเรื่องที่คนสมมุติขึ้น แต่งขึ้น ทุกอย่างมันเป็นสมมุติทั้งนั้น เช่นควาย เราก็สมมุติเรียกมันว่า ควาย จะเรียกว่าหมาก็ได้ ไก่ก็ได้ หมูก็ได้ มันจะมาว่าอะไร คน สัตว์ วัตถุทุกอย่างก็สมมติกันเอาเองทั้งนั้น พระพุทธเจ้ากับศาสนาก็สมมติกันขึ้นมา ไม่มีตัวตนหรอกครับ”
นายหนูได้โอกาสร่ายยาวและหลวงพ่อยังคงนั่งฟังเงียบ ๆ
“อย่างอาจารย์นี่ผมสงสัยว่าทำไมจึงต้องกลัวบาป ถึงกับหนีเข้าป่าเข้าดง ทรมานร่างกายให้ลำบากไปเปล่า ๆ ปลี้ ๆ ผมไม่เชื่อเลยว่าบาปบุญมีจริง เป็นเรื่องหลอกเด็กเท่านั้น อาจารย์อยู่ตามวัดบ้านทำไป อยู่ไปเหมือนพระอื่นก็พอแล้ว จะเข้าป่าทำไม ไม่ก็เลือกทางที่ดีกว่านั้น คือสึกออกมารู้รสกามและรับความสุขอย่างพวกผมดีกว่าอยู่อย่างทรมานแก่ตนเอง”
หลวงพ่อชายังคงนั่งอยู่ นายหนูรู้ สึกว่าตนเป็นต่อแล้วจึงรุกฆาต
“ผมมีความเห็นอย่างนี้แหละ อาจารย์ล่ะ เห็นเป็นไง.
“คนแบบโยมนี่พระพุทธเจ้าท่านทิ้ง” หลวงพ่อกล่าว “พระพุทธเจ้าตรัสว่าโปรดไม่ได้ เหมือนดอกบัวในตม”
“ อ้าว ”
“ถ้านายหนูไม่เชื่อเรื่องบาปและบุญ ทำไมไม่ไปลักทรัพย์เขา ปล้นฆ่าเขาล่ะ”
“ผมกลัวว่ามันบางทีมันอาจจะมีมั่งก็ได้” นายหนูอึกอัก
“อาตมาประพฤติอย่างนี้ปฏิบัติอย่างนี้ ถ้าบาปไม่มี บุญไม่มี ก็เสมอทุนไม่ได้กำไร แต่ถ้าบาปมี บุญมี อาตมาก็จะได้กำไร” หลวงพ่ออธิบาย “คนหนึ่งขาดทุนกับได้กำไร อีกคนหนึ่งเสมอทุนกับได้กำไร ใครจะดีกว่ากัน”
“ไอ้เรื่องบาปเรื่องบุญนี่ผมปวดหัวมานานแล้ว จะเชื่อว่ามันไม่มีก็ยังไม่แน่ใจเสียทีเดียว แต่ถ้ามันไม่มีจริง อาจารย์จะให้ผมทำยังไง”
“ทำยังไงก็ได้”
“งั้นถ้าผมตาย และรู้ว่าบาปบุญไม่มี ผมจะไล่เตะท่านนะ”
“ได้” หลวงพ่อรับคำ “ข้อสำคัญต้องละบาปบำเพ็ญบุญจริง ๆ ก็แล้วกัน”
“นิมนต์อาจารย์เทศน์โปรดผมด้วย” นายหนูอ่อนข้อลง
“คนเห็นผิดอย่างนี้โปรดไม่ได้” หลวงพ่อเมิน
“คนในโลกนี้ใครล่ะจะมีวิชาความรู้ เป็นเลิศกว่าคนทั้งมวล พระพุทธเจ้าใช่ไหมครับ ถ้าพระพุทธเจ้าเลิศจริง ประเสริฐจริง อาจารย์เป็นศิษย์พระพุทธเจ้าต้องเทศน์โปรดผมได้ ผมเป็นศิษย์พระยามาร แต่ศิษย์พระพุทธเจ้าเทศน์โปรดไม่ได้ พระพุทธเจ้าก็โง่กว่าพระยามารน่ะซี่”
หลวงพ่อนั่งอยู่ครู่หนึ่งจึงกล่าวว่า
“งั้นจงตั้งใจฟังธรรมสักสองข้อ”
“เชิญเลยครับ”
“เรื่องที่ครูบาอาจารย์สอนมาทั้งหมดนั้นไม่เชื่อใช่ไหม”
“ ใช่ ครับ
“โยมเป็นช่างไม้ใช่ไหม”
“ ใช่ ครับ
“เคยตัดไม้ผิดไหม”
“เคยครับ”
“เรื่องทั้งหมดที่ผ่านมาเคยคิดถูกทำถูกหมด หรือว่าเคยคิดผิดทำผิดเหมือนกัน”
“ถูกก็มีผิดก็มี”
“ตนเองยังเชื่อไม่ได้เสียแล้ว เพราะมันยังสามารถพาให้ทำผิดคิดผิด พูดผิดก็ได้ นี่เป็นข้อที่ 1 ” หลวงพ่อกล่าว
“ต่อไปข้อที่ 2 อย่าเป็นคนคิดมาก พูดมากเท่านั้นแหละ”
ปีนั้นทั้งปี นายหนูไม่เคยมากราบหลวงพ่อชาอีกเลย แต่คำพูดของหลวงพ่อกลับเหมือนคำสาป คอยสะกิดใจนายหนูอยู่ตลอดทั้งปี เรื่องความคิดที่ถูกห้ามเอาไว้ ก็ยังคงเผลอคิดไปเรื่อยไม่มีทางจะสิ้นสุดลงได้เลย เป็นเหตุให้ตามเห็นความคิดของตนเองตลอดมา
ปีที่ 3 พ.ศ. 2500 นายหนูกลับมาหาหลวงพ่อชาและถามว่า
“การเข้าถึงพระรัตนตรัยจะต้องทำอย่างไร”
“ไม่ยาก ไปหาดอกไม้ธูปเทียนมาบูชาและกล่าวคำสัตย์ปฏิญาณจะเข้าถึงพระรัตนตรัย รับศีล 5 ไปปฏิบัติ เลิกมงคลตื่นข่าว จะเชื่ออะไรต้องเชื่ออย่างมีเหตุผล ไม่เชื่องมงาย และให้ละทิฏฐิมานะออกเสียด้วย”
คืนวันนั้น หลวงพ่อได้เทศน์โปรดนายหนูจนเที่ยงคืนตรง
เลิกเทศน์แล้วหลวงพ่อก็ให้นายหนูไปนอนที่ใต้ต้นไม้กลางลานวัด ที่นั่นมีแคร่ไม้ไผ่อยู่อันหนึ่ง
รุ่งเช้าหลวงพ่อถามว่า
“เป็นไงนอนสบายดีไหม”
“ไม่เป็นอันนอนทั้งคืนเลยครับ”
“ทำไมล่ะ”
“ผมฝันคล้าย ๆ กับว่า อาจารย์ทำให้แคร่ผมลอยไปทั่วทั้งบริเวณวัด ลอยไปไม่มีที่จะวางแคร่ลงได้ พอวางลง ก็วางบนตัวสามเณร มองเห็นสามเณรนอนอยู่ใต้แคร่ ต่อมาก็คันคายไปทั้งตัวไม่เป็นอันหลับอันนอน”
“เอาเถอะ จะนอนบนหัวสามเณรก็ตามใจ” หลวงพ่อว่า
นายหนูฟังแล้วก็งง ๆ
ต่อมาอีก 5-6 วัน ในบ้านของนายหนูก็หาความสุขไม่ได้ทั้งลูกทั้งเมีย ดูร้อนรุ่มทุรนทุรายโดยไม่รู้สาเหตุ วัวควายใต้ถุนบ้านก็แตกตื่นตกใจอะไรไม่ทราบ เป็นเรื่องวุ่นวายแปลก ๆ ที่หาเหตุไม่พบ
แต่เนื่องจากว่านายหนูเป็นคนเรียนวิชาอาคม ที่เรียกว่าวิชานอก หรือเดรัจฉานวิชามาโดยตลอด ดังนั้นบรรดาญาติพี่น้องของนายหนู จึงลงความเห็นว่า ที่มีเหตุวุ่นวายยุ่งเหยิงหาความสุขสงบไม่ได้อย่างเมื่อก่อนนั้น เป็นเพราะนายหนูไปเรียนวิชาอาคมมาจากหลวงพ่อชา
“ไม่ได้เรี๊ยน ไม่ได้เรียน” นายหนูเถียง
“อ้าว งั้นทำไมมันร้อนกันทั้งบ้านทั้งเรือนยังงี้เล่า”
“ฉันแค่รับศีลและรับเอาพระรัตนตรัยเท่านั้นเอง”
“นั่นแหละ เพราะอันนี้แน่ ๆ” ญาติของนายหนูสรุป
“เลิกเสียนะที่รับมาน่ะ เอาไปคืนท่านซะ”
แต่นายหนูไม่คืนศีล 5 และพระรัตนตรัย ตั้งใจมั่นคงเด็ดเดี่ยวจะถือต่อไปไม่สิ้นสุด
ไม่ช้าเรื่องร้อนรนวุ่นวายก็ค่อยหายไป ความสุขสงบก็กลับคืนมาสู่บ้านอีกครั้งหนึ่ง
ทำไมจึงมีเรื่องเช่นนี้เกิด
ผมมีทางอธิบายได้ทางเดียวว่า เดิมนายหนูเป็นคนมีวิชาอาคม เรียกอย่างชาวบ้านก็คือ “เล่นของ” เมื่อนายหนูรับเอาของใหม่เข้ามายึดถือ ซึ่งก็คือพระรัตนตรัยและศีล 5 ของเก่าก็เกิดแรงต้าน ไม่ว่าจะเป็นวัตถุสิ่งของอะไรก็ตาม ที่สำเร็จฤทธิ์โดยวิชานอกพระพุทธศาสนา ซึ่งนายหนูนำเข้ามากราบไหว้บูชาในบ้านก็ล้วนแต่ออกแรงออกฤทธิ์ต้านทั้งนั้น เลยเป็นเรื่องร้อนรนวุ่นวายในบ้านไปพักหนึ่ง แต่ในที่สุดของเก่าเหล่านั้นก็เสื่อมไป เรื่องก็กลับมาสงบสุขเหมือนเดิม
ผมเคยถามหลวงปู่อีกองค์หนึ่งที่ผมเคารพยิ่งเท่า ๆ กับหลวงพ่อชาว่า
“วัตถุมงคลของครูบาอาจารย์องค์หนึ่ง เอาไปถวายให้อีกองค์เป่าช้ำเข้าไป พุทธคุณเดิมจะเปลี่ยนไปหรือไม่อย่างไร”
“ไม่เปลี่ยน”
“แล้วอย่างที่ผมมักได้ยินว่าวัตถุมงคลนั้นอ่อนกว่านี้หรือแรงกว่าโน้นล่ะครับ”
“อันนี้ขึ้นอยู่กับพลังจิตของผู้อธิษฐานวัตถุมงคลนั้น ๆ ให้เป็นมงคล” หลวงปู่ว่า
“ดูกระโถนใบนี้สิ ถ้าน้ำยังไม่เต็มก็สามารถเติมน้ำให้เต็มได้ แต่ถ้าน้ำเต็มกระโถนอยู่แล้ว น้ำใหม่ที่เติมเข้าไปจะล้นออกมาเปียกสิ่งของอื่น ๆ ภายนอกกระโถน จิตของพระอรหันต์เท่านั้นที่เต็มเปี่ยมอยู่อย่างนั้น ไม่มีเกินกว่าหรือน้อยกว่า เมตตาที่ล้นออกจากกระโถนก็จะแผ่ไปถึงสรรพสัตว์ทั้งหลายไปเอง ข้อที่ว่าเมื่อเสกช้ำลงไปแล้วจะเปลี่ยนหรือไม่นั้น ถ้าเป็นพุทธคุณแล้วไม่เปลี่ยน แต่ว่าเป็นวิชานอกหรือเดรัจฉานวิชาแล้วจะเปลี่ยนทันทีเมื่อพบพุทธคุณ”
ผมคิดว่าคำอธิบายนี้คงใช้ได้สำหรับกรณียุ่งเหยิงอลหม่านในบ้านนายหนูที่ได้เกิดขึ้นดังกล่าวมา
อย่างไรก็ตาม นายหนูนอกจากจะไม่เลิกเข้าถึงพระรัตนตรัยและถือศีล 5 แล้ว ยังเพียรปฏิบัติธรรมอย่างจริงจัง และประพฤติปฏิบัติเช่นนี้มาตลอดจนทุกวันนี้
แต่เดิมเรียกว่า “หนูผี” พอมาคลุกคลีกับวัดก็เป็น “หนูดี” ต่อมาได้เป็นคนดูแลจัดการเรื่องการก่อสร้างในวัดก็เป็น “หนูสร้าง”
จากปฏิปักษ์มาเป็นผู้พิทักษ์
ไม่อาจบอกได้หรือวัดใจกันได้ ว่านายหนูรักและศรัทธาหลวงพ่อชาน้อยกว่าคนอื่นหรือเปล่า
พ่อพ่วงสิ้นใจ
จากหนังสือ บุญญฤทธิ์ พระโพธิญาณเถร
หลวงพ่อชา สุภทฺโท วัดหนองป่าพง
ก่อนอื่นควรทราบว่าพ่อพ่วง แม่แตง สมหมาย สองสามีภรรยาผู้ชรานี่เป็นผู้มีส่วนสำคัญยิ่งในการอุปถัมภ์บำรุงพระภิกษุสามเณรวัดหนองป่าพง มาตั้งแต่สมัยแรกเช่นเดียวกับอุบาสกอุบาสิการุ่นเก่าทุก ๆ คน
พ่อพ่วงเคยบวชปฏิบัติธรรมกับหลวงพ่อ 1 พรรษา สึกออกมาแล้วก็ยังคงเป็นผู้รักษาศีล ฟังเทศน์ฟังธรรมอยู่ในวัดหนองป่าพงตลอด ไม่หนีหายไปไหน พ่อพ่วงเคารพหลวงพ่ออย่างแท้จริง และหลวงพ่อก็มีเมตตากรุณาต่อพ่อพ่วงอย่างแท้จริงเช่นกัน ถึงกับพ่อพ่วงได้ถวายร่างกายแด่หลวงพ่อตั้งแต่ก่อนตายหลายปี
“ถ้าผมตายขอถวายโครงกระดูกแก่ท่านอาจารย์ สำหรับเอาไปแขวนให้คนพิจารณาสังขารมนุษย์ ขอให้มารับศพผมและจัดการศพผมภายในวัดหนองป่าพงนี้”
หลวงพ่อก็รับคำ ต่อมาพ่อพ่วงได้ป่วยกระเสาะ กระแสะ เข้า ๆ ออก ๆ โรงพยาบาลหลายครั้ง จนกระทั่งถึงเดือนมกราคม 2508 อาการทรุดหนัก ลูกหลานต้องรับออกจากโรงพยาบาลมาไว้ที่บ้าน หลวงพ่อก็หาโอกาสไปเยี่ยมไข้พ่อพ่วงอยู่หลายครั้ง
วันที่ 12 มกราคม 2508 พ่อพ่วงอาการหนักมาก ขากรรไกรแข็งพูดไม่ได้ ตาก็หลับไม่ลืม พวกญาติ ๆ ทั้งหลายที่เฝ้าพยาบาลได้ยินแต่เสียงครางฮือ ๆ อยู่ในลำคอพ่อพ่วงเพียงอย่างเดียว
วันที่ 13 น.ส.เจียมใจ ผู้เป็นลูกสาวเดินทางกลับจากกรุงเทพฯ มาถึง จะพูดถามอะไร พ่อพ่วงก็ไม่รู้เรื่อง
วันที่ 14 หลวงพ่อและพระอาจารย์จันทร์ อินทวีโร พร้อมด้วยพระลูกศิษย์อีก 2-3รูป รับนิมนต์ไปฉันภัตตาหารเช้าที่กรมทหาร หลังจากฉันเสร็จ หลวงพ่อได้บอกกับผู้กองสมบุญว่า อยากจะไปเยี่ยมพ่อพ่วง ช่วยหารถคันใหญ่ ๆ สักคันไปได้ไหม
“ไปเยี่ยมพ่อพ่วงไม่กี่คน เอาคันเล็กไปก็ได้นี่ครับ” ผู้กองสมบุญถวายความเห็น
“เอาคันใหญ่ ๆ นั่นแหละ” หลวงพ่อยืนยันเจตนาเดิม
“จะไปเยี่ยมหรือไปรับพ่อพ่วงกันแน่” นายหนูอดีตคู่อริหลวงพ่อไหวทัน
“ไปรับ” หลวงพ่อตอบ
“ไปรับได้ยังไง ก็แกยังไม่ตาย ลูกหลานเขาจะให้มาหรือ” นายหนูแย้ง
หลวงพ่อนั่งอยู่ครู่หนึ่ง แล้วพูดเด็ดขาดว่า
“ตายไม่ตายก็ไปรับเอาวันนี้แหละ” แล้วหันมากล่าวกับพระอาจารย์จันทร์ว่า “ไปกันเถอะ พ่อพ่วงกำลังคอย”
คณะของหลวงพ่อเดินทางถึงบ้านพ่อพ่วงเป็นเวลา 12.15 น. พอดี บรรดาลูก ๆ ของพ่อพ่วงกำลังเฝ้าดูอาการของพ่อพ่วงอย่างกระวนกระวาย ทุกคนหลีกให้หลวงพ่อเข้าไปนั่งลงบนเตียงข้างตัวพ่อพ่วง มองดูพ่อพ่วงอย่างเงียบ ๆ อยู่ครู่หนึ่งจึงเอาฝ่ามือลูบใบหน้าพ่อพ่วงเบา ๆ
“พ่อพ่วง พ่อพ่วง” หลวงพ่อเรียกเบา ๆ
พ่อพ่วงลืมตาขึ้นทั้ง ๆ ที่หลับตาไม่ลืมมาตลอดเวลาหลายวัน แม้ลูกหลานเรียกขานอย่างไรก็ไม่รับรู้ แต่พอได้ยินเสียงหลวงพ่อก็ลืมตาขึ้นได้
“จำอาตมาได้ไหม” หลวงพ่อถาม
พ่อพ่วงพยักหน้าน้อย ๆ และน้ำตาก็ไหลคลอออกมาทันที เสียงครางในลำคอก็ดังฮือๆ ขึ้นมาอีก
หลวงพ่อวางฝ่ามือทาบลงที่หน้าผากพ่อพ่วงแล้วให้โอวาทว่า
“พ่อพ่วง เราเป็นนักปฏิบัตินะ เราเคยสู้มันมาตลอด สู้มานาน ถึงเวลาเขามาเอา ก็ให้เขาไป มันของของเขา จะหวงเอาไว้ทำไม เอาของเขามาแล้ว ก็ส่งเขาคืนไป เก็บเสียงไว้ข้างในสิ ปล่อยออกมาข้างนอกทำไม”
พ่อพ่วงเงียบกริบ
“สังขารนี้มันไม่เที่ยงแท้แน่นอน” หลวงพ่อให้โอวาทต่อ “รูปนี้มันไม่งาม มันเก่าแล้วเพราะว่าใช้มันมานาน ไปหาเอารูปใหม่ กายใหม่ ไปยังสถานที่ที่เคยเห็นโน้นนะ”
ไม่มีใครเข้าใจแน่ชัดว่าหลวงพ่อหมายถึงสถานที่อะไร แต่คาดหมายว่า อาจเป็นสถานที่ซึ่งพ่อพ่วงเคยมีนิมิต ระหว่างที่บวชอยู่ กับหลวงพ่อก็เป็นได้ สถานที่อะไรที่ว่านี้ คงมีแต่หลวงพ่อกับพ่อพ่วงเท่านั้น ที่รู้ความหมายแท้จริง
“ตอนนี้เวลาเท่าไหร่แล้ว” หลวงพ่อหันมาถามผู้กองสมบุญ
“เที่ยงห้าสิบห้านาทีแล้วครับ” ผู้กองสมบุญถวายคำตอบ
“อีก 5 นาทีพ่อพ่วงก็จะไปแล้ว” หลวงพ่อพึมพำพอได้ยินทั่วกัน มือก็ลูบใบหน้าพ่อพ่วงอย่างแผ่วเบาไปเรื่อย ๆ เปลือกตาของพ่อพ่วงก็ค่อย ๆ ปิดลงจนสนิทในเวลา 13.00 น.พอดี
พ่อพ่วงสิ้นใจแล้วด้วยอาการอันสงบต่อหน้าหลวงพ่อ และทุกคนในที่นั้น
หลวงพ่อรับเอาศพพ่อพ่วงไปวัดหนองป่าพงทันที และเป็นเจ้าภาพจัดการศพพ่อพ่วงโดยตลอด
งานฌาปนกิจศพพ่อพ่วงนั้น พล.ต.ต.ชุมพล โลหะชาละก็ได้ขึ้นไปร่วมประชุมเพลิงด้วย พร้อมกับคณะญาติผู้ตาย
ส่วนกระดูกของพ่อพ่วง หลวงพ่อไม่ได้เอาไว้หรอกครับ ท่านเกรงว่าจะเป็นการกระเทือนจิตใจลูกหลานพ่อพ่วงจนเกินไป
นี่พอจะเรียกว่า การมาทันเวลาตายของพ่อพ่วง ของหลวงพ่อเป็น “ฌาน” หยั่งรู้ได้หรือไม่
ผู้เกลียดชังพระสงฆ์
จากหนังสือ บุญญฤทธิ์ พระโพธิญาณเถร
หลวงพ่อชา สุภทฺโท วัดหนองป่าพง
พ่อของผมเป็นชาวจีนโพ้นทะเล จีนแคะ นั่งสำเภาจากซัวเถาหลบหนีความจน ที่มีมากมาย เหนือความมั่งคั่ง ในแผ่นดินเกิด สมัยนั้น สมัยคนจีนอพยพสู่ประเทศไทยเป็นว่าเล่น
ความจนยัดเงินติดกระเป๋าของพ่อเพียงเพื่อให้พ้นอดตาย ระหว่างเดินทางข้ามทะเล แต่ยัดความเด็ดเดี่ยวใส่จนเต็มหัวใจหนุ่มทรนง และเติมเชื้อความหวังอันเรืองรองสำหรับแผ่นดินใหม่ แผ่นดินไทย อย่างเต็มเปี่ยม
รางวัลที่ความยากจนข้นแค้นให้กับคนมีเสื่อผืนหมอนใบ คือความแข็งแกร่งทั้งกายและใจ เป็นอาวุธเล่มเดียวที่แหลมคมของหนุ่มจีนยากจนเช่นพ่อจะมีไว้สู้ชีวิต
แผ่นดินไทยได้ฟื้นกำลังให้กับพ่อด้วยข้าวล้วน ๆ โดยไม่มีเผือกหรือมันผสม น้ำตาพ่อปริ่มเมื่อรับกระแสอันอบอุ่นในอู่ข้าวอู่น้ำแห่งนี้ และไหลพรากทันทีที่ภาพคนข้างหลังในเมืองจีนกำลังขุดเผือกมันมาประหยัดข้าว พ่อแม่พี่น้องและภรรยากำลังล้างหัวมันเคล้าข้าวสาร หุงกิน เป็นภาพที่ลบออกไม่ได้ และเป็นเหตุแห่งกระแสน้ำตาสายนั้น
แต่เมื่อปั่นกระแสน้ำตาขาดหายด้วยมือหยาบกร้านสำเร็จแล้ว มือเดียวนั้นไม่เคยยกขึ้นมาป้ายน้ำตาพ่ออีกเลยจนตลอดชีวิต มันเป็นมือที่กอดกำงานทุกอย่างโดยไม่พรั่นเพื่อเงินและชีวิตที่ดีขึ้น ไม่พิรี้พิไรกับความหลังอันแสนเข็ญ ไม่อุทธรณ์ต่อฟ้าดินขอปรานีมาผ่อนปรนความเหน็ดเหนื่อยอันสาหัส ไม่ตัดพ้อหรือเกี่ยงงอนในผลรับที่ดูคุ้มหรือไม่คุ้ม เพราะนั่นไม่ใช่วิสัยของคนพลัดถิ่น
ด้วยพรหมลิขิตหรืออะไรก็สุดแต่จะเรียน ได้กำหนดชีวิตของพ่อให้มีวิถีกลมกลืนอยู่ได้ในเมืองไทยและแม้บุพเพสันนิวาสสัญชาติจีนจะพลัดพ่อจากภรรยาในเมืองจีนจนไกลสุดทะเลคั่น แต่บุพเพสันนิวาสสัญชาติไทยยังเอาธุระไม่วาง
แม่ในวัยสาวสะพรั่ง แม่ผู้เป็นหญิงสาวชาวบ้านนาป่าเขาแห่งเมืองนครนายก ซึ่งยายได้ฝึกอาชีพตัดกล้วยบนเขาชะโงกลงมาขาย และสอนบทบาทแม่เรือนด้วยการตักน้ำบ่อทรายริมคลองบ้านนามาใส่ตุ่ม และด้วยคุณสมบัติง่าย ๆ อย่างนี้ บุพเพสันนิวาสได้ส่งมอบแม่ให้กับพ่ออย่างเหมาะที่สุดโดยไม่ต้องเสี่ยงจับสลาก ชีวิตครอบครัวของหนุ่มจีนสาวไทย จึงยั่งยืนมาถึงวันแก่เฒ่าทั้งคู่ พร้อมกับลูกชายหญิงเต็มบ้านเต็มเรือน
หนุ่มจีนสาวไทยคู่นี้ได้ลงเรือลำเดียวกันอย่างแท้จริง
ไม่ได้ลงเรือโตยอุปมาอุปมัย
พ่อซื้อเรือสำปั้น 16 เหล็ก 1 ลำ ขนาดของซี่เหล็ก 16 ซี่ บอกขนาดน้อง ๆ เรือเอี้ยมจุ๊นได้อย่างชัดเจน ความใหญ่โตของมันให้ดูที่ใบเรือสำหรับกางแล่นลมมันเป็นเรือใบฉบับกระเป๋าในบางโอกาส ซึ่งเดี๋ยวนี้ไม่มีให้เห็นแล้ว พ่อได้เรือใหม่และเปิดอาชีพใหม่คือเป็นพ่อค้าขายใบยาสูบ ล่องเรือทั่วไปตลอดทั้งฉะเชิงเทรา, นครนายก, ปราจีนบุรี, ปทุมธานี,กรุงเทพฯ นครชัยศรี และนครปฐม พื้นที่ทั้งหมดนี้มีแม่น้ำลำคลองเชื่อมโยงถึงกันอย่างน่าพิศวง มีเรือเป็นร้านค้าเคลื่อนที่และเป็นบ้านอันแสนอบอุ่นของพ่อแม่และลูกที่เพิ่งเกิดใหม่บนเรือนั้น
คนสองเชื้อชาติสองประเพณีมาอยู่ด้วยกันก็ดูจะเกิดปัญหาอยู่บ้าง พ่อแวะศาลเจ้าเพื่อทำบุญเป็นบางโอกาส แม่ขึ้นตลิ่งวัดริมน้ำบ้างเพื่อใส่บาตรอย่างที่เคยประพฤติมาตลอดในบ้านเกิด มันเป็นปัญหาที่คนทั้งสองอธิบายให้แก่กันไม่ถนัด แต่พ่อไม่ใช่หัวหน้าครอบครัวจอมเผด็จการ บุญในแบบไทย ๆ ของแม่จึงไม่เคยถูกพ่อห้ามทำ
ถึงกระนั้นวันที่พ่อเป็นจอมเผด็จการก็มาถึง
ไม่อาจระบุสถานที่เกิดเหตุได้ชัดเจน แต่เรื่องนี้เกิดบนเรือของพ่อ
พระสงฆ์รูปหนึ่งลงเรือมาซื้อใบยาสูบ ขณะที่ลูกจ้างคนเดียวที่มีบนเรือของพ่อสาละวนหยิบใบยาให้ พระสงฆ์รูปนั้นแอบฉวยเอามีดพับของพ่อใส่ซ่อนในย่าม พ่อเห็นและปราดจากท้ายเรือมาจับแขนพระสงฆ์องค์นั้นไว้ ล้วงลงไปในย่าม ควานหยิบเอามีดพับออกมาถือด้วยอาการโกรธสุดระงับ
พระสงฆ์หัวขโมยหน้าเสีย
เสียงพ่อด่าและตะโกนขับไล่ลั่นไปทั้งคุ้งน้ำ ชาวเรือลำอื่น ๆแย้มหน้าออกมาดูสลอน ทุกคนเห็นเหมือนกันไปหมดว่า จีนหนุ่มคนหนึ่งกำลังด่าพระขี้ขโมยซึ่งกำลังหนีขึ้นฝั่งจีวรปลิว
ตั้งแต่นั้น แม่หมดโอกาสทำบุญในพระพุทธศาสนาอย่างเปิดเผย
สิ่งที่พ่อเกลียดที่สุดอย่างหนึ่งในชีวิตคือความคดโกง พ่อรักความซื่อสัตย์สุจริตและประพฤติสุจริตอยู่จนตลอดชีวิต ไม่ใช่เพราะผมเห็นว่าเป็นพ่อจึงดั้นเมฆสรรเสริญ แต่พ่อของผมควรแก่การสรรเสริญอย่างแท้จริง ข้อนี้ไม่มีใครซาบซึ้งใจดีเท่าลูก ๆ ของพ่อทุกคน ความซื่อสัตย์สุจริตของพ่อแสดงตัวอย่างชัดเจนเมื่อหลังสงครามอินโดจีน ซึ่งขณะนั้นพ่ออยู่เมืองอุบลราชธานี แล้วพ่อไม่ฉวยโอกาสสร้างความร่ำรวยทั้งที่สามารถทำได้ เหมือนเพื่อน ๆ ของพ่อหลายคน ซึ่งในวันนี้เป็นเศรษฐีมั่งคั่งประจำเมือง
โอกาสของพ่อมีมากมายแต่พ่อมึงมันผ่านไปเสียเฉย ๆ ครั้นลูกขยับตัว พ่อห้ามทันที
“อย่านะ นั่นไม่ใช่วิธีหากินของคนดี เป็นคนมั่งคั่งด้วยวิธีของคนชั่ว อาจง่ายกว่าเป็นคนมั่งมีอย่างวิธีของคนดี แค่นี้เราก็อยู่ได้ เรายืดอกเดินไปที่ไหนก็ได้ไม่ลำบากใจ ราศีของคนดีเดินไปทางไหนก็มีคนต้อนรับ ผีสางเทวดาก็ช่วยระวังรักษาคุ้มภัย ถอยกลับมาอย่าไปสนใจมันอีก”
ดังนั้นสันดานอย่างนี้ สิ่งที่พ่อเกลียดอีกอย่างหนึ่งจึงเป็นพระสงฆ์และรวมไปถึงพระสงฆ์ทั้งโลก
เห็นพระบิณฑบาต พ่อจะสอนลูกเล็ก ๆ ว่าให้ขอทานดีกว่า
เห็นคนกราบไหว้พระ พ่อจะสอนลูก ๆ ว่ากราบขอทานดีกว่า
เพราะว่าพระสงฆ์เป็นพวกหัวขโมย เป็นคนขี้ฉ้อ เป็นคนเลวที่อาศัยผ้าเหลืองหากินอย่างแสนจะขี้เกียจ
กระดูกดำของพ่อมีแต่ความเกลียดชังพระสงฆ์
สงครามอินโดจีนหรือสงครามโลกครั้งที่ 2 ระเบิด ญี่ปุ่นเดินทัพเข้าไทยทุกรูปแบบ เป็นพ่อค้ายาเร่ เป็นช่างถ่ายรูปจรดล เป็นสารพัดจะเป็นอย่างที่พรางตาคนไทยได้ และเมื่อถึงวันที่ทุกคราบถูกสลัดออกไป ซามูไรยาวเฟื้อยก็อยู่ในมือพวกเขา เครื่องแบบทหารญี่ปุ่นถูกสวมแทนอย่างอหังการ
ทหารญี่ปุ่นเหล่านี้คือคนต่างด้าวทั้งนั้น พวกเขาซ่อนตัวมาอย่างแยบยล จนถึงวันที่เผยตัวออกมาให้คนไทยขนลุกขนพอง
ภาพพจน์ของคนต่างด้าวช่างน่ากลัวเสียจริง
ต้องไล่คนต่างด้าวออกไปให้พ้นแผ่นดินไทย
พ่อเป็นคนต่างด้าวที่ไม่ถูกเว้นในสงครามไล่คนต่างด้วย พ่อทิ้งเรือหนีภัยขึ้นบก ที่หมายไม่มีแน่ชัดแต่ทิศทางที่พ่อเลือกมุ่งไปคือทิศอีสาน
อยู่บ้านแฮก เมืองขอนแก่น ระยะหนึ่ง เตลิดขึ้นหนองคายและล่องโขงมาขึ้นฝั่งเมืองอุบลฯ ลงหลักปักฐานที่นี่อย่างปลอดภัย พ่อมีเพื่อนอยู่ที่อุบลฯ มาก ญาติพี่น้องที่มาอยู่แน่นหนาก่อนหน้าก็เยอะ จีนแคะด้วยกันทั้งนั้น สมาคมจีนแคะที่นี่จึงใหญ่พอตัว ซึ่งเดี๋ยวนี้คือสมาคมฮากกา ที่มีสถานที่ทำการเป็นตึกใหญ่
สังคมคนจีนที่นี่มีความอบอุ่นมากพอจะทำให้ลืมบ้านเกิดที่กวางจิวและชัวเถา และลืมทุกข์จากสงคราม ตกเย็นคนจีนรุ่นใหญ่จะนัดหมายกันมาพบที่ริมถนนที่นาน ๆ รถจะผ่านสักคัน แล้วเล่นซอเป่าปี่ตีขิม จิบน้ำชาคุยกันอย่าออกรส
กิจกรรมของสมาคมคนจีนเมืองอุบลฯ มีพ่อร่วมด้วยทุกประการทั้งชีวิตและวิญญาณที่พ่อมี
ลูกของพ่อเกิดที่เมืองอุบลหลายคน รวมทั้งผม
เมื่อเกิดแล้วก็หาได้สัมผัสพระพุทธศาสนาไม่ พระพุทธศาสนาของลูก ๆ มีอยู่ในโรงเรียนในข้อสอบที่จะต้องตอบให้ถูกเพื่อการสอบได้ พระพุทธศาสนาของครอบครัวผมไม่ได้อยู่ในวัดใดวัดหนึ่ง
นั่นเป็นผลที่เกิดจากความเกลียดชังพระสงฆ์ของพ่อ
จะเป็นด้วยกรรมที่เป็นบุญมาแต่ปางใดไม่ทราบ ลูกสาวคนแรกของพ่อ หรือพี่สาวคนโตของผมเกิดฝักใฝ่ในพระพุทธศาสนาอย่างหมดหัวใจได้อย่างไรไม่รู้ แอบเข้าวัดฟังเทศน์ฟังธรรมตั้งแต่ยังเป็นสาวรุ่นกระเตาะ โดยที่พ่อไหวตัวไม่ทัน
เมื่อความแตกพ่อก็ห้ามเธอไม่ไหวเสียแล้ว
อาจเป็นด้วยอุบายอย่างใดอย่างหนึ่ง พ่อจึงวางเฉยไม่ห้ามปราม และคงหวังจะเอาเหตุผลมาใช้เพื่อชนะ แทนการใช้อำนาจที่พ่อมีอย่างเหลือเฟือกับลูก
การแสดงเหตุผลเพื่อชี้ให้เห็นความเลวของพระสงฆ์ของพ่อ กับการชี้แจงให้เห็นความดีของพระสงฆ์ของพี่สาวของผมได้เกิดขึ้นบ่อย ๆ
ยังไม่มีใครได้ชัยชนะเด็ดขาด
แต่พี่สาวของผมก็ได้สิทธิที่จะเข้าวัดที่เธอรักและศรัทธาอย่างเปิดเผยยิ่งขึ้น แม้พ่อจะไม่เห็นดีเห็นงามด้วย
พ่อไม่ใช้อำนาจห้ามพี่สาวเข้าวัด แต่ใช้อำนาจเด็ดขาดห้ามไม่ให้นำสิ่งของเงินทองไปถวายพระ หรือแม้กระทั่งใส่บาตรยามเช้าที่หน้าบ้าน
ข้อนี้ไม่มีใครกล้าประพฤติต่อหน้าต่อตาพ่อ แต่กล้าพอจะให้ลับตาพ่อเสียก่อน
แม่จึงพลอยได้โอกาส เริ่มต้นกันใหม่ เริ่มเข้าวัดอีกครั้งหลังจากที่เกือบจะลืมวัดไปแล้วทั้งชีวิต
พี่สาวของผมคือใบเบิกทางของแม่และพลอยฉุดดึงน้อง ๆ ให้รู้จักพระพุทธศาสนาเช่นเดียวกับเธอบ้าง
ในสมัยผมเกิด จึงได้สัมผัสพระพุทธศาสนาตั้งแต่เล็ก ดูเหมือนจะเริ่มต้นรู้จักกราบ พระครูวุฒิกรพิศาล หรือหลวงพ่อทุย ธมฺมทินโน เจ้าอาวาสวัดวารินทรารามเป็นครั้งแรก ต่อไปก็หลวงพ่อบุญมี ฉนฺโท วัดดอนกลาง และหลวงพ่อบุญมี โชติปาโล วัดคอนสาย ซึ่งเดี๋ยวนี้คือ วัดสระประสานสุข ต่อมาก็เป็นท่านพระครูพุธ ฐานิโย หรือพระภาวนาพิศาลเถร สมัยนั้นเป็นเจ้าอาวาสป่าแสนสำราญ พระสงฆ์เหล่านี้คือครูบาอาจารย์ที่พี่สาวเคารพศรัทธาอย่างแท้จริง
ส่วนหลวงพ่อชา สุภทฺโท ผมไม่ทราบชัดว่าพี่สาวของผมรู้จักไปกราบท่านตั้งแต่เมื่อไหร่
ชื่อของหลวงพ่อชาเข้ามาสู่เมมโมรี่ของครอบครัวผมเป็นครั้งแรก ในสมัยที่พ่อกำลังย่ำแย่ในธุรกิจ พ่อประสบภาวะวิบัติขาดทุนอย่างย่อยยับในกิจการค้าของป่าและพืชผลเกษตร ดูเหมือนจะเป็นระหว่าง 2504-2506 ผมกำลังเรียนชั้นประถมต้นในโรงเรียนสงเคราะห์ศึกษา ผมยังไม่อยู่ในฐานะจะซึมซับอาการภายนอกภายในที่บอบช้ำของพ่อได้อย่างซาบซึ้งตรึงใจ แต่บอกได้ว่าพ่อทรุดทั้งกายและใจอย่างเต็มที่
ถ้าพี่สาวของผมเป็นนักมวย ผมจะขอตำแหน่งให้เธอเป็นยอดมวยเอกคนหนึ่ง ที่รู้จักหาจังหวะและโอกาสพิชิตคู่ต่อสู้ได้อย่างเหมาะเจาะที่สุด
เธอบอกกับพ่อว่า
“ไปหาหลวงพ่อชาเถอะพ่อ”
“ทำไมจะต้องไป” พ่อว่า
“หลวงพ่อชาบอกเลขแม่น คนอื่นรวยไปหลายคนแล้ว พ่อไปเถอะบางทีจะได้เลขมาแก้สถานการณ์ได้” เธอหลอก
พ่อพยักหน้าอย่างหมดท่า แม้ไม่เคยได้ยินชื่อหลวงพ่อชามาก่อนก็ตาม
คนที่กำลังร่วงติดดินมีความหวังได้แค่นี้
พี่สาวแอบไปกราบหลวงพ่อล่วงหน้า เล่าเรื่องของพ่อถวายท่านทุกอย่าง หัวใจของเรื่องคือพ่อเกลียดพระสงฆ์ แต่พี่สาวของผมอยากให้พ่อคลายความเกลียดนั้นออกไป
วัดหนองป่าพงปีสองพันห้าร้อยกว่า มีสภาพเป็นเพียงสำนักสงฆ์ อยู่ไกลออกไปจากหมู่บ้านของผู้คน มีความยากลำบากแสนสาหัสในการเดินทางไปที่นั่น ไม่มีถนน แต่มีทางเกวียนเปลี่ยวลัดเลาะไปตามท้องนาป่าละเมาะ หน้าฝนจะไม่มีรถใด ๆ ไปถึงสำนักสงฆ์แห่งนี้ได้เลย เว้นแต่รถจี๊บกำลังสูง รถบรรทุกขนาดใหญ่ แต่ถึงงั้น หลายครั้งรถต้องติดหล่มนานเป็นชั่วโมงจึงจะผ่านไปได้แต่ละช่วง ถ้าไม่ใช่ด้วยศรัทธาที่แท้จริง หรือด้วยความหวังจะได้รับในสิ่งที่ปรารถนา จี๊บใหญ่เชพโรเล็ทของพ่อจะต้องเลี้ยวกลับ
สำนักสงฆ์หนองป่าพงสมัยนั้นมีพระสงฆ์อยู่จำพรรษาประมาณ 14 รูป สามเณร 1 รูป ปะขาว 3 คน ชี 19 คน ทุกชีวิตพำนักอยู่ในกุฏิไม้หลังเล็กจิ๋วขนาดนอนสองคนคับ ดังนั้นกุฏิแต่ละหลังจึงมีผู้อาศัยดามลำพังคนเดียว และเป็นเช่นนี้มาจนปัจจุบัน
พี่สาวของผมแนะนำพ่อให้หลวงพ่อชารู้จัก และเปิดโอกาสให้พ่อได้สนทนากับหลวงพ่อชาตามลำพัง ด้วยการถอยหนีออกจนไกลเกินกว่าจะได้ยินถ้อยคำสนทนา นั่นเป็นวิธีการที่ฉลาดและเพื่อรักษาเหลี่ยมของพ่อเอาไว้ไม่ให้เสียแก่ลูกสาว
เสียงจักจั่นเรไรร้องระงมทั้งบริเวณป่ามืด ที่พระสงฆ์หมู่นี้เข้าเข้ามาอาศัยบำเพ็ญธรรมของพระพุทธเจ้า ถ้าสิ้นสรรพสำเนียงของแมลงกลางคืนเหล่านี้แล้ว จะมีเพียงความเงียบสงัดที่สุดเท่าที่คนธรรมดาทั่วไปจะได้รู้จัก เงาจันทร์หรุบหรู่อยู่บนฟ้าไกล ดาวดาษดื่นแจ่มใสเป็นพิเศษ ในศาลาโรงฉันเล็ก ๆ ซึ่งเป็นทั้งที่ฉันอาหาร รับแขกชาวบ้าน ประชุมสงฆ์ ประกอบกิจสงฆ์ตามพระวินัย มีพ่อกับหลวงพ่อชาสนทนากัน กลางไฟเทียน
ขณะนั้นหลวงพ่อชาอายุได้ 43 ปี 23 พรรษา พ่ออายุ 59 ปี เป็นคนแก่ธรรมและคนแก่โลกสองคนสนทนากันในเรื่องที่ไม่มีใครรู้จนกระทั่งบัดนี้
พ่อกลับบ้านคืนนั้นโดยไม่ได้เลขสำหรับแทงหวย แต่ ดูเหมือนว่าพ่อจะได้สิ่งที่ใครๆ ก็ประเมินค่าไม่ถูกกลับบ้านแทน พ่อไม่เล่าให้ใครฟังว่าได้คุยกับหลวงพ่อชาอย่างไร คุยเรื่องอะไรและไม่มีใครกล้าถาม คงมีแต่ความเงียบตลอดเวลาที่นั่งรถข้ามท้องนาและปลักตมกลับบ้าน
พี่สาวของผมคาดหมายอะไรไม่ได้ เธอจะต้องใช้เวลาสำหรับลุ้นจิตใจของพ่ออีกหลายวัน
หลังจากพ่อได้พบหลวงพ่อชาครั้งแรกด้วยเล่ห์ของลูกสาวคนโต มีความเปลี่ยนแปลงอันใหญ่โตเกิดขึ้นอย่างเหลือเชื่อ
ความทุกข์ที่แม่และลูกทุกคนเห็นมันอยู่ที่พ่ออย่างหนัก กลับหายไป ไม่มีรอยทุกข์เหลืออยู่ในสีหน้าแววตานั้นอีก คงมีแต่ความสงบเยือกเย็น ที่ลูกและแม่เห็นแล้วพลอยอบอุ่นไปได้อย่างบอกไม่ถูก
มันเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นอย่างทันทีหลังจากที่พ่อกลับจากวัดหนองป่าพง
คนที่รับรสแห่งความดีใจมากที่สุดคือพี่สาวของผม
หลวงพ่อชา ได้บอกกับเธอในวันหนึ่งว่า เถ้าแก่ (หมายถึงพ่อ) มีความรู้ในเรื่องพระพุทธศาสนาดีมาก เป็นความรู้เดิมที่มีมาแต่ครั้งอยู่เมืองจีน เถ้าแก่รู้เรื่องพระจีนเป็นอย่างดี
นั่นเป็นเรื่องที่พวกเราเพิ่งรู้เหมือนกัน
คนที่เกลียดพระสงฆ์เป็นบ้าเป็นหลังอย่างนั้น ใครจะไปหมายได้ว่าเป็นผู้มีความรู้ในเรื่องของพระสงฆ์เป็นอย่างดี
บางทีอาจเพราะรู้มากนี่เองจึงเกลียดได้มากเท่า ๆ กับที่รู้จัก
ต่อไปความมหัศจรรย์ฉบับครอบครัวก็อุบัติขึ้น
พ่อเอ่ยปากชวนพี่สาวของผมไปวัดหนองป่าพง
เธอได้ชัยชนะเด็ดขาดในวินาทีนั้นเอง
การเดินทางไปสำนักสงฆ์หนองป่าพงหรือวัดหนองป่าพงมีอุปสรรคอยู่ที่ความยากลำบากของทางเกวียนสู่วัด เป็นความลำบากที่ให้กับผู้เดินทางไปที่นั่นได้ตลอดปี โดยเฉพาะฤดูฝนจะลำบากเป็นพิเศษ สมัยปีสองพันห้าร้อยกว่า ต้องใช้เวลาเดินทางไปถึงสำนักสงฆ์แห่งนี้อย่างน้อย ๆ สองชั่วโมงและอาจถึงสามชั่วโมงในฤดูฝน นั่นเป็นความจริงเมื่อสามสิบปีที่แล้ว เดี๋ยวนี้ใช้เวลาสำหรับไปที่นั่นเพียงไม่เกิน 15 นาที จากบ้านของเรา
อุปสรรคใด ๆ ก็คือเรื่องกระจ้อยร่อยสำหรับพ่อไปแล้ว หลายครั้งที่พ่อค้างที่วัดกับหลวงพ่อชา และเริ่มนำอาหารไปถวายที่วัดบ่อยขึ้น รวมทั้งกิจกรรมต่าง ๆ ของพระสงฆ์ที่นี่ หากจำเป็นต้องอาศัยพ่อหรือรถบรรทุกของพ่อ สามารถเรียกใช้ได้ตามต้องการ
รูปถ่ายของหลวงพ่อชาถูกนำขึ้นวางบนหิ้งบูชา เป็นกุญแจเปิดประตูพระพุทธศาสนาให้บ้านหลังนี้ในทันที
พ่อเลิกไหว้ผี เลิกไหว้เจ้า และเลิกไหว้พระจันทร์ เลิกมงคลตื่นข่าว
แต่รับเอาพระรัตนตรัยเข้าไว้เต็มหัวใจแห่งศรัทธาแทน
ขณะนั้นพ่อเป็นคนจีนนอกรีตไปแล้วอย่างเงียบเชียบ
ความศรัทธาของพ่อที่มีต่อหลวงพ่อชาแน่นแฟ้นยิ่งขึ้น ในคราวหนึ่ง ดูเหมือนจะเป็นงานรับกฐินจากทางไกลของสำนักพุทธเจดีย์ ตำบลหนองไฮ อำเภอวารินชำราบ สำนักสาขาที่ 4 ของวัดหนองปาพง พ่อนำรถบรรทุกเชฟโรเล็ทรับหลวงพ่อชาจากวัดหนองป่าพงไปที่นั่น
ตำบลหนองไฮสมัยนั้น ถนนคือลูกรังแดงฉานตลอดระยะทางหลายสิบกิโลเมตร มันเป็นถนนคลุกฝุ่นอย่างแท้จริง ซึ่งพ่อเคยเดินทางไปซื้อสินค้าเกษตรแถบนั้นบ่อย ๆ รสของฝุ่นถนนที่แสนคุ้นนั้นพ่อซึมซับได้อย่างออกรสที่สุด
หลังเสร็จธุระทอดกฐินสำนักพุทธเจดีย์ และนำส่งหลวงพ่อชากลับถึงวัดหนองป่าพงเรียบร้อยแล้ว พ่อเอะอะกับทุกคนในครอบครัวเมื่อกลับถึงบ้านว่า
“หลวงพ่อชาอีเป็นเซียนแล้ว ไม่มีใครในรถของเราเปื้อนฝุ่นแม้แต่คนเดียว”
อาจกล่าวได้ว่าพ่อเป็นคนจีนในยุคแรกของสำนักสงฆ์หนองป่าพง ที่หลวงพ่อเมตตาเป็นพิเศษ ด้วยความซื่อสัตย์ จริงใจ ตรงไปตรงมา เป็นคุณสมบัติที่สะท้อนผลมาถึงทุกคนในครอบครัว ความเมตตาของหลวงพ่อแผ่กว้างออกมาสู่ครอบครัวของเราอย่างทั่วถึง ไม่มีใครเลยที่หลวงพ่อไม่รู้จัก หลวงพ่อได้กลายเป็นประดุจพ่ออีกคนหนึ่งของบ้านเรา
ต่อมาพี่สาวคนโตได้แต่งงานแยกครัวออกไป แต่ไม่มีปัญหาสำหรับพ่อในเรื่องวัด พ่อยังคงดำเนินศรัทธาของพ่อไปตามปกติ และเมื่อพี่สาวคนที่สามหันหน้าเข้าสู่วัดอย่างจริงจังอีกคนหนึ่ง พระพุทธศาสนาก็ไม่มีวันแยกออกจากครอบครัวของเราอีกต่อไป
อาจเป็นด้วยเหตุมีมาแต่เดิม คือทุกคนเคยถูกห้ามไม่ให้มีสัมพันธ์กับพระสงฆ์มาก่อน พระพุทธศาสนาจึงคลุมเครืออยู่บ้างสำหรับลูก ๆ บางคน แม้พี่สาวคนที่สามซึ่งเริ่มต้นเข้าสู่การปฏิบัติธรรมสมัยแรก ๆ ก็เปี่ยมด้วยวิจิกิจฉาอย่างช่วยไม่ได้
มีคำถามเกิดขึ้นว่า ธรรมะมีดีอย่างไรปฏิบัติแล้วจะได้อะไรบุญจากการถวายทานและรักษาศีลภาวนา เกิดผลแบบไหน คนเรามีกรรมเป็นของ ๆ ตนจริงหรือ
และแม้แต่หลวงพ่อชาเองวิเศษจริงหรือ ???
ข้อสงสัยลามปามไปถึงผู้เป็นประธานสงฆ์แห่งสำนักหนองป่าพงที่พี่สาวคนที่สามเข้าไปปฏิบัติธรรมทุกวันพระ ข้อสงสัยนี้ทุก ๆ คนสามารถมีได้เป็นได้ขอเพียงให้สงสัยเท่านั้น
วันสิ้นสงสัยในหลวงพ่อชาได้มาถึง
หลวงพ่อตอบคำถามด้วยฤทธิ์
เรื่องมีอยู่ว่า หลวงพ่อจะเดินทางเข้ากรุงเทพฯ ด้วยกิจนิมนต์ประการหนึ่ง ข่าวนี้มีมาถึงพี่สาวซึ่งนั่งเย็บผ้าเป็นกิจวัตรตรงหน้าบ้าน พี่สาวของผมเป็นห่วงว่า หลวงพ่อและพระที่จะเดินทางโดยรถด่วนเที่ยวเช้าตรู่จะมีอาหารหรือไม่ บางทีจะมีผู้ไม่เข้าใจทำถวาย แต่จะทำให้หลวงพ่อและพระสงฆ์ที่ติดตามรับอาหารไม่ได้ เพราะเหตุว่าท่านเคร่งในพระวินัย หากถวายผิดแล้วพระทั้งหมดต้องอดอาหารแน่ เธอจึงสั่งไว้กับทุกคนที่รู้จักว่าหากหลวงพ่อมีกำหนดจะเดินทางโดยรถขบวนไหน วันใดแน่ชัดแล้วให้บอกเธอล่วงหน้าด้วย เพื่อจะได้เตรียมอาหารสำหรับถวายท่านบนรถไฟ
เช้าตรู่ของวันหนึ่ง มีรถบรรทุกพระสงฆ์แล่นผ่านหน้าบ้านเราอย่างช้า ๆ หลวงพ่ออยู่ในนั้นด้วย
พี่สาวของผมตกใจ นั่นหลวงพ่อกำลังจะไปกรุงเทพฯ แล้ว แต่ไม่มีใครมาบอกเรื่องนี้ จะจัดเตรียมอาหารอย่างไรได้ทัน ดูไปที่นาฬิกาข้างฝาเหลือเวลาอีกไม่ถึงครึ่งชั่วโมงรถจะออกจากสถานีวารินฯ เป็นอันหมดทางจะจัดทำและนำอาหารไปถวายหลวงพ่อและพระสงฆ์ได้
เสียงหวูดรถไฟกังวานมาให้ได้ยินถนัดเนื่องจากบ้านของเราอยู่ไม่ไกลจากสถานีรถไฟเกินไป ตามความเข้าใจของเธอรถไฟที่หลวงพ่ออาศัยเดินทางไปกรุงเทพฯได้ออกสถานีไปแล้ว
ครู่ต่อมา…ปรากฏมีแถวพระสงฆ์ของสำนักวัดหนองป่าพงจาริกออกบิณฑบาตย้อนกลับมาผ่านหน้าบ้านอีกครั้ง
เป็นหมู่พระสงฆ์ที่ไปส่งหลวงพ่อที่สถานีรถไฟ เมื่อส่งแล้วก็ถือโอกาสบิณฑบาตกลับ ซึ่งก็เป็นเรื่องที่คาดไม่ถึงเหมือนกัน
พี่สาวของผมได้แต่มองดูพระสงฆ์เดินแถวผ่านหน้าบ้านไปไม่สามารถจะใส่บาตรได้ทัน
พระสงฆ์พรรษามากอยู่หัวแถว เรียงลำดับลงมาหาพรรษาน้อยด้วยระบบอาวุโส ผ่านกลับไปทีละองค์จนกระทั่งถึงปลายแถวซึ่งเป็นสามเณรองค์น้อยแต่หมดสามเณรแล้วสิ่งไม่คาดหมายก็เกิดขึ้น
หลวงพ่อชาอุ้มบาตรเดินต่อจากสามเณรและมีพระสงฆ์เดินตามอีกสามรูป
หลวงพ่อไม่ได้ไปกรงเทพฯ หรอกรึ ?
เวลานั้นพี่สาวของผมยังคิดไม่ออกในสิ่งที่เธอได้เห็นและไม่ฉุกใจคิดว่าทำไมหลวงพ่อเดินต่อท้ายสามเณร
ต่อมาอีกราว ๆ ครึ่งชั่วโมงพี่เขยซึ่งเป็นนายสถานีรถไฟได้มาถึงภายหลังจากได้เวลาออกเวรแล้ว
“หลวงพ่อไปกรุงเทพ” พี่เขยรายงานกับน้องภรรยา
“ไปยังไง” พี่ของผมเถียง “หลวงพ่อเพิ่งบิณฑบาตผ่านไปเมื่อกี้นี้เอง ”
“หลวงพ่อไปกรุงเทพฯ จริง ๆ เฮียเพิ่งไปส่งมาเดี๋ยวนี้” พี่เขยว่า “มีพระตามไปด้วยสามองค์”
พี่สาวของผมได้แต่งง
ในที่สุดก็ขนลุกซู่ สิ้นสงสัยในหลวงพ่ออย่างทันที
สิ้นสงสัยตลอดกาล
ตั้งแต่นั้นมาเธอโหมปฏิบัติธรรมอย่างหนัก ถ้าหากเป็นผู้ชายเธอคงบวชไปแล้วอย่างแน่นอน บทบาทของพ่อของผม ที่เคยขัดขวางลูกสาวกับพระพุทธศาสนา ตวัดกลับมาเป็นสนับสนุนการปฏิบัติของเธออย่างเท่าที่พ่อจะทำให้ได้
ตลอดระหว่างเข้าพรรษา ลูกคนที่สามของพ่อถือศีลอุโบสถ พ่อให้สิทธิพิเศษอย่างเงียบ ๆ ด้วยน้ำอัดลมทีละสองสามลังสำหรับเธอได้ดื่มเวลาบ่ายและค่ำ น้ำอัดลมสมัยนั้นเป็นเครื่องดื่มพิเศษที่ใคร ๆ นึกอยากจะดื่มก็ดื่มไม่ได้ แม้แต่พ่อเอง จะดื่มก็ต่อเมื่อโอกาสพิเศษอย่างเช่นไปดูหนัง ลูก ๆ ก็จะได้กินของแปลกลิ้น ไปดูงิ้วลูก ๆ ก็จะได้กินดื่มอะไรก็ได้ตามปรารถนา แต่เวลาปกติจะถูกตี !
ผลจากการปฏิบัติและการสนับสนุนของพ่อ ทำให้พี่สาวคนที่สามเลือกจะอยู่เป็นโสดจนตลอดชีวิต แม้มีผู้ชายที่แสนดีมาสู่ขอ พ่อไม่บังคับขืนใจ ออกจะเป็นเรื่องเหลือเชื่อ สำหรับคนจีนที่จะยอมให้ลูกสาวไร้คู่ แต่กับพ่อไม่เป็นเรื่องอึดอัดขัดข้องอย่างไรเลย
นี่คือคนจีนนอกรีตที่เป็นพุทธศาสนิกชนเต็มตัว
ปัจจุบันพี่สาวคนนี้เป็นหญิงโสดอายุเกือบห้าสิบปีและอยู่ที่อเมริกาและยังรักษาศีลภาวนาอย่างที่เคยปฏิบัติมาโดยตลอด
ปลายปี 2511 พ่อป่วยหนักด้วยโรคถุงน้ำดีอักเสบ ถึงหามเข้าโรงพยาบาล หลวงพ่อชาทราบข่าวนี้ได้อย่างไรไม่ทราบและได้ส่งโยมวัดนำ “พระเกษ” มาให้พ่อถึงห้องพักรักษาตัวในโรงพยาบาล
พระเกษคือตะกั่วหุ้มเส้นเกษาและผงพุทธคุณ มีรูปร่างต่าง ๆ กันไป แล้วแต่มือผู้หุ้ม บางอันคล้ายหัวลูกปืน บางอันคล้ายกรวยแหลม บางอันแท่งกลมหน้าตัด
วันรุ่งขึ้นหลวงพ่อก็เดินทางมาเยี่ยมพ่อด้วยตัวท่านเอง สร้างความปีติให้แก่พ่อและลูก ๆ อย่างประมาณไม่ได้ พ่อถึงกับมีอาการตาแดง ๆ ทำทีจะร้องไห้
“หายแล้วไปอยู่วัดอาตมานะ ไปถือศีลปฏิบัติธรรม เราแก่เฒ่าแล้ว ภาระการงานก็มอบหมายให้ลูกเต้าเสียเถอะ ลูก ๆ ก็โต ๆ กันจนพอจะทำแทนเถ้าแก่ได้หรอก เอาตัวเอาใจของเราให้สบายนะ”
ไม่กี่วันต่อมาพ่อก็หายป่วย หลวงพ่อชาซึ่งบางทีอาจจะมีกิจนิมนต์ในตัวเมืองพอดี ได้ไปเยี่ยมพ่อ และรับพ่อขึ้นรถกลับมาส่งถึงบ้านของเรา
“ไปอยู่วัดนะ” หลวงพ่อชากำชับ
แต่พ่อก็ไม่ไป พ่อห่วงใยในกิจการค้าจนทอดทิ้งธุระไม่ได้ และเริ่มป่วยด้วยโรคเดิมอีกตอนต้นปี 2513 จนถึงปลายปีเดียวกัน พ่อต้องกลับเข้าโรงพยาบาลอีกครั้งหนึ่ง
หลวงพ่อก็มีเมตตามาเยี่ยมอีกครั้งหนึ่งและได้สนทนากันนานเป็นพิเศษ
ไม่กี่วันต่อมาพ่อได้กลับออกจากโรงพยาบาลเป็นครั้งที่สอง คราวนี้นอนซมอยู่กับที่นอนในบ้าน หมดสภาพที่เคยแข็งแกร่งอย่างสิ้นเชิง
ความไข้เจ็บโหมร่างกายพ่อจนดูกระปลกกระเปลี้ยที่สุดเท่าที่จะเคยได้เห็น แต่จิตใจของพ่อดูเป็นตรงกันข้าม ไม่มีความวิตกกังวล ไม่มีความอ่อนแอ ไม่สะดุ้งกลัว แม้จะได้ฝันถึงแม่เมืองจีนนุ่งชุดดำมาหา อาจเพราะพ่อได้เรียนรู้เรื่องความตายมามากพอควรจากหลวงพ่อชา
อธุวํ ชีวิตํ – ชีวิตเป็นของไม่ยั่งยืน
ธุวํ มรณํ – ความตายเป็นของยั่งยืน
อวสฺ สํ มยา มริตพฺพํ – เราจะต้องตายแน่แท้
อปฺปมาทรตา โหถ – ท่านทั้งหลายจงเป็นผู้ยินดีในความไม่ประมาทเถิด
“เมื่อพ่อตาย” พ่อสั่งกับแม่และพี่สาว “ศพของพ่อหากว่าทางสมาคมจีนแคะจะรับธุระจัดพิธีให้ก็ปล่อยเขา แต่ไม่ต้องเอาไปฝัง ให้เผาเสียหมดเรื่องหมดราวไป เผาที่วัดหลวงพ่อนั่นแหละ”
ในที่สุดเช้าตรู่วันหนึ่งของกลางเดือนตุลาคม ปี 2513 พ่อถูกหามเข้าโรงพยาบาลอย่างฉุกเฉิน ตั้งแต่ผมไม่ตื่น เมื่อตื่นแล้วก็ได้เห็นรถบรรทุกนำศพพ่อกลับมาถึงบ้านพอดี
เป็นเช้าตรู่ที่แย่ที่สุดในชีวิตของผม
เป็นการตื่นรับอรุณที่ไม่สดชื่นเหมือนเคย
ศพพ่อจัดพิธีบำเพ็ญกุศลที่บ้าน คนจีนเพื่อนพ่อและญาติพี่น้องทางไกลฝ่ายจีน ร่วมมือร่วมใจกันดูแลงานศพเป็นอย่างดี แต่ไม่มีกงเต็ก เพราะนั่นไม่ใช่ความประสงค์ของพ่อ พิธีศพจึงเป็นอย่างจีนครึ่งไทยครึ่ง เหมือนสายเลือดลูกครึ่งจีนไทยโนตัวของพวกลูก ๆ
หลวงพ่อชาเมตตาต่อศพพ่อเหมือนครั้งพ่อยังมีชีวิตอยู่ ท่านนำพระสงฆ์มาสวดด้วยตัวท่านเองไม่น้อยกว่าสองคืน คืนอื่น ๆ ลูกศิษย์เก่าแก่ของหลวงพ่อจะนำพระสงฆ์มาแทน
หลวงพ่อได้บอกพวกเราเหมือนรู้ความปรารถนาของพ่อเป็นอย่างดี
“เสร็จงานแล้วให้เอาเถ้าแก่ไปวัดเรานะ”
ไม่เพียงเมตตาจากหลวงพ่อเท่านั้นที่มีให้ พระอาจารย์เที่ยง โชติธมฺโม ศิษย์รุ่นแรกของหลวงพ่อและเป็นเจ้าอาวาส วัดอรัญวาสี สาขาวัดหนองป่าพงที่ 1 ก็มีเมตตาแก่พ่อเช่นเดียวกัน
คืนที่พระอาจารย์เที่ยงได้มาที่บ้านงานศพในฐานะประธานสงฆ์นำสวด พระอาจารย์เที่ยงลงจากรถโดยไม่ทันขึ้นสู่อาสนะที่จัดเตรียมไว้ ท่านเดินตรงมาที่โลงศพพ่อ สั่งให้ลูกชายพ่อเปิดฝาโลงขึ้น ล้วงฝามือลงไปลูบใบหน้าพ่ออย่างแผ่วเบา ท่านพึมพำอะไรไม่ทราบในลำคอด้วยสำเนียงปรานี ผมยืนอยู่ใกล้ ๆ ก็ฟังไม่ถนัด แต่สัมผัสอย่างนั้นหากพ่อยังมีชีวิตอยู่จะรู้ว่า มันเป็นสัมผัสแห่งรักและเมตตาของผู้ทรงศีลอย่างแท้จริง
ทำให้ผมได้เห็นและเชื่อมั่นอย่างจริงจังว่า ครูบาอาจารย์ทั้งหลายเมตตาพ่ออย่างเท่าที่จะมีให้ได้ และมันทำให้ผมน้ำตาคลอ
วันสุดท้ายของงานศพ รถบรรทุกศพของพ่อไม่ได้เลี้ยวซ้ายไปสุสานคนจีน แต่เลี้ยวขวาไปสู่วัดหนองป่าพง คนจีนหลายคนดูจะมีอาการงุนงง แม้แต่ลุงซึ่งเดินทางมาร่วมงานศพจากกรุงเทพฯ ยังพูดอะไรไม่ออก
เป็นขบวนศพอย่างศพคนจีนแต่มุ่งเข้าวัดป่าแบบไทย
สมัยนั้นสำหรับอำเภอเล็ก ๆของจังหวัดอุบลฯ งานศพคนจีนที่ลงเอยด้วยการเผา จะต้องใช้ความกล้าหาญอย่างมาก จีนคนยากเท่านั้นที่จะต้องเดินทางสู่เชิงตะกอน
หลายคนแสดงความประหลาดใจที่พ่อจะถูกเผา บางคนบอกว่าวิญญาณพ่อจะไม่ได้ไปสวรรค์ ลูกหลานบ้านนี้ทำอุตริ
อย่างไรก็ตามศพพ่อก็ได้เดินทางไปถึงวัดเวลาบ่ายแก่ ๆ หลวงพ่อนั่งเป็นประธานรับศพอยู่ในศาลาใหญ่ ท่านมีบัญชาให้ทุกคน ทั้งที่เป็นชาวบ้านปฏิบัติธรรม และคนที่มาพร้อมกับศพพ่อ ให้ไปเก็บไม้ฟืนมาคนละท่อนและนำไปวางไว้ในที่ซึ่งท่านกำหนดตรงชายป่าช้าท้ายวัด
ได้ไม้อย่างเหลือเฟือสำหรับทำเชิงตะกอนอย่างง่าย ๆ ตามธรรมชาติ ที่ต้องทำเช่นนี้เพราะว่าวัดหนองป่าพงยังไม่มีเมรุเผาศพอย่างถาวร เมรุที่ทำขึ้นนี้จึงเผาได้เพียงครั้งเดียวศพเดียวเท่านั้น
ตะวันลับฟ้าจนมืดไปทั้งแผ่นฟ้า
ไฟถูกจุดขึ้น
หลวงพ่อนั่งดูอยู่อย่างใกล้ชิด พร้อมด้วยพระสงฆ์อีกหมู่หนึ่ง ผมนั่งคุกเข่าอยู่ข้าง ๆ หลวงพ่อ ซึ่งผมไม่อาจอ่านความรู้สึกจากสายตาของหลวงพ่อที่มองมาสู่เด็กอย่างผมได้ถนัด แต่ความอบอุ่นที่แผ่ออกมานั้น ผมสัมผัสได้อย่างถนัดถนี่ที่สุด
ไฟลามเลียศพทีละน้อย โลงไม้หายไป ร่างกายพ่อชัดเจนขึ้นทุกขณะ ถึงเวลาที่หลวงพ่อจะได้โบกมือไล่ทุกคนให้กลับบ้าน บางทีภาพต่อจากนี้ไปอาจไม่เหมาะสมสำหรับผู้เป็นภรรยาและลูกของพ่อจะได้เห็น
หลวงพ่อสั่งให้ทุกคนกลับมาที่นี่ใหม่ตอนรุ่งเช้า เพื่อเก็บกระดูก และทุกคนได้กลับออกมาจากที่นั่น โดยที่หลวงพ่อไม่ได้ลุกไปจากที่นั่งข้างกองไฟนั้น ผมเห็นว่าท่านนั่งมองไปที่กองไฟอย่างสงบแม้อยู่ในระยะไกลสุดตา
กระดูกพ่อถูกเก็บในตอนเช้า หลวงพ่อไม่อนุญาตให้ใครนำกระดูกแม้แต่ชิ้นเดียวกลับบ้าน ให้เอาไว้ที่วัดทั้งหมด
ทุกวันนี้กระดูกพ่อยังอยู่ที่นั่น คิดถึงพ่อเมื่อไหร่ ไปกราบได้เมื่อนั้น
คงต้องบอกว่าพ่อคือคนจีนคนแรกที่ถูกเผาในวัดหนองป่าพง
ในวัดของพระสงฆ์องค์แรกและองค์เดียวที่พ่อเคารพรักอย่างแท้จริง
นี่คือที่จบของพ่อผู้เคยเกลียดชังพระสงฆ์เข้ากระดูกดำ
รู้ก่อนอาพาธ
จากหนังสือ บุญญฤทธิ์ พระโพธิญาณเถร
หลวงพ่อชา สุภทฺโท วัดหนองป่าพง
หลายคนได้ยินเรื่อง “มิด” หรือ “เงียบไม่พูด” จากหลวงพ่อชาในวาระและโอกาสต่าง ๆ กัน ก่อนที่ท่านจะมีอาการอาพาธปรากฏให้เห็น
ท่านกล่าวโดยนัย บอกใบ้ ชี้นำเหตุอะไรสักอย่างที่จะเกิดแก่ตัวท่านให้ลูกศิษย์หลายฝ่ายฟังล่วงหน้าอยู่เสมอ ว่าต่อไปท่านจะ “มิด”
ทุกคนที่ฟังแล้วไหวไม่ทัน ก็เพียงจำคำพูดแปลก ๆ ของท่านได้ ที่ไหวทันก็ไม่สบายใจและเฝ้าคอยวัน “มิด” อย่างไม่สบายใจ
ลุงเกลี้ยง อุกาพรหม เป็นผู้ติดตามและประพฤติปฏิบัติกับหลวงพ่อชามาอย่างใกล้ชิดที่สุด ออกธุดงค์กับหลวงพ่อบ่อยที่สุด ถึงกับมีสัญญาต่อหลวงพ่อว่า ถ้าหากหลวงพ่อมารับที่หน้าบ้านเมื่อไหร่ ไม่ว่าจะทำอะไรก็จะทิ้งภารกิจนั้นติดตามหลวงพ่อไปทันที แม้ด้วยเสื้อผ้าชุดเดียวที่ใส่อยู่ในขณะนั้นก็ตาม
ลุงเกลี้ยงเป็นผู้รู้เรื่องของหลวงพ่อมากกว่าใคร เห็นต้นเห็นปลายมาตลอด หลายเรื่องไม่อาจเล่าสู่กันฟังได้ เพราะเป็นเรื่องที่ต้องเก็บเอาไว้รู้ส่วนตัว ส่วนที่พอเปิดเผยได้ก็จะเล่าไปตามลำดับ
สมัยหนึ่งลุงเกลี้ยงได้ข่าวพระในเมืองอุบลฯ จะต้องถูก “เก็บ” สององค์ ฝ่ายปฏิปักษ์ต่อพระกลุ่มหนึ่งประสงค์จะทำด้วยเหตุใดไม่อาจกล่าวได้ชัดเจนนัก แต่บัญชีเก็บนั้นคือ 1. หลวงพ่อชา วัดหนองป่าพง 2. หลวงพ่อสาย วัดป่าหนองยาว ลุงเกลี้ยงก็ได้นำข่าวนี้เล่าถวายหลวงพ่อชา ท่านฟังแล้วก็ตอบว่า
“ทั้งนี้ก็เป็นกรรมเก่าของเรา”
ท่านรำพึงและถามลุงเกลี้ยงอย่างไม่ต้องการคำตอบว่า
“เขาจะเก็บพระอย่างไร สมัยนี้เขาใช้ปืน ก็ต้องเอาปืนมายิง ถึงยิงก็ยิงไม่ออก ถึงออกก็ไม่ถูก ถึงถูกก็ไม่เข้า”
ลุงเกลี้ยงบอกว่า กรรมเก่าของหลวงพ่อ ยังไล่กวดท่านไม่ทัน เรื่องจึงเงียบไประยะหนึ่ง ต่อมาหลวงพ่อได้กล่าวกับลุงเกลี้ยงว่า
“เราหนีพ้นมาช่วงหนึ่ง บัดนี้ถึงเวลาจะต้องใช้กรรมเก่านั้นแล้ว ”
ท่านบอกว่า ถึงคราวที่จะไม่หนีอีกต่อไป
จนถึงปีสุดท้าย ก่อนที่ท่านจะเริ่มอาพาธ ท่านได้เตือนลุงเกลี้ยงว่า
“ในการประพฤติปฏิบัติ ถ้ายังสงสัยอะไรอยู่ ให้รีบถาม ต่อไปจะไม่ได้พูดกัน จะได้นอนมองหน้ากันอย่างเดียว”
ทุกวันนี้ถ้าลุงเกลี้ยงไปกราบหลวงพ่อเมื่อไหร่ หลวงพ่อก็นอนมองหน้าลุงเกลี้ยงอย่างเดียว รวมเวลา 10 ปีมาแล้ว ที่ท่านนอนมองหน้าใครต่อใครอย่างนี้
นั่นคือกรรมเก่าที่หลวงพ่อกำลังชดใช้ให้ใช่หรือไม่
คุณอภิชาต สุพิชญ์ อาชีพทนายความ อยู่ประจำที่สำนักงานธรรมสถิตทนายความ ได้เล่าเรื่องหยั่งรู้ของหลวงพ่อ ซึ่งคุณอภิชาตประสบกับตนเองให้ฟังว่า สมัยหนึ่งคุณอภิชาตเกเรมาก มารดาจึงนำตัวไปบวชเป็นผ้าขาวในวัดหนองป่าพง รับการอบรมจากหลวงพ่อชาร่วมกับพระเณรและผ้าขาวอื่น ๆ
วันหนึ่งหลังฉันอาหารแล้ว หลวงพ่อได้บอกว่าจะต้องไปสำนักสาขาวัดเขื่อน (สำนักสงฆ์วนโพธิญาณ อ.พิบูลมังสาหาร จ.อุบลฯ) ท่านได้กำหนดชี้ตัวพระเณรและผ้าขาวที่จะให้เดินทางไปกับท่าน ขณะที่กำลังชี้ตัวอยู่นั้น คุณอภิชาตซึ่งนั่งอยู่ไกลมาก เกิดความรู้สึกอยากจะไปด้วย แต่ไม่สามารถจะพูดว่าอยากไปได้ ไม่ว่าใครก็พูดไม่ได้ เพราะเป็นเรื่องสุดแล้วแต่หลวงพ่อ ดังนั้นความรู้สึกอยากไปด้วยจึงอยู่แต่เพียงในใจ
หลวงพ่อก็ไม่ได้ชี้ตัวคุณอภิชาตให้ร่วมเดินทางแต่อย่างใด
เมื่อเก็บบริขารทุกอย่างที่เกี่ยวข้องกับการฉันในศาลาโรงฉันเรียบร้อยแล้ว คุณอภิชาตจะต้องเดินกลับที่พัก ซึ่งจะต้องเดินผ่านกุฏิหลวงพ่อ ความรู้สึกอยากไปแต่ต้องผิดหวังไม่ได้ไปก็ยังคงมีอยู่ ขณะที่เดินผ่านในระยะไกล ยังพอมองเห็นหลวงพ่อนั่งอยู่ ใต้ถุนกุฏิซึ่งท่านใช้เป็นที่รับแขกยามบ่ายของทุกวัน คุณอภิชาตก็เลิกหวัง
บัดนั้น คุณอภิชาตก็ได้ยินเสียงหลวงพ่อร้องเรียก
“จ่อย…มานี่ซิ”
เมื่อเข้าไปกราบท่านแล้วท่านก็ว่า “เจ้าอยากไปวัดเขื่อนรึ เอ้าไปเก็บข้าวของเตรียมตัวไว้”
คุณอภิชาตบอกว่าดีใจจนเนื้อเต้น และประหลาดใจว่าหลวงพ่อรู้จักใจที่อยากไปเต็มเหวี่ยงของตนเองได้อย่างไร
หลายปีต่อมา หลังจากเรียนจบนิติศาสตร์รามคำแหงแล้ว ได้เดินทางไปที่วัดหนองป่าพงอีกครั้ง พาแฟนสาวไปกราบนมัสการหลวงพ่อ ขณะนั้นเป็นปีพ.ศ. 2521 อุโบสถวัดหนองป่าพงสร้างเสร็จ และเพิ่งผ่านพิธีฝังลูกนิมิตมาใหม่ ๆ หลวงพ่อนั่งอยู่ที่อุโบสถ ได้กล่าวกับคุณอภิชาตว่า
“โบสถ์เฮาฝังลูกนิมิตแล้ว ต่อไปวัดเฮาจะมิดเหมือนลูกนิมิต นี่แหละ ”
คุณอภิชาตบอกว่า ฟังหลวงพ่อแล้วไม่เข้าใจ ไม่รู้ว่าหมายความถึงอะไร ทุกวันนี้เข้าใจแล้ว มิดของท่านคือมิดไม่พูดนี่เอง
พี่สาวของผม ขณะนี้พำนักอยู่ที่นิวเจอร์ซีย์ อเมริกา ได้เล่าให้ฟังนานแล้วว่า ครั้งหนึ่งหลวงพ่อได้ขึ้นธรรมาสน์เทศน์ให้ญาติโยมฟังในศาลาใหญ่วันพระ เป็นการเทศน์ปกติทุกครั้งของวันพระ แต่ครั้งนั้นไม่ปกติธรรมดาเสียแล้ว
ตอนหนึ่งท่านพูดว่า
“เทศน์ครั้งนี้ก็จะเป็นครั้งสุดท้ายที่ได้เทศน์ ต่อไปจะไม่ได้เทศน์อีก”
นั่นเป็นเทศน์ครั้งสุดท้ายของหลวงพ่อจริง ๆ พี่สาวผมบอกว่า วันพระต่อ ๆ มาไม่มีหลวงพ่อเทศน์อีกเลยจนทุกวันนี้ นับแต่เทศน์ครั้งสุดท้ายนั้นแล้ว หลวงพ่อก็อาพาธและรับการผ่าตัด จนกระทั่ง “มิด” อยู่ถึงบัดนี้
ประมาณปี 2521 ไม่แน่ใจว่าจะตรงหรือไม่ จำได้ว่าเป็นปีที่อุบลฯ มีกีฬาแห่งชาติซึ่งตอนนั้นยังเรียกว่ากีฬาเขต ผมพาเพื่อน ๆ นักกีฬาปิงปองคือจ่าต้อย ปัจจุ้ย และคุณพรชัย เฉินบำรุง (สินธู) รวมทั้งญาติพี่น้องอีกหลายคนไปกราบหลวงพ่อที่วัดหนองป่าพง หลวงพ่อได้ออกมานั่งที่แคร่ไม้ไผ่ใต้ร่มไม้หน้าวัด (นอกเขตวัด) ปัจจุบันบริเวณนั้นเป็นพิพิธภัณฑ์พระโพธิญาณ
หลวงพ่อได้สั่งให้พระลูกศิษย์ ไปเอาพระเครื่องมาแจกหลังจากที่พวกผมกราบขอ ท่านได้บอกกับผมว่า
“นี่เป็นครั้งสุดท้ายนะ”
ผมฟังแล้วยังคิดไม่ทัน แต่เข้าใจว่า หลวงพ่อหมายถึงว่า เป็นพระเครื่องรุ่นสุดท้าย ต่อไปจะไม่สร้างอีก
ปกติผมไปกราบหลวงพ่อทุกปี จะได้รับพระเครื่องของหลวงพ่อทุกครั้ง เวลาที่ท่านมอบให้ ก็จะมอบให้เป็นจำนวน 6 องค์ ตามจำนวนลูกชายของครอบครัวนี้ ซึ่งท่านรู้จักทุกคน โดยเฉพาะผม แม้ไม่เอ่ยปากขอ ท่านก็จะให้ ท่านคงทราบว่าผมชอบและอยากได้ของท่าน
ผมได้พระเครื่องของหลวงพ่อมามากมายทุกปี แต่ก็แจกให้คนอื่นหมด ไม่หวง เพราะคิดว่าไปขอท่านใหม่เมื่อไหร่ก็ได้ จนกระทั่งมาได้ยินท่านพูดอย่างนี้ก็เลยรู้สึกแปลก ๆ แถมคราวนี้ท่านแจกพระเครื่องแปลกกว่าทุกครั้งคือ ท่านบอกว่า
“เอ้า ใครอยากได้กี่องค์ให้คิดเอาไว้ในใจ แล้วเข้ามาบอก”
บางคนก็บอกท่านว่า 10 องค์ 5 องค์ 3 องค์ สุดแต่จะคิดได้ว่าขอเผื่อให้ใคร ส่วนผมเมื่อเข้าไปแล้ว กลับขอท่านองค์เดียว เห็นท่านยิ้ม ๆ แล้วไม่ให้พระทันที แต่เอานิ้วเขี่ยในถาดพระ คล้าย ๆ กับจะเลือกพระให้ แต่อาการนี้ภายหลังเพื่อนให้ความคิดเห็นว่า ท่านไม่ได้เลือกหรอก เพราะว่าท่านไม่ได้ใส่แว่นตา มองไม่เห็นถนัด ท่านคงแผ่เมตตาให้ผมเป็นพิเศษ ฟังข้อคิดนี้แล้วก็ชื่นใจดี
เดี๋ยวนี้พระองค์นั้นไม่ได้อยู่กับผมแล้วครับ ผมมอบให้คุณฉันทนา ตรงการดี ขณะนี้เป็นครูสอนอยู่ ที่โรงเรียนตลิ่งชัน (จำชื่อไม่ได้) ซึ่งพระองค์นั้นก็ได้มีเหตุทำให้คุณฉันทนาต้องมาบวชชีที่วัดหนองป่าพง
เรื่องเป็นอย่างนี้ คุณฉันทนาได้ไปเที่ยวที่ไหนสักแห่งผมก็เลือนไปแล้ว ได้ลงอาบน้ำในคลองที่กำลังไหลเชี่ยวกรากด้วยกระแสน้ำขึ้นหรือลง แบบเดียวน้ำในคลองบางหลวง ที่เคยชัดเอาผมเกือบหมดแรงตายทีหนึ่ง ระหว่างอาบน้ำนั้น พระหลุดจากคอ จมหายไปในกระแสเชี่ยวกรากนั้น ก็ตกใจร้องขอให้พวกผู้ชายช่วยงมให้ ปรากฏวางมอย่างไรไม่พบ ทุกคนงมให้เพราะสงสารและเห็นใจ โดยที่แน่ใจว่าหาพบยาก เพราะว่าน้ำเชี่ยวอย่างหนึ่ง จะซัดพระไปตกที่ไหนก็ไม่รู้ แถมท้องน้ำเป็นโคลน ยิ่งยากจะหาพระที่หายได้โดยง่าย ทุกคนงมสุดความสามารถแล้วก็เลิก
คุณฉันทนาใจเสียถึงกับร้องไห้ ทีนี้ก็เลยอธิษฐานขอให้พบพระ ถ้าพบจะไปบวชชี แล้วขอให้พวกผู้ชายช่วยงมให้อีกครั้งหนึ่ง ทุกคนก็อนุโลมตามใจ งมให้ คราวนี้พองมปุ๊บ ก็เจอปั๊บ แปลกมาก เลยเป็นเหตุให้ได้มาบวชชี
พระรุ่นสุดท้ายที่ได้รับแจกจากหลวงพ่อ ก็จริงอย่างที่ท่านกล่าวกับผม หลังจากนั้น ผมไม่เคยได้พระจากมือหลวงพ่ออีกเลย พระเครื่ององค์สุดท้ายที่รับจากมือหลวงพ่อ เป็นพระยืนปางประจำวันจันทร์ ลักษณะห้าเหลี่ยมทรงสูง คนทั่วไปเรียกว่า ห้าเหลี่ยมเล็กของหลวงพ่อชาเป็นอันเข้าใจ
อีกเรื่องหนึ่งซึ่งท่านได้ทำอะไรแก่ลูกศิษย์เป็นครั้งสุดท้ายก่อนมิด ไม่พูด เรื่องนี้เกิดขึ้นกับ คุณกมล สินธุเชาว์หรือ เฮียเหมาของผม
เฮียเหมาเป็นผู้หนึ่งที่ติดตามหลวงพ่ออย่างใกล้ชิดมาโดยตลอด เป็นผู้สร้างพระเครื่องถวายหลวงพ่อสำหรับแจกญาติโยมหลายรุ่น เป็นผู้ที่หลวงพ่อเมตตา กรุณา เป็นพิเศษ เฮียเหมาได้เล่าเรื่องใบ้หวยว่า หลวงพ่อไม่เคยเห็นดีเห็นงามกับเรื่องใบ้หวย เคยมีคนมาขอหวยกับท่าน ท่านมักจะบอกว่า
“โน่น ไปขอกับองค์หนุ่มๆ ทั้งหลายโน่น เขากำลังอยากรู้อยากเห็น เราไปไกลถึงไหนแล้ว อย่ามาดึงเราลงต่ำอีกเลย”
เฮียเหมาก็สงสัยเรื่องนี้อยู่ตลอดมา วันหนึ่งได้โอกาสก็กราบเรียนถามท่านตรง ๆ
“หลวงพ่อ ๆ เรื่องใบ้หวยนี้ รู้ได้จริง ๆ หรือ”
หลวงพ่อตอบว่า
“7 ตัวยังได้เลย อย่าว่าแต่ 2 ตัว 3 ตัว แต่หวยนั้นไม่มีอะไรดี เป็นของร้อน อย่าไปเล่นเลย”
ต่อมาเฮียเฮง (ไม่ทราบชื่อจริง) เจ้าของร้านเฮงเจริญ เฮียเฮงเป็นญาติทางพี่เขยของผมแต่ไม่คุ้นเคยกับผม เฮียเฮงประสบภาวะขาดทุนล้มละลาย มีหนี้สินมาก หมดทางกู้สถานการณ์ ก็เดินทางมากราบหลวงพ่อ กอดขาร้องไห้ ขอให้หลวงพ่อช่วย หลวงพ่อบอกว่า
“อย่าเลย ของร้อนนะ ถึงได้ไปก็หมดเหมือนเก่านั่นแหละ”
เฮียเฮงไม่ฟัง ยังคงอ้อนวอนขอ หลวงพ่อจึงบอกว่า “เอ้า” แล้วก็กางนิ้วมือออกกว้างทั้ง 5 นิ้ว ตบลงที่กลางศีรษะเฮียเฮงเบา ๆ 2 ครั้ง
เฮียเฮงไปแทง 55 ได้เงินมาหลายแสน โล่งอกไปพักหนึ่ง แต่ว่า เดี๋ยวนี้ก็หมดตัวอย่างเดิมจริง ๆ ถึงกับย้ายกิจการไปจากเมืองอุบลฯ ทราบเป็นเลา ๆ ว่าอยู่ที่โคราช
เฮียเหมาเล่าว่า วันหนึ่งหลวงพ่ออารมณ์ดี หลังจากอบรมสั่งสอนเรื่องหวยมาแล้ว หลวงพ่อก็บอกกับเฮียเหมาว่า
“เหมา เห็นกระเบื้องที่ใต้ถุนนั่นไหม”
“เห็นครับ”
“ไปจัดให้เรียบร้อยซิ”
เฮียเหมาก็งง เพราะว่ากระเบื้องก็เรียงอยู่อย่างเรียบร้อยแล้ว ก็เลยแย้งว่า “จัดยังไงล่ะหลวงพ่อ”
“จัดกระเบื้อง จัดกระเบื้อง จัดไม่เป็นรึ”
เฮียเหมาก็เลยเข้าไปทำ ๆ จัด ๆ พอเป็นพิธี ในใจก็รู้ว่าหลวงพ่อให้หวยแหง ๆ 79 หรือ 97
ปรากฏว่างวดนั้นเลขออก 79 แต่เฮียเหมาลืมซื้อ
กลับมาเล่าให้หลวงพ่อฟัง หลวงพ่อก็บอกว่า “นี่แหละถึงบอกตรง ๆ ก็ไม่ถูกหรอก เพราะว่าไม่มีโชค”
คำพูดนี้กลับมาแสดงผลอีกครั้ง ตอนหลวงพ่อเข้ารับการผ่าตัดที่โรงพยาบาลสำโรง เฮียเหมาติดตามไปส่งหลวงพ่อที่นั่น และจะกลับรถไฟในเย็น วันนั้น ตอนนั้นบ่ายแก่เต็มที แต่หลวงพ่อบอกว่าอย่าเพิ่งกลับ เดี๋ยวจะฝากให้กลับออกไปกับรถที่เขากำลังมาเยี่ยม และก็บอกกับเฮียเหมาว่า
“เหมา กลับไปนี้ให้ติดแอร์ที่บ้านนะ”
“ติดยังไงหลวงพ่อ บ้านผมติดไม่ได้หรอก”
“เออ..ไปติดแอร์ซะ ติดแอร์นี่ดีนะ สบาย”
ในใจเฮียเหมาบอกว่า หลวงพ่อใบ้หวยแหง. ๆ สงสัยว่าออกเลขบ้านคือ 92 พอดีมีรถเบนซ์เข้ามาคันหนึ่ง หลวงพ่อก็ฝากเฮียเหมาออกมากับรถคันนั้น สั่งให้ส่งเฮียเหมาที่สถานีหัวลำโพง แล้วย้ำอีกว่า
“อย่าลืมติดแอร์นะ ที่คิดว่าจะติดน่ะถูกแล้ว”
เฮียเหมาเล่าต่อไปว่า เลขบ้านเราต้องออกแหง ๆ หลวงพ่อไม่เคยย้ำอะไรแปลก ๆ อย่างนี้กับเรามาก่อน พอรถไฟออกก็หลับฝันเห็นตัวเลขเบ้อเริ่มเทิ่ม แดงโร่อีกต่างหาก เป็นเลข 3 พอตื่นก็คิดว่า 392 และจำเลขไว้แม่น
ถึงวันหวยออก มีเหตุบังเอิญต้องไปส่งหลวงพ่อสาย ซึ่งมาธุระอะไรไม่ทราบ ที่บ้านจั่น ลูกศิษย์ที่รับหลวงพ่อสายมาแต่แรก ขอร้องให้เฮียเหมาไปส่งแทน เฮียเหมาก็เลยถามหลวงพ่อสายว่า
“พระนี่ให้หวยได้จริง ๆ หรือครับ ”
หลวงพ่อสายก็เล่านิทานให้เฮียเหมาฟังเรื่องหนึ่ง เฮียเหมาก็จับเอาเลข 7 มาจากนิทานนั้น ก็เลยเปลี่ยนใจมาซื้อ 372 ปรากฏว่าเลขออก 392 จริง ๆ เลยไม่ถูก
คำพูดที่ว่า ถ้าไม่มีโชคแล้วบอกตรง ๆ ยังไม่ถูก ก็แสดงความจริง
นั่นเป็นการโปรดครั้งสุดท้ายที่หลวงพ่อมีให้เฮียเหมา อย่างที่ไม่เคยมีให้อย่างนี้มาก่อน หลังจากนั้นก็มิด
มีคำกลอน ไม่ทราบว่าใครประพันธ์ ติดอยู่ในวัดหนองป่าพงแผ่นหนึ่ง
อย่ากินของร้อน อย่านอนในไฟ อย่าอยู่ในไห นานไปจะเป็นปลาร้า
ผู้มีปัญญาใคร่ครวญพิจารณาเอาเอง
ยังมีอีกหลายคนที่เล่าถึงคำพูดว่าจะ “มิด” ของหลวงพ่อ แต่รวมแล้วก็คล้ายกัน เพราะเป็นคำพูดเดียวกัน จึงงดเว้นที่จะถ่ายทอด คงบอกได้ถึงคำพูดสำคัญที่ท่านสั่งไว้กับพระเณรลูกศิษย์ ว่า
“ถ้าถึงกับต้องโยงสายยางกันแล้ว กินอาหารเองไม่ได้แล้ว ก็หยุดเสียเถิด”
ท่านกลัวว่าพระเณรทั้งหลายจะไม่ยอมให้ท่านตาย
ใครจะกล้ายอม
และอีกครั้งที่ท่านอบรมสั่งเสียพระเณรไว้ก่อนจะเดินทางไปอังกฤษ ท่านกล่าวว่า
“ต่อไปหมดครูบาอาจารย์แล้ว ลูกศิษย์ก็จะแตกออกเป็นกลุ่มเป็นฝ่าย เหมือนกับที่เคยเกิดขึ้นในสมัยพระพุทธเจ้าปรินิพพาน ขอให้สามัคคีกันไว้”
อาจมีคำถามว่า ลูกศิษย์หลวงพ่อทุกสำนักสาขา วันนี้ยังสามัคคีกันดีอยู่หรือเปล่า
คำตอบอยู่ที่ใจลูกศิษย์ทุกคน
ปัจจุบันนี้หลวงพ่อยังไม่หมดลมหายใจ เช่นที่หลวงปู่สิม พุทธาจาโร ได้ถามผมที่ถ้ำเชียงดาวว่า
“หลวงพ่อชาเป็นอย่างไร”
“ไม่ดีขึ้นครับ คงจะเป็นแต่เพียงทรงอยู่ กับทรุดไปเท่านั้น”
“หายใจด้วยคอ” หลวงปูสิมชี้ที่คอท่านเอง “หลวงพ่อชาเวลานี้เหลืออยู่แต่ลมหายใจเท่านั้น
หลวงปู่คำพัน โฆษปัญโญ เคยตอบคำถามของผมที่ว่าหลวงพ่อชาจะมีโอกาสหายหรือไม่
“ไม่หาย” ท่านว่า “ถ้าหายก็ลุกขึ้นเอง”
ตรงกับที่หลวงปูแหวนเคยกล่าวไว้ว่า “หลวงพ่อชาขึ้นไปเทศน์ให้เทวดาฟัง หมดธุระแล้วจะลุกขึ้นเองดอก”
นี่ล้วนแต่เป็นคำปลอบประโลม ที่ผมไม่เคยแน่ใจว่าจะเป็นจริง ครูบาอาจารย์ท่านเมตตาลูกศิษย์ เห็นว่าลูกศิษย์ปวดร้าวเศร้าโศกกับหลวงพ่อชาท่านจึงปลอบ
ทิ้งโลก
จากหนังสือ บุญญฤทธิ์ พระโพธิญาณเถร
หลวงพ่อชา สุภทฺโท วัดหนองป่าพง
อำพล เจน บรรณาธิการ
เย็นวันที่ 13 มกราคม ปีนี้ผมพาแม่ไปกราบเยี่ยมหลวงพ่อชา ซึ่งอาพาธมาเป็นเวลานานกว่า 10 ปี แต่คลาดกันแค่ไม่ถึงครึ่งชั่วโมง
พระที่เฝ้าอุปัฏฐากท่านบอกว่า หลวงพ่อหายใจไม่สะดวก ได้นำท่านส่งโรงพยาบาลสรรพสิทธิประสงค์ไปแล้ว
ผมก็ไม่ว่าอะไร ไม่รู้สึกอะไร เพราะว่าเรื่องเข้าออกโรงพยาบาลของหลวงพ่อนั้นดูจะเป็นเรื่องปกติธรรมดา ตลอดเวลาที่อาพาธมา 10 กว่าปี
วันที่ 14 ผมเดินทางเข้ากรุงเทพฯ เพื่อส่งคนสนิทที่สุดในชีวิตไปอเมริกา หลังส่งขึ้นเครื่องบินในเช้าวันที่ 16 แล้ว ก็แวะศรีย่านเพื่อเยี่ยมเยียนผู้ใหญ่หลายท่านที่ผมเคารพนับถือ ซึ่งท่านทั้งหลายอันมี อาจารย์อนันต์ กรมศิลป์, อาจารย์ประโยชน์ คณบดีคณะวิทยาศาสตร์ ธรรมศาสตร์, อาจารย์พจมาน วิทยาลัยนาฏศิลป์ และอาจารย์เบิ้ม ได้หมายเอาสถานที่แห่งหนึ่งในศรีย่านเป็นที่ชุมนุมประชุมกันทุกวัน
เรียกว่าที่ตั้งก๊วนก็ได้
อาจารย์ประโยชน์ได้รายงานข่าวที่ท่านเองไม่ค่อยจะแน่ใจว่า หลวงพ่อชามรณภาพแล้ว
อาจารย์เบิ้มและผมก็ซึมกันไปก่อนคนอื่น เพราะว่าต่างมีความเคารพ และมีความสัมพันธ์กับหลวงพ่อชามากกว่าใครอื่น
มีคนหนึ่งบอกกับผมว่า
“พ่อของเอ็งไปแล้ว”
หลวงพ่อชาเป็นเสมือนพ่อของผมจริง ๆ
อาจกล่าวได้ว่าหลวงพ่อนั้น เป็นพระองค์แรกในชีวิตของผม ที่กราบท่านแล้วสบายใจจริง ๆ และเป็นพระองค์เดียว ที่ผมมีวาสนาได้ติดสอยห้อยตามท่านไปไหนต่อไหนมากที่สุด
ครั้งหนึ่งท่านเอาตัวผมติดตามท่านไปอำเภอเดชอุดม เพื่อไปรับมอบวัดแห่งหนึ่งให้เป็นสาขาของวัดหนองป่าพง ผมยังเด็ก ดูเหมือนจะเพิ่งเข้าเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 หรือไม่ก็กำลังเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 7 และวัดที่ท่านไปรับมอบก็จำไม่ได้ว่าเป็นวัดอะไร เพราะว่าเด็กมาก
วันนั้นเป็นวันพระ พี่สาวผมก็ไปด้วย และได้บอกผมว่าต้องหาอะไรกินมื้อเย็นเอง เพราะไม่มีใครกินมื้อเย็น เขาถือศีลแปดกัน ผมก็ถามว่าศีลแปด ถือแล้วได้อะไร พี่สาวบอกว่าได้กุศลเหมือนถวายกฐินกองหนึ่ง ผมก็ถามว่าศีลแปดมีอะไรบ้าง พี่สาวก็อธิบายให้ฟัง
“ผมจะเอากองกฐิน” ผมบอกพี่สาวอย่างนั้น
ตกลงผมก็ได้รักษาศีลแปดเป็นครั้งแรกในชีวิต โดยที่ไม่เคยรักษาศีลห้ามาก่อนด้วยซ้ำ
แหมหิวขาดใจเลยครับ
กลางคืนหลวงพ่อขึ้นธรรมาสน์เทศน์จนดึกดื่นเลยเที่ยงคืน ผมไม่หนีไปไหน นั่งอยู่ตรงหน้าธรรมาสน์นั่น ทั้งสัปหงกและก็หิวแสบไส้ไปด้วย ฟังเทศน์ก็ไม่รู้เรื่อง ฟังไม่เป็น รู้แต่ว่าต้องอยู่ตรงนี้ อยู่ใกล้ ๆ หลวงพ่อ เพราะว่าท่านเอาผมมาด้วย และคอยเวลาที่ท่านจะเรียกให้ไปถือย่าม ถ้าหากท่านจะไปที่ไหน
หลวงพ่อเทศน์ไปก็ชำเลืองดูผมแล้วก็เรียกให้เข้าไปหา ตอนนั้นคนอยู่กันเต็มศาลา ทุกคนก็มองมาที่ผมเป็นจุดเดียว ผมไม่ชอบเลยที่ต้องตกเป็นเป้าสายตาของคนมากมาย รู้สึกอายเหมือนกับที่ขึ้นไปปราศรัยต่อหน้าคนในที่ประชุมเป็นครั้งแรกนั่นแหละครับ
หลวงพ่อส่งขวดเป๊ปซี่ให้ผมขวดหนึ่ง
เป๊ปซี่ขวดนั้นเขาถวายท่าน แต่ท่านไม่ฉัน กลับส่งให้ผม
เมื่อกลับมานั่งลงที่เก่า ผมก็วางขวดเป๊ปซี่ไว้ตรงหน้า ไม่รู้จะจัดการอย่างไร จะกินเดี๋ยวนั้นก็อายคนกำลังมอง จะไม่กินก็หิวเหลือกำลัง ก็เลยนั่งมองขวดเป๊ปซี่แบบทำอะไรไม่ถูกอยู่พักหนึ่ง
ทีนี้ก็มีมือมาสะกิดข้างหลัง ผมหันไปก็พบว่ามีคนที่เรียกว่าเป็นผู้ใหญ่แล้วคือมีอายุราวสี่สิบกว่าปี ชี้นิ้วมาที่ขวดเป๊ปซี่ของผม ผมก็เข้าใจได้ว่าผู้ใหญ่ท่านนั้นต้องการจะกินเป๊ปซี่ เลยส่งให้
เขาดูดจ๊วบเดียวเกลี้ยงขวด
หลวงพ่อก็มองดูเฉยอยู่
หลวงพ่อเที่ยง ลูกศิษย์หลวงพ่อซึ่งเวลานั้นเป็นเจ้าอาวาสวัดป่าอรัญวาสี สาขาที่ 1 ของวัดหนองป่าพงแล้ว ก็มองดูเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นตลอดเวลา ท่านก็เรียกผมให้เข้าไปหา ผมก็คลานเข้าไปตรงหน้าท่าน และท่านก็ส่งขวดเป๊ปซี่ของท่านให้ผมอีกขวดหนึ่ง แล้วสั่งให้ผมนั่งกินตรงนี้
ผมก็เลยได้กินเป๊ปซี่ดับหิว
ศีลแปดของผมก็ไม่ขาด
หลวงพ่อก็มองดูเฉยอยู่
ครั้นพิธีกรรมทางสงฆ์หรือวัดเสร็จเรียบร้อยแล้ว หลวงพ่อก็เรียกผมเข้าไปถือย่ามอย่างที่หวัง แล้วลงจากธรรมาสน์ เดินลงศาลามีพระตามท่านไปหลายองค์ มีผมเป็นฆราวาสเด็กคนเดียว ท่านก็เดินไปดูหอระฆัง ซึ่งมีรอยงูเหลือมขนาดใหญ่เลื้อยอยู่แถวนั้นปรากฏอยู่ พระทั้งหมดคุยกันเรื่องงูเหลือม และหลวงพ่อก็บอกว่าที่ถ้ำแสงเพชรก็มีตัวหนึ่งใหญ่มาก มีคนเห็นขี้ของมันแต่ไม่เห็นตัว
ผมก็เดินง่วงไป ไม่รู้เรื่องอะไร มากไปกว่านี้
ไม่รู้ว่าหลวงพ่อจะพาไปไหน
จนกระทั่งถึงกุฏิหลังหนึ่ง พระทั้งหมดกลับ เหลือผมกับหลวงพ่อตามลำพังสองคน ท่านเดินขึ้นไปบนกุฏินั้นและเรียกผมตามขึ้นไป ข้างต้นเป็นห้องโล่งห้องเดียว ไม่มีเฟอร์นิเจอร์อะไรเลย นอกจากพื้นกับฝา 4 ด้านเท่านั้น หลวงพ่อเดินเข้าไปข้างฝาด้านในสุด เอาหมอนวางลง แล้วโยนหมอนใบหนึ่งมาที่ผมแล้วบอกให้นอนอีกมุมหนึ่ง คะเนแล้วผมนอน ห่างหลวงพ่อราว 10 เมตรเห็นจะได้
ตอนนี้จึงรู้ว่าถึงเวลาจะได้นอนแล้ว
พอนอนลงก็กลัวผี กลัวจับใจ แต่อาศัยว่า มองเห็นหลวงพ่อนอนตะคุ่มอยู่ใกล้ ๆ ก็อุ่นใจและยึดเอาท่านเป็นที่พึ่งจนหลับไป
พอตื่นขึ้นสายโด่ง ไม่เห็นหลวงพ่อแล้ว ความรู้สึกที่ตื่นขึ้นมาเห็นตัวเองอยู่คนเดียว ไม่เห็นหลวงพ่อนอนอยู่ที่เก่านั้นเป็นความรู้ ฝึกที่ยากบรรยาย มันว้าเหว่ ตกใจ และหวาดหวั่นอะไรก็ไม่ทราบอยู่ อย่างนั้น นอนนิ่งซึมเซา ไม่ลุกได้ในทันทีอยู่เป็นเวลานาน
เหมือนหลวงพ่อมาทิ้งไปเสียเฉย ๆ ทำไมไม่ปลุกผมให้ไปกับท่านด้วย
เดี๋ยวนี้ความรู้สึกเดียวกันก็มาเกิดขึ้นกับผมอีกแล้ว
หลวงพ่อทิ้งผมไปแล้วจริง ๆ
ปกิณกะ
จากหนังสือ บุญญฤทธิ์ พระโพธิญาณเถร
หลวงพ่อชา สุภทฺโท วัดหนองป่าพง
ดีกว่าหมาหน่อยนึง
มีแม่ชีท่านหนึ่ง (ขอสงวนนาม) ได้กล่าวแก่ใคร ๆ ว่าตัวท่านเองสำเร็จเป็นพระโสดาบันแล้ว วันหนึ่งไค้มาวัคหนองป่าพงกราบนมัสการหลวงพ่อ แล้วบอกหลวงพ่อว่า ตัวท่านสำเร็จโสดาบัน แล้ว
หลวงพ่อบอกว่า
“เออดีกว่าหมาหน่อยนึง”
แม่ชีได้ยินก็โกรธจัด เดินฟัดเฟียดหนีออกจากวัดไป
หลวงพ่อเห็นแล้วหัวเราะ ขำ ๆ
ฝรั่ง – ไทย ชอบคนละอย่าง
มีรูปหลวงพ่อยิ้มกว้างแพร่หลายออกมาภายหลัง จากที่ท่านกลับจากอังกฤษ ภาพยิ้มนั้นเป็นฝีมือศิษย์ฝรั่งถ่ายเอาไว้
ศิษย์ไทยถามเป็นเชิงตำหนิ
“ทำไมจะต้องมีรูปหลวงพ่อยิ้ม”
“นี้เป็นเรื่องแปลก” หลวงพ่อว่า
“คนไทยชอบให้ครูบาอาจารย์มีรูปขรึม ๆ สำรวม แค่ฝรั่งชอบไปอีกอย่าง”
ที่มาของคาถาหลวงพ่อชา
นายทหารท่านหนึ่ง มาเฝ้ากราบอ้อนวอนขอพระเครื่องของหลวงพ่อ แต่ท่านไม่มี ท่านเมตตาบอกว่า
“เอาไปทำไมของอย่างนั้น เอาต่อนมันไม่ดีกว่ารึ”
(ต่อน หมายถึง ชิ้น – เนื้อ – ตัว คือ น้ำกับต่อน ก็คือ น้ำกับเนื้อนั่นเอง)
ท่านบอกแล้วก็สั่งให้หากระดาษมาจดคาถาใส่ลงไป ม้วนเป็นหลอดกลม ๆ ส่งให้นายทหารท่านนั้น
หลวงพ่อมหาอมร เขมจิตโต (เจ้าคุณมงคลกิตติธาดา วัดป่าวิเวกธรรมชาน์ อ.ม่วงสามสิบ) ได้บอกว่า
“เมื่อเห็นหลวงพ่อจดอะไรให้เขาก็สนใจไปขอดู พบว่าเป็นคาถาสั้น ๆ ดังนี้ พุทโธ ภควา อรหัง อะ ท่านให้ท่อง 7 จบ แล้วอธิษฐานเอา ตามปรารถนา”
คาถานี้ เมื่อนำมาบรรจุไว้ในเหรียญรุ่นแรกของหลวงพ่อ ปรากฏว่า เขียนผิด เพี้ยนไปเป็น “ภควา พุทโธ อรหัง อะ” แต่หลวงพ่อก็ไม่ว่าอะไร ท่านกลับแสดงความเห็นว่า เขียนอย่างนี้ก็ดีเหมือนกัน
ภายหลังคุณชัยสิทธิ ได้สนใจเรื่องนี้เป็นอย่างมาก ได้กราบเรียนถามหลวงพ่อในวันหนึ่งว่า คาถานี้หลวงพ่อไปเอามาจากไหน
หลวงพ่อตอบว่า
“ในหนังสือสวดมนต์ 7 ตำนานไง ชอบอันไหนก็เอามา ดีทั้งนั้นแหละ”
สมมุติ – ปรมัตต์
“แต่เดิม ‘กระโถน’ ไม่มีชื่อ จะเรียกอะไรก็ได้ทั้งนั้นเพราะความจริงแล้วกระโถนไม่มี เป็นสักแต่ว่าธาตุเกาะกุมกันขึ้นเท่านั้น เป็นของสมมุติ ไม่เที่ยง มีแล้วก็หาไม่ เกิดแล้วก็ดับไป ร่างกาย จิตใจ และทรัพย์ศฤงคารของมนุษย์เรานี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน”
สมุทัย – มรรค
“ดูท่อนไม้นี่สิ สั้นหรือยาว ? สมมุติว่าคุณอยากได้ไม้ที่ยาวกว่านี้ไม้ท่อนนี้มันก็สั้น แต่ถ้าคุณอยากได้ไม้สั้นกว่านี้ ไม้ท่อนนี้มันก็ยาว หมายความว่า ตัณหาของคุณต่างหากที่ทำให้มีสั้น – มียาว มีดี – มีชั่ว มีสุข – มีทุกข์ ขึ้นมา ละตัณหาเสียได้เท่านั้น ทุกอย่างก็จบ”
สมถะ – วิปัสสนา
“บางแห่งเขาก็ว่า บัดนี้เราทำสมาธิ ต่อไปเราจึงจะทำวิปัสสนา บัดนี้เราทำสมถะ เป็นต้น อย่าให้มันห่างกันอย่างนั้นสิ…มันแยกกันไม่ได้หรอก มันจะแยกกันได้ก็แต่คำพูด เหมือนกับมีดเล่มหนึ่งนะ คมมันอยู่ข้างหนึ่ง สันมันก็อยู่อีกข้างหนึ่งนั่นแหละ มันแยกกันไม่ได้หรอก ถ้าเราจับด้ามมันขึ้นมาอันเดียวเท่านั้น มันก็ติดมาทั้งคมทั้งสันนั่นแหละ”